Ήταν χρόνια δύσκολα, ο πόλεμος είχε αφήσει τα αποτυπώματά του πάνω στη χώρα και οι πρόσφυγες που ήρθαν στην πόλη έλυσαν τα πρώτα βασικά ζητήματα της επιβίωσης κι αναζητούσαν ευκαιρίες ανέλιξης. Οι Κωνσταντινουπολίτες επέλεξαν το κέντρο της Θεσσαλονίκης, αφού προέρχονταν από αστική κοινωνία και ήθελαν τις βασικές ανέσεις που είχαν στην Πόλη. Οργανώθηκαν σε κοινότητες και η ιδέα για την ίδρυση ενός αθλητικού σωματείου πήρε σάρκα και οστά σαν αύριο, 20 Απριλίου, πριν από ακριβώς 100 χρόνια, όταν ιδρύθηκε ο Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών, ο γνωστός μας ΠΑΟΚ.
Το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, αποτελούσαν οι:
Πρόεδρος: Τριαντάφυλλος Τριανταφυλλίδης
Α΄Αντιπρόεδρος: Παντελής Καλπακτσόγλου
Γενικός Γραμματέας: Κωνσταντίνος Κρητικός
Ειδικός Γραμματέας: Μενέλαος Τσούλκας
Ταμίας: Ιωακείμ Ιωακειμόπουλος
Έφορος Ποδοσφαίρου: Αλέξανδρος Αγγελόπουλος
Έφορος Αθλητών: Αριστόδημος Δημητριάδης
Σύμβουλοι: Παναγιώτης Μαλέσκας, Κωνσταντίνος Κοεμτζόπουλος, Μιχάλης Θεοδοσιάδης
Η ίδρυση του ΠΑΟΚ - Οι ταυτότητες
«Ήταν πολύ σημαντικό το ότι ιδρύθηκε ένα προσφυγικό σωματείο στην πρωτεύουσα των προσφύγων τη Θεσσαλονίκη. Και δεν είναι τυχαίο ότι αυτό έγινε το 1926, τη χρονιά που η πόλη άλλαξε, καθώς ιδρύθηκαν επίσης το ΑΠΘ, η ΔΕΘ, επαγγελματικά επιμελητήρια και άλλα αθλητικά σωματεία», λέει στη Voria.gr o Ιάκωβος Μιχαηλίδης, καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και αντιπρύτανης Διεθνών Σχέσεων, Εξωστρέφειας, Δια βίου Μάθησης και Φοιτητικής Μέριμνας του ίδιου πανεπιστημίου. Παράλληλα, ο κ. Μιχαηλίδης είναι πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του συνεδρίου που θα διοργανωθεί 9-11 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη με αφορμή τις επετειακές εκδηλώσεις και θέμα «100 χρόνια ΠΑΟΚ: Ποδόσφαιρο και Κοινωνία».
Οι ταυτότητες που έφερε μαζί του ο ΠΑΟΚ ήταν πολλές κι έτσι αγκαλιάστηκε από τον κόσμο. Όταν ιδρύθηκε, η ελίτ της πόλης ακολουθούσε τον Ηρακλή και οι φίλαθλοι του ΠΑΟΚ, μαζί με εκείνους του Άρη -τον οποίο υποστήριζαν κυρίως μικροεπαγγελματίες-, συσπειρώθηκαν και είχαν εξαιρετικές σχέσεις.
«Η πρώτη ταυτότητα που έφερε ο ΠΑΟΚ ήταν η προσφυγική. Ταυτίστηκαν δηλαδή μαζί του πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη, καθώς και άλλα μέρη από τις χαμένες πατρίδες. Βρήκαν στον σύλλογο αυτόν μια κοινή ομάδα, ένα σημείο αναφοράς», λέει ο κ. Μιχαηλίδης και συνεχίζει: «Μια άλλη ταυτότητα είναι αυτή της παραμέλησης του βορρά σε σχέση με τον νότο. Με τον ΠΑΟΚ ταυτίστηκαν τα λαϊκά στρώματα που ένιωθαν πιο έντονα το δίπολο βορρά/νότου, Αθήνας/Θεσσαλονίκης, αυτήν την αντίθεση ανάμεσα στον αναπτυγμένο νότο και τον παραμελημένο βορρά».
Τα παραπάνω αποδεικνύουν και οι στίχοι του ύμνου που γράφτηκε μέσα στο 1927, λίγους μήνες μετά την ίδρυση της ομάδας.
Είμαστε εμείς της Πόλης τα παιδιά τα παινεμένα
που παίζουμε την μπάλα ξακουσμένα.
Έχουμε περίσσεια χάρη
που καμία ομάς δεν έχει άλλη
Η τοπικότητα οριοθέτησε τη δεξαμενή του ΠΑΟΚ, που συγκέντρωσε σχεδόν το σύνολο του προσφυγικού στοιχείου στη Θεσσαλονίκη και στη Βόρεια Ελλάδα. Ο Δικέφαλος Αετός που θύμιζε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και το ασπρόμαυρο χρώμα της έντονης αντίθεσης, μεταξύ του μαύρου τού πένθους για τη χαμένη αίγλη του παρελθόντος και του άσπρου που συμβολίζει την αναγέννηση, συσπείρωσαν τον κόσμο.
«Είναι χαρακτηριστικό πως τα πρώτα, αρκετά, μάλιστα, χρόνια ο ΠΑΟΚ έφερνε κοντά του όποιον ένιωθε αδικημένος. Πέρα από το δίπολο βορρά/νότου υπήρχε και εκείνο των φτωχών/πλούσιων, ήταν αυτή δεξαμενή και ταυτοτικό του στοιχείο», αναφέρει ο κ. Μιχαηλίδης.
Οι πρόσφυγες που εκριζώθηκαν κάτω από άθλιες συνθήκες και με βίαιο τρόπο χρειάστηκαν κάποια χρόνια για να τακτοποιήσουν τη νέα τους ζωή. Αργότερα όμως έβαλαν στόχο τους να επιζήσουν στις νέες πατρίδες και να αναπτυχθούν.
Η γιγάντωση τη δεκαετία του ‘70
Πέρασαν χρόνια και στη δεκαετία του ΄50 ο ΠΑΟΚ άρχισε να μεγαλώνει, να έχει επιτυχίες στο ποδοσφαιρικό τμήμα και να κερδίζει φιλάθλους, ιδίως μετά το άνοιγμα της Τούμπας στις 6 Σεπτεμβρίου 1959. Ωστόσο το πρώτο μεγάλο μπαμ γίνεται στις αρχές της δεκαετίας του ΄70, όταν «έχει πολύ καλή ομάδα, αλλά δεν κερδίζει πολλούς τίτλους».
Σε αυτήν τη δεκαετία ο Δικέφαλος έστησε μια ομάδα που κατάφερε να συνδυάσει το όμορφο, επιθετικό ποδόσφαιρο με τον πρωταθλητισμό. Με μπροστάρη τον Γιώργο Κούδα και συμπαραστάτες ποδοσφαιριστές όπως οι Σταύρος Σαράφης, Αχιλλέας Ασλανίδης, Δημήτρης Παρίδης, Κώστας Ιωσηφίδης, Γιάννης Γούναρης, Χρήστος Τερζανίδης, ο ΠΑΟΚ χάρισε στους φιλάθλους του τους πρώτους τίτλους της μεγάλης ιστορίας του. Από το 1970 έως το 1974 αγωνίστηκε σε πέντε συνεχόμενους τελικούς Κυπέλλου Ελλάδας κατακτώντας δύο φορές το τρόπαιο. Την πρώτη φορά το 1972, όταν επικράτησε 2-1 του Παναθηναϊκού, στο στάδιο «Καραϊσκάκης», με τον Κούδα να πετυχαίνει και τα δύο γκολ στην αρχή και στο τέλος της αναμέτρησης. Και τη δεύτερη το 1974, όταν και πάλι η ομάδα του Λες Σάνον νίκησε 4-3 στα πέναλτι τον Ολυμπιακό, ενώ το 1976 κατέκτησε για πρώτη φορά στην ιστορία του το πρωτάθλημα Ελλάδας.
«Αυτό δημιούργησε μια νέα δεξαμενή φιλάθλων. Ήταν αυτοί που αφενός ήθελαν να ενταχθούν σε μια μεγάλη ομάδα κι αφετέρου εκείνοι που ένιωθαν πως έπρεπε να στηρίξουν μια ομάδα που πετυχαίνει διακρίσεις κόντρα στο... κατεστημένο της Αθήνας. Η δεκαετία αυτή είναι κομβική για την πορεία του ΠΑΟΚ», επισημαίνει ο κ. Μιχαηλίδης.
Και δεν είναι τυχαίο πως στο τέλος αυτής της δεκαετίας ιδρύθηκε η Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία (ΠΑΕ) με την επωνυμία «Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών - ΠΑΟΚ Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο ΠΑΟΚ ΠΑΕ, με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 37.100.000 δραχμές και πρώτο πρόεδρο τον αείμνηστο Γιώργο Παντελάκη.
Ο Ιβάν φέρνει μια νέα ταυτότητα: Ταυτίζομαι με τον νικητή
«Σήμερα ο ΠΑΟΚ δεν απευθύνεται μόνο στα λαϊκά στρώματα, πέρασε και στην αστική τάξη. Δεν έχει φιλάθλους μόνο στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά σε όλη τη χώρα, ακόμη και στο εξωτερικό -και δεν είναι όλοι Έλληνες. Αυτό συνέβη λόγω της καλής αγωνιστικής πορείας της ομάδας και των επιτυχιών που έφερε. Και λόγω του προέδρου Ιβάν Σαββίδη, γύρω από τον οποίον συσπειρώθηκαν οι φίλαθλοι», λέει ο κ. Μιχαηλίδης.
Το 2012 το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών μεταβιβάστηκε στον Ιβάν Σαββίδη, ο οποίος είχε ενδιαφερθεί για την ομάδα και νωρίτερα, το 2006, χωρίς να τελεσφορήσει. «Κι έτσι πλέον ο ΠΑΟΚ απέκτησε και μια νέα ταυτότητα: ταυτίζομαι με τον μεγάλο, τον σπουδαίο, τον νικητή, αυτόν που θα πηγαίνει όλο και ψηλότερα», επισημαίνει ο κ. Μιχαηλίδης.
ΠΑΟΚ: Μια διαδρομή με πόνο, περηφάνια, αντίσταση και όνειρα
Η 100ετής ιστορία του ΠΑΟΚ δείχνει πως δεν είναι απλώς ένας αθλητικός σύλλογος. Είναι μια ζωντανή μνήμη, ένας καθρέφτης της παρακαταθήκης ενός λαού που ξεριζώθηκε, πάλεψε, άντεξε και τελικά στάθηκε ξανά όρθιος. Μέσα από τις ασπρόμαυρες γραμμές του καθρεφτίζονται οι χαμένες πατρίδες, οι δύσκολες νύχτες της προσφυγιάς, αλλά και η ακατάβλητη δύναμη της ελπίδας.
Από τις πρώτες εκείνες μέρες της ίδρυσής του μέχρι τις ένδοξες στιγμές των τίτλων και τη σύγχρονη εποχή της καταξίωσης, ο ΠΑΟΚ κουβαλά κάτι πολύ μεγαλύτερο από νίκες και ήττες. Κουβαλά ανθρώπους, ιστορίες, συναισθήματα. Είναι η φωνή όσων ένιωσαν στο περιθώριο, αλλά δεν σταμάτησαν ποτέ να διεκδικούν τη θέση τους.
Και ίσως γι’ αυτό παραμένει τόσο ξεχωριστός. Γιατί δεν εκπροσωπεί απλώς μια πόλη ή μια ομάδα φιλάθλων. Εκπροσωπεί μια διαδρομή. Μια διαδρομή γεμάτη πόνο, Περηφάνια, Αντίσταση, Όνειρα, Κατάκτηση.
Στα 100 του χρόνια, ο ΠΑΟΚ συνεχίζει να θυμίζει πως, όσο δύσκολος κι αν είναι ο δρόμος, εκείνοι που δεν ξεχνούν από πού ξεκίνησαν μπορούν να φτάσουν όσο ψηλά ονειρεύονται.
