Ανεπηρέαστη φαίνεται πως θα μείνει η αγορά των αβγών στην Ευρώπη και την Ελλάδα από το ράλι τιμών που σημειώνεται τους τελευταίους μήνες στον υπόλοιπο κόσμο και ειδικά στις ΗΠΑ, όπου οι αυξήσεις έχουν προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις στον καταναλωτικό κοινό.
Η έξαρση της γρίπης των πτηνών έχει οδηγήσει πτηνοπαραγωγούς στην εκτεταμένη σφαγή οδηγώντας σε μείωση των κοπαδιών και κατ' επέκταση σε μείωση της παραγωγής σε μια αγορά όπως η αμερικάνικη που το αβγό έχει τεράστια ζήτηση όσον αφορά τα υπόλοιπα τρόφιμα.
Το καπέλο 20% με το οποίο αγοράζουν τα αβγά καταναλωτές σε χώρες όπως το Μεξικό, η Ινδία ή Ιαπωνία προκάλεσε προβληματισμό στην Ευρώπη των πληθωριστικών τάσεων στα τρόφιμα, αφού το αβγό αποτελεί ένα απάγκιο λόγω του συσχετισμού χαμηλής τιμής και υψηλής διατροφικής αξίας.
Ειδικά όταν οι αυξήσεις στις τιμές ήρθαν και στην Τουρκία η ανησυχία εντάθηκε, ωστόσο οι καλά γνωρίζοντες την αγορά στην Ελλάδα και την Ευρώπη θεωρούν ότι η χώρα μας θα κρατήσει σταθερές τις τιμές παρά τις συνεχείς αναταράξεις στον κλάδο.
Άλλωστε η Ευρώπη έχει τις ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να μένει όσο το δυνατόν ανεπηρέαστη από ζωικές νόσους, όπως είναι η γρίπη των πτηνών.
Οι αυξήσεις και ο... βαλκανικός ανταγωνισμός
Μπορεί οι τιμές στα αβγά να μένουν σταθερές, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν τα αγοράζουμε ακριβότερα την τελευταία τετραετία.
«Οι τιμές παρουσίασαν ανοδική πορεία την τελευταία 4ετία στην Ελλάδα, ώστε οι επιχειρήσεις αβγοπαραγωγής να μπορέσουν να είναι κερδοφόρες, αφού δέχθηκαν πλήγματα το συγκεκριμένο διάστημα, με κατακόρυφη αύξηση του κόστους παραγωγής, δηλαδή ενέργεια και ζωοτροφές, ήδη από τους πρώτους μήνες του πολέμου στην Ουκρανία», επισημαίνει στη Voria.gr ο Θωμάς Δίγκαλης, στέλεχος της εταιρείας Αυγοδιατροφική ΑΕ.
Ποσοστιαία, μετά την πανδημία, οι Έλληνες καταναλωτές αγοράζουν ακριβότερα το αβγό κατά 25% ή και περισσότερο εάν μιλάμε για αβγά ελευθέρας βοσκής, βιολογικά ή premium προϊόντα (αβγά με περισσότερο σελήνιο, ω3 κτλ).
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος στην αύξηση της τιμής του αβγού φτάνει το 25,3%, ενώ το ρεκόρ εγχώριας αύξησης είχε η Κροατία με 39%, με τη Ρουμανία να ακολουθεί με 37% και τη Σλοβακία να κλείνει την πρώτη τριάδα με 36%. Η Κύπρος από την άλλη αποτελεί την ευχάριστη έκπληξη αφού στο νησί τα τελευταία χρόνια τα αβγά ακρίβυναν μόλις κατά 0,5%.
Ωστόσο οι τιμές συγκρατήθηκαν και δεν ανέβηκαν παραπάνω, αφού η Ελλάδα βρίσκεται κοντά σε δύο χώρες που είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικές στο εμπόριο αβγού, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Τα δύο βαλκανικά κράτη επενδύουν στην αβγοπαραγωγή αρκετά τα τελευταία χρόνια, έχουν χαμηλότερο κόστος εργατικών όπως και φορολογία, με αποτέλεσμα το παραγόμενο προϊόν να είναι φθηνότερο.
Έτσι μια μεγάλη άνοδος τιμών στο φθηνό αβγό στην Ελλάδα που θα το καθιστούσε είδος πολυτελείας ενδεχομένως να οδηγούσε το εμπόριο τροφίμων σε άλλες αγορές ώστε να βρουν προϊόν σε μικρότερη τιμή.
Κάτι τέτοιο βέβαια ίσως έφερνε αλυσιδωτές αντιδράσεις στην αγορά, αφού το αβγό θεωρείται ένα από τα τελευταία οχυρά, δηλαδή είναι ένα προϊόν που ο Έλληνας καταναλωτής γνωρίζει καλά ότι είναι αμιγώς εγχώριο.
Μπαράζ λουκέτων - Αυξανόμενο το πρόβλημα των ελλείψεων
Οι ελλείψεις βέβαια στο αβγό αρχίζουν να είναι μεγάλες τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκοσμίως.
Η πρώτη αιτία είναι το τσουνάμι λουκέτων στα πτηνοτροφεία αβγοπαραγωγής, αφού πολλοί επιχειρηματίες εγκατέλειψαν τη δραστηριότητα λόγω έλλειψης κερδών και αδυναμίας επενδύσεων, καθώς οι τράπεζες έκλεισαν τις στρόφιγγες της δανειοδότησης. Επιβιώσαντες, όπως συνηθίζεται σε αυτές της περιπτώσεις, ήταν κυρίως οι μεγάλοι παίκτες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό που συνέβη την τελευταία 15ετία στη Νεοχωρούδα της Θεσσαλονίκης, όπου από τις 70 περίπου επιχειρήσεις αβγοπαραγωγής σήμερα έχουν μείνει μόλις 11.
Συν τοις άλλοις, οι επιχειρήσεις αβγοπαραγωγής όπως και οι άλλες του πρωτογενούς τομέα πάσχουν από έλλειψη χεριών, παρά το γεγονός ότι είναι μια ενασχόληση λιγότερο επιβαρυντική σε σύγκριση με αυτή της συγκομιδής καρπών στο χωράφι.
Την ίδια ώρα ο ερχομός της πανδημίας έφερε αλλαγή συνηθειών. Η μαγειρική μπήκε περισσότερο στο πρόγραμμα των Ευρωπαίων καταναλωτών, τουλάχιστον όσον αφορά τα γεύματα που μπορούν να γίνουν γρήγορα. Σε αυτά το αβγό αποτέλεσε πρωταγωνιστή, αφού είναι μια οικονομική πηγή πρωτεΐνης που μαγειρεύεται γρήγορα και εύκολα, οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας.
Παράλληλα, διατροφικά το αβγό έχει απενοχοποιηθεί, αφού έχει αναχθεί σε μια πηγή βιταμίνης D με τα καμπανάκια της χοληστερίνης να έχουν εδώ και χρόνια να σταματήσει να ηχούν.
Παρακλάδι όλων των παραπάνω είναι βέβαια και ο τουρισμός, που απορροφά πλέον όλον τον χρόνο τεράστιες ποσότητες αβγών.
Ένας ακόμα παράγοντας είναι η κλιματική αλλαγή. Αν και το αβγό είναι προϊόν κτηνοτροφίας και όχι γεωργίας, επηρεάζεται από τις υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν τους περισσότερους μήνες του χρόνου.
Αυτό βέβαια αφορά τις οικόσιτες όρνιθες, οι οποίες τροφοδοτούν όλα αυτά τα χρόνια με αβγά τα σπίτια στην ελληνική επαρχία, που στις καλές εποχές είχαν μερίδιο 20% με 30% στην κατανάλωση.
Οι κότες της υπαίθρου, όταν ο υδράργυρος ανεβαίνει από τους 30 βαθμούς, ως έμβια όντα καταναλώνουν περισσότερο νερό παρά τροφή, με αποτέλεσμα αυτή η διατροφική αναταραχή που συμβαίνει λόγω θερμοκρασίας να οδηγεί τα πτηνά σε παύση παραγωγής.
Αυτό βέβαια συνέβαινε και παλιότερα στην καρδιά του καλοκαιριού, ωστόσο πλέον είναι μια συνθήκη που μπορεί να ξεκινήσει Μάιο και να διαρκέσει έως τον Οκτώβριο.
Έτσι πολλοί είναι αυτοί που σταματούν την πρακτική της οικόσιτης κότας, αφού συντηρούν τα ζώα ολόκληρο τον χρόνο για να έχουν αβγά περίπου ένα εξάμηνο και προμηθεύονται και αυτοί αβγά από τις αγορές τροφίμων, αυξάνοντας την ήδη πιεσμένη ζήτηση.
Τέλος, το κοινό Πάσχα Ορθόδοξων και Καθολικών είναι ένα μεγάλο στοίχημα για τα αποθέματα αβγών, αφού φέτος στις 20 Απριλίου ο εορτασμός συμπίπτει. Η επιδίωξη οι δύο εκκλησίες να γιορτάζουν κάθε χρόνο κοινό Πάσχα θέτει ένα νέο στοίχημα στην αβγοπαραγωγή, ωστόσο οι επιχειρηματίες του χώρου κάνουν λόγο για ένα «συνεχές Πάσχα» με τις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί.