Καταιγίδες, έντονες βροχοπτώσεις με τους ουρανούς να ρίχνουν τόνους νερού, αστραπές και δυνατοί άνεμοι εμφανίζονται ολοένα και πιο συχνά προκαλώντας πλημμύρες και καταστροφές, καθώς και φόβο στους πολίτες, ενώ οι επιστήμονες πλέον κάνουν λόγο όχι για κλιματική αλλαγή αλλά για κλιματική κρίση.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που μεταφράζονται είτε με παρατεταμενους καύσωνες με υψηλές θερμοκρασίες είτε με σφοδρές καταιγίδες και βροχοπτώσεις, έχουν επίσης έναν κοινό παρανομαστή που είναι η ανθρώπινη δραστηριότητα η οποία έχει αρνητικό πρόσημο.
Ρέματα που μπαζωθηκαν και χτίστηκαν, δρόμοι στους οποίους καταλήγουν ορμητικοί χείμαρροι και ελλιπή μέτρα προστασίας συνθέτουν το όλο σκηνικό, ενώ η επόμενη μέρα μετά από μια σφοδρή καταιγίδα βρίσκει ολόκληρες αστικές περιοχές αλλά και περιοχές στην ύπαιθρο βουλιαγμένες στα λασπόνερα με κατεστραμμένες περιουσίες, με νεκρούς πληθυσμούς του ζωικού κεφαλαίου ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που κινδυνεύουν ή και χάνονται ανθρώπινες ζωές.
Οι επιστήμονες όπως ο Δρ Μιχάλης Διακάκης, που είναι ειδικός στις πλημμύρες και συνεργάτης του τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, κάνουν λόγο για «προσαρμογή μας στη νέα πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης και των ακραίων φαινομένων που έρχονται ολοένα και πιο συχνά. Αυτό σημαίνει να κάνουμε πράξεις. Θα πρέπει να λαμβάνουμε μέτρα και σε προσωπικό επίπεδο και σε επίπεδο Πολιτείας, Τοπικής Αυτοδιοίκησης κλπ».
«Σε ό,τι αφορά τον άνθρωπο τα μέτρα που μπορεί να πάρει κάποιος στην δική του κατοικία μειώνουν σε μεγάλο βαθμό και τον κίνδυνο αλλά και το κόστος που μπορεί να έχει. Να σας δώσω δύο παραδείγματα. Πρώτον, ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί εάν ένας άνθρωπος ενημερωθεί από τις αρχές, με στοχευμένη ενημέρωση. Έτσι, για παράδειγμα, ένας ηλικιωμένος που μένει σε ένα ισόγειο την ημέρα της καταιγίδας, με την ενημέρωση θα επιλέξει να πάει στον πάνω όροφο να μείνει με τα παιδιά του ή να μετακινηθεί σε μια άλλη κατοικία συγγενικών του προσώπων. Δεύτερον, σε ένα υπόγειο που υπάρχουν πράγματα αξίας όπως μια οικοσυσκευή κ.α. να έχουμε μια αντλία, σακιά με άμμο κλπ» είπε ο κ. Διακάκης προσθέτοντας ότι «αυτές οι οδηγίες έχουν βρεθεί επιστημονικά μέσα από πολλές έρευνες σε Ελλάδα και εξωτερικό ότι είναι αποτελεσματικές».
Το μεγαλύτερο βάρος της ευθύνης έναντι των ακραίων καιρικών φαινομένων πέφτει βέβαια, όπως είναι λογικό στην Πολιτεία, όσον αφορά «την έρευνα, την εφαρμογή της και την πολιτική προστασία».
Τι μέτρα μπορεί να πάρει η Πολιτεία
Στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί σημαντικά η ειδοποίηση των πολιτών μέσα από τις προβλέψεις των μετεωρολόγων που αναπαράγονται και σε τοπικό επίπεδο από τους δήμους και τις περιφέρειες, ενώ υπάρχουν φυσικά και οι ειδοποιήσεις μέσα από το 112 της Πολιτικής Προστασίας. Ωστόσο, ο κ. Διακάκης επισημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει βελτίωση των ειδοποιήσεων κυρίως όσον αφορά την ακρίβεια των περιοχών που θα εμφανιστούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ στις επικίνδυνες περιοχές, όπως ιρλανδικές διαβάσεις ή και αστικοί δρόμοι που είναι γνωστό ότι πλημμυρίζουν, πρέπει να τοποθετηθούν ειδικές σημάνσεις.
«Πρέπει να ενισχυθεί πολύ το θέμα της έγκαιρης προειδοποίησης, να ξέρουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια πού είναι δυνατόν να προκαλέσουν κινδύνους τα φαινόμενα αυτά. Στις επικίνδυνες περιοχές να έχουμε μια μόνιμη σήμανση που να λέει "εδώ υπάρχει κίνδυνος πλημμύρας, μην περάσεις με το αυτοκίνητο σου". Σε έρευνες στο εξωτερικό έχει διαπιστωθεί ότι ο καλύτερος τρόπος είναι μια ενεργή σήμανση όπως για παράδειγμα στις διαβάσεις του τρένου που αναβοσβήνουν φώτα. Τέτοιες λοιπόν εγκαταστάσεις είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν» τόνισε.
Περαιτέρω, η Πολιτεία όπως τονίζει ο κ. Διακάκη, θα πρέπει να προχωρήσει στην εκπαίδευση μαθητών στα σχολεία, ειδικών ομάδων, ΑΜΕΑ, φροντιστές ηλικιωμένων που έχουν κινητικά προβλήματα κ.α. «έτσι ώστε να καταλαβαίνουν, να γνωρίζουν τον κίνδυνο και να τον αποφεύγουν».
Δασικές πυρκαγιές- πλημμύρες
Στις περισσότερες περιοχές που έχουν σημειωθεί δασικές πυρκαγιές όπου έχουν καεί εκατοντάδες στρέμματα δάσους, οι χειμώνες, όπως έχει διαπιστωθεί, συνοδεύονται από πλημμυρικά φαινόμενα αφού τα πολύτιμα δένδρα δεν υπάρχουν για να συγκρατήσουν την ορμή των νερών. Ο κ. Διακάκης επισημαίνει ότι τα αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα είναι σημαντικά προσθέτοντας όμως ότι είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι δεν εξαλείφουν τις πλημμύρες αλλά ότι τον μειώνουν σημαντικά.
«Όλα αυτά τα φαινόμενα βρίσκονται σε ένα κύκλο της φύσης αλλά η επίπτωση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων έχει αρνητικό πρόσημο. Είναι ένας κύκλος ανατροφοδοτούμενος, ο οποίος είναι ολοένα ενισχυόμενος μέσα στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης. Ο άνθρωπος βέβαια μπορεί να κάνει και θετικές ενέργειες για να σπάσει κατά κάποιον τρόπο αυτόν τον κύκλο όπως τα αντιπλημμυρικά και αντιδιαβρωτικά έργα, τα οποία γίνονται κατά καιρούς - σε άλλες περιπτώσεις είναι πιο αποτελεσματικά σε άλλες λιγότερο αποτελεσματικά, στην Εύβοια έγιναν για παράδειγμα σημαντικά έργα. Όμως τα έργα δεν σημαίνει ότι θα ακυρώσουν τελείως τα πλημμυρικά φαινόμενα. Οπωσδήποτε θα μειώσουν τον κίνδυνο αλλά δεν θα τον εξαλείψουν. Όταν έρθει ένα ακραίο φαινόμενο δεν μπορείς να πεις ότι με το έργο θα ακυρώσεις τελείως τον κίνδυνο και δεν θα έχεις πλημμύρες. Δεν μπορείς να σταματήσεις τις πλημμύρες αλλά μπορείς να μειώσεις τον κίνδυνο» κατάληξε.