Από το Λονδίνο: Γιώργος Σταύρου
Το δημοψήφισμα που θα κρίνει αν το μέλλον της Βρετανίας είναι μέσα στην Ε.Ε. απέχει μόλις τρεις μήνες. Ένα ιστορικό σημείο για την σύγχρονη Ευρωπαϊκή ιστορία, το οποίο μπορεί να αποβεί και κομβικό για το μέλλον της ίδιας της Ένωσης. Η Βρετανία έχει εισέλθει σε έναν διχαστικό δημόσιο διάλογο που απαριθμεί τα οφέλη και τα κόστη για τα δύο σενάρια. Οι δύο καμπάνιες που έχουν δημιουργηθεί αναλώνουν καθημερινά ώρες προσπαθώντας να πείσουν τους Βρετανούς ψηφοφόρους.
Η καμπάνια υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε. έχει ως ηγέτη τον Άγγλο Πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον και τον υπουργό των Οικονομικών Τζώρτζ Όσμπορν. Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή η εκλογική αναμέτρηση θα είναι μείζονος σημασίας για το πολιτικό μέλλον των δύο αυτών ανδρών. Το ίδιο το Κόμμα των Συντηρητικών δεν είναι βέβαιο ότι ο κ. Κάμερον επέλεξε την σωστή πλευρά για το δημοψήφισμα, και δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι μία ήττα θα βάλει πρόωρο τέλος στην πολιτική του καριέρα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι μία επικράτηση της καμπάνιας υπέρ της εξόδου θα θέσει θέμα εξουσίας τόσο στους Συντηρητικούς όσο και στην ίδια την κυβέρνηση. Ο ηγέτης της αντίπαλης καμπάνιας είναι ο πολύ στενός φίλος του πρωθυπουργού και μέχρι πρότινος πολιτικός του σύμμαχος, ο δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον. Ο κ. Τζόνσον μπορεί να μην έχει αναφερθεί δημόσια ακόμα σε θέματα διαδοχής του κ. Κάμερον αλλά αποτελεί πλέον κοινό μυστικό ότι μία επικείμενη νίκη θα ταράξει την κυβέρνηση. Άλλωστε όπως ακριβώς ο κ. Κάμερον έχει βρει τον «διάδοχο» του για μετά το πέρας της θητείας του, ο οποίος δεν είναι άλλος από τον κ. Όσμπορν, ο κ. Τζόνσον απολαμβάνει την στήριξη του επόμενου υποψηφίου των Συντηρητικών για δήμαρχο του Λονδίνου κ. Ζακ Γκόλντσμιθ.
Η διαμάχη των δύο στρατοπέδων έχει πλέον μπει στην καθημερινότητα οποιαδήποτε ανθρώπου ζει Βρετανία. Είναι σχεδόν απίθανο να βρει κάποιος τηλεοπτική ή ραδιοφωνική εκπομπή αλλά και πρωτοσέλιδο εφημερίδας που να μην αναφέρεται στο Brexit. Το στρατόπεδο του κ. Κάμερον έχει επιλέξει να δώσει έμφαση στον αντίκτυπο που θα έχει η έξοδος στην Βρετανία παρά τα οφέλη παραμονής. Έμπειροι αναλυτές είναι αρκετά διχασμένοι για την αποτελεσματικότητα που θα έχει στο τέλος η υιοθέτηση της τακτικής της κινδυνολογίας. Άλλωστε το εκλογικό σώμα των Βρετανών ιστορικά φημίζεται για την καταψήφιση αυτών που θέλουν να παρουσιάζουν την Βρετανία μικρή και αδύναμη έστω και σε υποθετικά σενάρια. Και το αντίπαλο στρατόπεδο ωστόσο δεν έχει παρουσιάσει πειστικά τεκμήρια για τα οφέλη της εξόδου. Το μεγαλύτερο μέρος της εκστρατείας αναλώνεται σε αερολογίες και προσωπικές τοποθετήσεις του κ. Τζόνσον ο οποίος αναπαράγει την άποψή του ότι η επιτυχής οικονομική ανάπτυξη του Λονδίνου και κατ’ επέκταση της υπόλοιπης Βρετανίας είναι παγκόσμιας κλίμακας και δεν μπορεί να πτοηθεί. Βέβαια ο δήμαρχος του Λονδίνου δεν δικαιολογεί σε καμία περίπτωση με στατιστικά ή έστω με θεωρητικές προτάσεις του το αποτέλεσμα της εξόδου σε εμπορικές συμφωνίες και συνθήκες. Ο δρόμος προς τις κάλπες αναμένεται να είναι μακρύς αλλά όσο το επίπεδο του διαλόγου είναι τόσο ρηχό ο Βρετανός ψηφοφόρος θα ψηφίσει με γνώμονα το προσωπικό του συμφέρον και χωρίς να έχει πολυσκεφτεί το μακροπρόθεσμο πλαίσιο επιρροής της απόφασης του.
Διάφοροι κορυφαίοι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν από νωρίς πάρει θέση για το δημοψήφισμα. Ο Γάλλος Πρόεδρος με έναν παράδοξο τρόπο δήλωνε την υποστήριξη του στο Άγγλο Πρωθυπουργό απειλώντας παράλληλα να «αφήσει ελεύθερους» μετανάστες στα νότια σύνορα της Αγγλίας. Την ίδια περίοδο ο υπουργός των Οικονομικών της Γερμανίας κ. Σοίμπλε δήλωνε ότι μία πιθανή έξοδος θα έκανε την Ευρώπη να «κλάψει». Ο κ. Κάμερον φαίνεται να δίνει έμφαση σε αυτές τις δηλώσεις και να τις προβάλει στην Βρετανία ως δείγμα φιλίας. Ωστόσο παράλογο μοιάζει το γεγονός ότι έχει παντελώς αγνοήσει την έντονη δυσανασχέτηση και επιφύλαξη των Βρετανών για την ανάμειξη τρίτων στα εσωτερικά της Βρετανίας. Η διαρκώς αυξανόμενη ισχύ του Ευρωκοινοβουλίου είναι από τα θέματα που οι Βρετανοί θ να αλλάξουν. Παρά την όποια προοδευτική εικόνα μπορεί να βγάζει ο βρετανικός λαός προς τα έξω, η προσκόλληση του στο πατριωτισμό και η υποστήριξη του στην ιδέα του έθνους είναι αδιάκοπή.
Εκτός των πολιτικών αρχηγών που τάσσονται συντριπτικά υπέρ παραμονής υπάρχει και ένας ηγέτης που υποστηρίζει υπογείως προς το παρών το Brexit. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent προ ολίγων ημερών, η στάση της Ρωσίας και του Βλαντιμίρ Πούτιν είναι αμφιλεγόμενη. Σύμφωνα με την δημοφιλή αγγλική εφημερίδα, τα πρόσφατα tweets της Ρωσικής Πρεσβείας στο Twitter που αναπαρήγαγαν την είδηση του πρακτορείου Russia Today (RT),περί υποστήριξη της εξόδου από το Κρεμλίνο, έρχονται να επιβεβαιώσουν την στάση της Ρωσίας. Είναι ίσως απορία πολλών τι μπορεί να εξυπηρετεί μία τέτοια στάση. Η Ρωσία έχει υποστεί οικονομικό αποκλεισμό λόγω της στρατιωτικής επέμβασης της στην Ουκρανία και από τότε έχει βάλει στόχο να απορρυθμίσει την Ε.Ε. για να άρει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τις κυρώσεις σε πρώτο χρόνο. Βέβαια η στάση της Ρωσίας είναι μία ενότητα που χρειάζεται αρκετή έκταση για να ξεδιπλωθεί. Είναι βέβαιο πάντως ότι η ανάμειξη στο Συριακό Πόλεμο, η πτώση των τιμών του πετρελαίου και οι εμπορικές κυρώσεις από την Ε.Ε. έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην Ρωσική οικονομία.
Συνοψίζοντας, το βρετανικό δημοψήφισμα αποτελεί μία δύσκολη πολιτική δοκιμασία για την κ. Κάμερον. Η ελαττωματική για πολλούς ιδέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχασε και τον τελευταίο πυλώνα της που στηριζόταν στο ευρωπαϊκού ιδεώδες, καταπάτησε οποιαδήποτε στοιχείο ανθρωπισμού κλείνοντας τα σύνορα σε πρόσφυγες πολέμου, είναι μία ανεπιθύμητη επιλογή για τους μισούς πλέον Βρετανούς ψηφοφόρους. Οι δημοσκοπήσεις είναι αδύνατο να προβλέψουν την τελική έκβαση του αποτελέσματος σε αυτή την χρονική στιγμή και η Ε.Ε. αναμένει να δει αν θα δεχθεί το τελειωτικό χτύπημα στα τέλη του Ιουνίου. Σε μια Ευρώπη που δεν θυμίζει σε τίποτα την ήπειρο που έδινε βάρος στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και επιτρέπει σε οικογένειες με μικρά παιδιά να κοιμούνται μέσα στις λάσπες, είναι δύσκολο κανείς να ανιχνεύσει λόγους παραμονής. Για αυτόν τον λόγο οι πολιτικοί ηγέτες που οραματίζονται το ευρωπαϊκό ιδεώδες θα πρέπει να προσπαθήσουν ώστε να αλλάξουν τα κακώς κείμενα των τελευταίων χρόνων και να εμπνεύσουν τους λαούς με το όραμα τους αν θέλουν να συνεχίσει να υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση.