Όνειρο θερινής νυκτός αποδεικνύεται πως είναι οι καλοκαιρινές διακοπές για έναν στους δύο Έλληνες, όπως προκύπτει από έρευνα του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) με αντικείμενο τις νέες καταναλωτικές συνήθειες των νοικοκυριών στην Ελλάδα, συνεπεία των ανατιμήσεων.
Πάντως, ακόμη κι αυτοί που θα πάνε διακοπές δηλώνουν σε σημαντικό ποσοστό (1 στους 3) πως θα ξοδέψουν λιγότερα χρήματα σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Επιπλέον, 6 στους 10 καταναλωτές δηλώνουν ότι οι δαπάνες τους φέτος θα είναι μειωμένες σε σχέση με πέρυσι, ενώ 4 στους 10 ότι θα είναι μειωμένη άνω του 50%.
Όπως επισημαίνει το ΙΕΛΚΑ, τα στοιχεία αυτά δείχνουν κυρίως την κακή ψυχολογία του αγοραστικού κοινού και δευτερευόντως ρεαλιστικές προβλέψεις.
Από την τελευταία έρευνα του ΙΕΛΚΑ (διεξήχθη το διάστημα 6-10 Μαΐου 2023) προκύπτουν ακόμη οι εξής σημαντικές αλλαγές στις συνήθειες των καταναλωτών, οι οποίες δείχνουν πως μπορεί να έχει ξεκινήσει η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, όμως οι συνέπειες στα νοικοκυριά έχουν μεγαλύτερη διάρκεια.
Τα κυριότερα ευρήματα είναι τα ακόλουθα:
• Το 75% (έναντι 71% τον Ιανουάριο) των ερωτηθέντων δηλώνει ότι έχει ακυρώσει δαπάνες διασκέδασης, όπως η εστίαση, οι διακοπές, τα ταξίδια κ.ά.
• Το 49% (έναντι 50% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει αναβάλει εργασίες συντήρησης και επισκευής, π.χ. στο σπίτι ή στο αυτοκίνητο.
• Το 54% (έναντι 55% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει μειώσει συνολικά τις αγορές σε είδη τροφίμων και είδη παντοπωλείου.
• Το 27% (έναντι 24% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει χρησιμοποιήσει χρήματα από τις αποταμιεύσεις του προκειμένου να καλύψει τις αγορές του.
• Το 32% (έναντι 29% τον Ιανουάριο) έχει αναβάλει την πληρωμή λογαριασμών ή έχει προχωρήσει σε στάση πληρωμής των υποχρεώσεών του.
• Το 17% (έναντι 11% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει αυξήσει τον χρόνο εργασίας ή έχει βρει δεύτερη εργασία προκειμένου να αυξήσει το εισόδημά του.
• Το 49% (έναντι 40% τον Ιανουάριο) δηλώνει ότι έχει αλλάξει μάρκα – επωνυμία προϊόντος.
Μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί ότι μόλις το 9% των ερωτηθέντων δεν έχουν λάβει απολύτως κανένα μέτρο για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων.
Με πάνω από τους μισούς καταναλωτές να δηλώνουν πως έχουν μειώσει συνολικά τις αγορές σε τρόφιμα και σε είδη σούπερ μάρκετ, δεν είναι τυχαίο ότι η τιμή είναι πλέον το βασικό κριτήριο για τις επιλογές που θα κάνουν. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια το ποσοστό του αγοραστικού κοινού που αγόραζε με βασικό κριτήριο τα χρήματα κινείτο περί το 30%, και σε ίδια επίπεδα με τα ποιοτικά κριτήρια, σήμερα το ποσοστό αυτό ξεπερνάει το 60%. Τον Ιανουάριο του 2023 έφτασε το 69% και τον Μάιο του 2023 το 66%.
Συνολικά τον τελευταίο χρόνο από τον Ιούλιο και μετά, η χρηματική δαπάνη αποτελεί το βασικό κριτήριο, αλλά ειδικά στις τελευταίες μετρήσεις η ένταση είναι εντυπωσιακή. Ενώ τα προηγούμενα χρόνια το ποσοστό του αγοραστικού κοινού που αγόραζε με βασικό κριτήριο τα χρήματα κινούταν περί το 30% και σε ίδια επίπεδα με τα ποιοτικά κριτήρια, σήμερα το ποσοστό αυτό ξεπερνάει το 60%. Το στοιχείο αυτό δείχνει πόσο έντονη είναι η ανησυχία του κοινού και την αλλαγή στην αγοραστική συμπεριφορά.
Η αναγκαία περικοπή δαπανών από τα νοικοκυριά αποτυπώνεται και στο ότι 1 στους 2 καταναλωτές δηλώνει ότι δεν κάνει διακοπές το 2023, ενώ 1 στους 3 δηλώνει ότι θα κάνει μεν διακοπές, αλλά πιο περιορισμένες. Έξι στους 10 καταναλωτές δηλώνουν ότι οι δαπάνες τους φέτος θα είναι μειωμένες σε σχέση με πέρυσι, ενώ 4 στους 10 ότι θα είναι μειωμένη άνω του 50%. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν κυρίως την κακή ψυχολογία του αγοραστικού κοινού και δευτερευόντως ρεαλιστικές προβλέψεις.
Τέλος, όσον αφορά το market pass, το οποίο είναι ακόμα εν ισχύ, το 72% του κοινού δεν έχει επηρεαστεί από αυτό. Το 8% δηλώνει ότι ξοδεύει λιγότερα χρήματα, προφανώς αντικαθιστώντας μέρος της δαπάνης ιδίων χρημάτων με χρήματα από το market pass, ενώ το 21% δηλώνει ότι ξοδεύει περισσότερα χρήματα σήμερα, προσθέτοντας χρηματική δαπάνη μέσω του market pass στην ιδιωτική δαπάνη χρημάτων. Συνολικά φαίνεται μία θετική επίδραση στην αγορά από το market pass, αλλά σε μικρό βαθμό.