Καθώς η επανδρωμένη αποστολή Artemis II της NASA, ξεκίνησε το ταξίδι προς τη Σελήνη σε μια ιστορική στιγμή για την ανθρωπότητα, ένα παλιό «φάντασμα» ξυπνά στα social media: «Μα, πήγαμε όντως κάποτε στο φεγγάρι;». Παρά το γεγονός ότι τέσσερις αστροναύτες -ανάμεσά τους και μία γυναίκα- βρίσκονται ήδη σε πορεία προς στη σεληνιακή γειτονιά, οι θεωρίες συνωμοσίας για το ταξίδι στο φεγγάρι παραμένουν ένα από τα πιο επίμονα «clickbait» της ιστορίας.
Όμως η επιστήμη δεν χαρίζεται σε παραμύθια. Με αφορμή τη νέα εποχή εξερεύνησης, ξεφυλλίζουμε το ημερολόγιο του Apollo 11 και καταρρίπτουμε τους μύθους με αδιάσειστα στοιχεία.
Για να καταλάβει κανείς αν η προσελήνωση ήταν απάτη, πρέπει να δει τις λεπτομέρειες που κανένα στούντιο του Χόλιγουντ δεν θα σκέφτονταν το 1969. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, το σκάφος Columbia εκτελούσε το λεγόμενο «Barbecue Roll»: μια αργή περιστροφή γύρω από τον άξονά του, ώστε η ηλιακή ακτινοβολία να κατανέμεται ομοιόμορφα και να μην παγώσουν ή υπερθερμανθούν τα ζωτικά του μέρη.
Όταν οι αστροναύτες Νιλ Άρμστρονγκ και Έντουιν «Μπαζ» Όλντριν επιχείρησαν την κάθοδο με τη σεληνάκατο «Eagle», βρέθηκαν αντιμέτωποι με την απόλυτη τεχνολογική πίεση. Ο υπολογιστής τους με μνήμη μόλις 7 KB (λιγότερη από μια απλή φωτογραφία στο σημερινό μας κινητό), άρχισε να βγάζει σφάλματα λόγω υπερφόρτωσης. Ο Άρμστρονγκ, διατηρώντας την ψυχραιμία του, πήρε τον χειροκίνητο έλεγχο όταν είδε ότι το αυτόματο σύστημα τους οδηγούσε σε μια βραχώδη περιοχή. Προσεδαφίστηκαν με μόλις 25 δευτερόλεπτα καυσίμου να απομένουν. Αυτό το δράμα δεν ήταν σενάριο ήταν καθαρή, ωμή μηχανική επιβίωση.
Οι 5 μεγαλύτεροι μύθοι καταρρέουν
1. Η σημαία κυματίζει, άρα υπάρχει αέρας!
Η σημαία δεν κυματίζει από αέρα, αλλά από αδράνεια. Στη Σελήνη δεν υπάρχει ατμόσφαιρα για να σταματήσει την κίνηση του υφάσματος μόλις το ακουμπήσει ο αστροναύτης. Οι αστροναύτες χρησιμοποιούσαν μια οριζόντια ράβδο για να την κρατήσουν ανοιχτή και οι πτυχώσεις που βλέπουμε στις φωτογραφίες είναι απλώς το τσαλάκωμα του υφάσματος που παρέμεινε σταθερό μετά την τοποθέτηση.
2. Πού είναι τα αστέρια στις φωτογραφίες;
Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε φωτογράφο, θα σας πει το ίδιο: Exposure (Έκθεση). Η σεληνιακή επιφάνεια είναι εξαιρετικά φωτεινή. Οι κάμερες Hasselblad είχαν ρυθμιστεί με μικρό άνοιγμα διαφράγματος για να αποτυπώσουν τις λεπτομέρειες των στολών και του εδάφους. Αν οι κάμερες είχαν ρυθμιστεί για να φαίνονται τα αμυδρά αστέρια, οι αστροναύτες θα έμοιαζαν με λευκές, «καμένες» κηλίδες φωτός.
3. Οι σκιές δεν είναι παράλληλες!
Εδώ έχουμε να κάνουμε με την οπτική των ευρυγώνιων φακών και το ανώμαλο έδαφος. Σε μια επιφάνεια με λόφους και λακκούβες, οι σκιές πέφτουν σε διαφορετικές γωνίες, ενώ ο ευρυγώνιος φακός δημιουργεί μια φυσική παραμόρφωση στην προοπτική. Αν οι σκιές ήταν τέλεια παράλληλες σε ένα τέτοιο έδαφος, τότε θα έπρεπε να υποψιαστούμε ότι κάτι πάει στραβά.
4. Οι ζώνες ακτινοβολίας Van Allen θα τους είχαν σκοτώσει
Οι ζώνες Van Allen είναι επικίνδυνες αν μείνεις μέσα τους για μέρες. Το πλήρωμα του Apollo 11 πέρασε μέσα από αυτές σε μόλις 15 λεπτά, ακολουθώντας μια τροχιά που απέφευγε τα πιο πυκνά σημεία ακτινοβολίας. Η δόση που έλαβαν ήταν ισοδύναμη με 2-3 απλές ακτινογραφίες θώρακα.
5. Γιατί δεν επιστρέψαμε τόσα χρόνια;
Η απάντηση είναι κυνική: Γεωπολιτική και χρήμα. Μόλις οι ΗΠΑ κέρδισαν τον διαστημικό αγώνα έναντι της ΕΣΣΔ, η χρηματοδότηση της NASA μειώθηκε δραματικά. Η σελήνη έπαψε να είναι προτεραιότητα μπροστά στο κόστος του πολέμου στο Βιετνάμ και τις εσωτερικές κοινωνικές ανάγκες. Ταυτόχρονα, τα ρομποτικά οχήματα έγιναν πιο φθηνά και ασφαλή για έρευνα.
Σήμερα όμως το παιχνίδι άλλαξε. Η Artemis II είναι το πρώτο βήμα για τη μόνιμη εγκατάσταση. Δεν πάμε απλώς για να αφήσουμε μια σημαία, αλλά για να εξορύξουμε πάγο και Ήλιο-3, τονίζει η αμερικανική διαστημική υπηρεσία (NASA).
Η κληρονομιά του 1969 στα χέρια μας
Πάνω από 380 κιλά σεληνιακών βράχων μεταφέρθηκαν στη Γη. Αυτά τα δείγματα που έχουν μελετηθεί από χιλιάδες επιστήμονες (ακόμη και στην Ελλάδα, όπου ο Πρόεδρος Νίξον χάρισε μικροδείγματα), έχουν μια ισοτοπική σύσταση που δεν υπάρχει πουθενά στον πλανήτη μας. Είναι η «σφραγίδα» της αλήθειας.
Εδώ και κάποιες ώρες η επανδρωμένη αποστολή Artemis II δεν γράφει απλώς το επόμενο κεφάλαιο. Δικαιώνει το πρώτο.
