της Αθανασίας Μπίδιου
Στην καρδιά του καλοκαιριού και κάτω από τον επιβλητικό ίσκιο των τειχών του Επταπυργίου, ένα φεστιβάλ που έχει κερδίσει επάξια τη θέση του στον πολιτιστικό χάρτη της χώρας επιστρέφει για έβδομη συνεχή χρονιά. Το Φεστιβάλ Επταπυργίου, δημιούργημα του Κέντρου Πολιτισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, συνεχίζει να εκπλήσσει με την ποιότητα, την πρωτοτυπία και την καλλιτεχνική του τόλμη.
Το καλοκαίρι του 2025, το Φεστιβάλ Επταπυργίου στρέφει το βλέμμα του στην ειρήνη, σε μια εποχή που η ανάγκη για ουσιαστικούς διαλόγους μέσα από την τέχνη είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Με ένα πλούσιο πρόγραμμα που περιλαμβάνει πρωτότυπες παραγωγές, σημαντικές συνεργασίες και τολμηρές καλλιτεχνικές προσεγγίσεις, το Φεστιβάλ κάνει για ακόμη μία χρονιά το Επταπύργιο ζωντανό φάρο πολιτισμού.
Μιλήσαμε με τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή του Φεστιβάλ, Αθανάσιο Κολαλά για να ανακαλύψουμε τι κάνει τη φετινή διοργάνωση ξεχωριστή, ποιες είναι οι δημιουργικές προκλήσεις πίσω από κάθε παραγωγή, και πώς η Τέχνη μπορεί να φωτίσει τον δρόμο προς την ειρήνη και την ανθρώπινη συνύπαρξη.
-Φέτος το Φεστιβάλ Επταπυργίου φτάνει αισίως στην έβδομη χρονιά του. Πώς νιώθετε γι’ αυτό και τι διαφοροποιεί τη φετινή διοργάνωση από τις προηγούμενες;
«Για εμάς στο Κέντρο Πολιτισμού της Περιφέρειας, για την Άννα Μυκωνίου και για μένα προσωπικά, κάθε φεστιβάλ είναι ξεχωριστό και μοναδικό. Το ονειρευόμαστε και το σχεδιάζουμε για πέντε ολόκληρους μήνες με πολύ μεράκι και πάθος. Έτσι, κάθε χρόνο, το Φεστιβάλ έχει τη δική του ταυτότητα, τη δική του μοναδικότητα και μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας. Και όπως φαίνεται, αυτό αναγνωρίζεται και από το κοινό.
Αν έπρεπε να ξεχωρίσω κάποια στοιχεία που διαφοροποιούν τη φετινή διοργάνωση, θα έλεγα ότι για πρώτη φορά εντάσσουμε σύγχρονο χορό στο πρόγραμμα. Έστω και σε μικρή κλίμακα, τολμούμε να παρουσιάσουμε χορογραφημένα αποσπάσματα από το μοναδικό μπαλέτο του Μπετόβεν, “Τα πλάσματα του Προμηθέα”, σε συνεργασία με τον εξαιρετικό χορογράφο και χορευτή Δημήτρη Κυανίδη.
Μια άλλη ξεχωριστή στιγμή είναι η παράσταση «Σώματα και Αφηγήματα» με τους Bodyterranean και τον Γιάννη Χαρούλη, όπου το ανθρώπινο σώμα –το αρχέγονο μουσικό όργανο– γίνεται το επίκεντρο σε μια μουσικοκινητική εμπειρία που θολώνει τα όρια μεταξύ μουσικής, χορού και θεάτρου.
Τέλος, δεν μπορώ να μην αναφέρω τη βραδιά «Αφιέρωμα στον Ανδρέου», καθώς είναι ελάχιστες οι φορές που τόσοι πολλοί από τους “μεγάλους” της σύγχρονης ελληνικής μουσικής μαζεύονται σε μια συναυλία, εδώ στη Θεσσαλονίκη».
-Ποια θέση κατέχουν οι πρωτότυπες παραγωγές στο φετινό πρόγραμμα;
«Όλες μας οι παραγωγές είναι πρωτότυπες. Αυτό είναι κάτι που αποτελεί βασικό πυλώνα της φιλοσοφίας του Φεστιβάλ Επταπυργίου. Συνήθως, τα περισσότερα “φεστιβάλ” είναι χώροι απ’ όπου “περνούν” και παρουσιάζονται παραγωγές των Αθηνών. Για εμάς είναι βασικός στόχος η ντόπια παραγωγή. Έτσι κάθε χρόνο φανταζόμαστε και σχεδιάζουμε από το μηδέν τις παραγωγές του Φεστιβάλ Επταπυργίου, τις χτίζουμε κομμάτι-κομμάτι και επιλέγουμε με προσοχή τους καλλιτέχνες και τους συντελεστές που ταιριάζουν.
Είναι λοιπόν όλες πρωτότυπες και πρωτοπαίζονται στο Φεστιβάλ. Αυτό, καταρχήν μας δίνει το πλεονέκτημα να δημιουργούμε παραγωγές που βλέπουμε ότι λείπουν από την αγορά – όπως παραγωγές όπερας ή οι βραδιές μουσικής και ποίησης. Παράλληλα, όμως, μας δίνει τη δυνατότητα να φτιάχνουμε παραγωγές, οι ανάγκες των οποίων να καλύπτονται από το ντόπιο καλλιτεχνικό δυναμικό, περνώντας έτσι στον επόμενο στόχο του Φεστιβάλ Επταπυργίου, που είναι το να δώσει βήμα έκφρασης στους καλλιτέχνες της περιφέρειας μας».
-Το Φεστιβάλ Επταπυργίου έχει ξεπεράσει σίγουρα τις βρεφικές ασθένειες και μετρά πολλές επιτυχημένες παραγωγές και παραστάσεις. Ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζετε πλέον ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ;
«Είναι πολύ σημαντικό και μεγάλη μας χαρά, για εμάς που οραματιστήκαμε το Φεστιβάλ Επταπυργίου από την αρχή με όλες τις δυσκολίες και τις «παιδικές του ασθένειες», να το βλέπουμε πλέον να είναι στην έβδομή του χρονιά.
Έχει πλέον περάσει στον κόσμο σαν ένα φεστιβάλ αξιόλογο, με πρωτότυπες παραγωγές, ξεχωριστού ύφους, αλλά πάντα με την ποιότητα που το χαρακτηρίζει. Εμείς από την άλλη, κάθε χρονιά, προσπαθούμε να λύσουμε ότι προβλήματα ενδεχομένως προκύπτουν για να είναι πιο εύκολο και φιλικό προς θεατές και καλλιτέχνες.
Για παράδειγμα φέτος όσοι ανεβούνε θα δούνε τη σημαντική δουλειά που θα έχει γίνει στη βόρεια είσοδο του μνημείου, την περιοχή που χρησιμοποιείται σαν το πάρκινγκ του Φεστιβάλ, δουλειά που ήταν απαραίτητη για την ασφαλέστερη και ευκολότερη προσέλευση του κοινού με τα Ι.Χ. τους.
Σε καλλιτεχνικό επίπεδο κάθε χρόνο, οι προκλήσεις γίνονται και μεγαλύτερες. Κάθε φορά πρέπει να σχεδιάζεται ένα πρόγραμμα που να στέκεται αντάξια δίπλα στα προηγούμενα, και ίσως και να τα ξεπερνάει. Πρέπει να εναλλάσσει καλλιτέχνες, αλλά και να φροντίζει να αξιοποιεί με τον καλύτερο τρόπο τους καλλιτέχνες της περιφέρειας. Να φροντίζει να δίνει στο κοινό αυτό που θέλει, αλλά και να του παρουσιάζει και πρωτοποριακές βραδιές- σε μια σωστή αναλογία.
Όσο δύσκολο ήταν τα πρώτα ένα-δύο χρόνια να κάνουμε παραγωγές τόσο ιδιαίτερες που θα σύστηναν το Φεστιβάλ Επταπυργίου στο κοινό, άλλο τόσο είναι να συνεχίσουμε να σχεδιάζουμε μοναδικές βιωματικές βραδιές μέσα στο υπέροχο αυτό μνημείο».
-Το φετινό Φεστιβάλ είναι αφιερωμένο στην Ειρήνη. Τι σημαίνει αυτό για εσάς και πώς εκφράζεται μέσα από το πρόγραμμα;
«Κάθε χρόνο αφιερώνουμε το Φεστιβάλ σε κάτι το οποίο θέλουμε να τιμήσουμε, να υπογραμμίσουμε στην κοινή συνείδηση, ή να κάνουμε τον κόσμο να προβληματιστεί σχετικά με αυτό. Φέτος παρακολουθώντας τις πολλαπλασιαζόμενες εμπόλεμες εστίες παγκοσμίως- με κάποιες να βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση για δεκαετίες, το να αφιερώσουμε το φεστιβάλ στη ΕΙΡΗΝΗ ήταν μονόδρομος.
Η ΕΙΡΗΝΗ θα έλεγα ότι τιμάται κάθε χρόνο στο Φεστιβάλ Επταπυργίου, γιατί διεξάγεται σε ένα χώρο με βαριά ιστορία. Το Επταπύργιο χτίστηκε πριν 2000 χρόνια σαν πολεμικό τείχος και φρούριο, δέχτηκε πολιορκίες, καταστροφές και έφτασε να γίνει μέχρι και μια σκληρή φυλακή, στα σύγχρονα χρόνια. Τώρα πια κάθε καλοκαίρι «φωτίζεται» από τέχνη. Σε κάθε διοργάνωση νιώθουμε ότι έρχεται μια κάθαρση για τον χώρο και μια νίκη των τεχνών και της ειρήνης.
Ειδικότερα φέτος η μεγάλη πανηγυρική μας έναρξη είναι με ένα πρόγραμμα ειδικά για την ΕΙΡΗΝΗ. «Με Φως και με Ειρήνη» λέγεται η πρώτη μας παραγωγή – σε συμπαραγωγή με την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης- και έρχεται να παρουσιάσει τρία μεγάλα έργα. Εκτός από το πέμπτο από τα βραδεμβούργια κονσέρτα του Μπαχ, έχουμε δυο έργα άρρηκτα συνδεδεμένα με την ειρήνη. Το μπαλέτο του Μπετόβεν, «Τα πλάσματα του Προμηθέα», που επηρεασμένος από το κίνημα του διαφωτισμού το συνέθεσε βασισμένος στον μύθο του Προμηθέα. Χρησιμοποιεί τους αρχαίους θεούς και ήρωες συμβολικά για να περιγράψει την Επιστημονική Επανάσταση (φωτιά) που οδήγησε στον διαφωτισμό (γνωριμία των τεχνών στους ανθρώπους). Θα το παρουσιάσουμε με μια σύγχρονη χορογραφία, όπου όπως η φωτιά ήρθε να αλλάξει τη ζωή του μυθικού ανθρώπου, και ο διαφωτισμός ήρθε για να βγάλει από το σκοτάδι του μεσαίωνα τις κοινωνίες έτσι και σήμερα οι τέχνες ίσως είναι η απάντηση στην σκληρή και βίαιη κοινωνική πραγματικότητα, τη μαστιζόμενη από πολέμους.
Η συναυλία θα κλείσει με τη λαμπερή «Μουσική των Βασιλικών Πυροτεχνημάτων» του Χέντελ. Μια παραγγελία του Ηνωμένου Βασιλείου για να γιορτάσει τη λήξη του πολέμου της Αυστριακής διαδοχής που έσυρε σχεδόν όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και τις υπερατλαντικές τους κτήσεις, στον πρώτο μεγάλο γενικευμένο πόλεμο. Ήταν τόσο σημαντική η επίτευξη της ειρήνης που για τον εορτασμό της ο Χέντελ συνέθεσε αυτή τη λαμπερή συμφωνία που έκλεισε με ομοβροντία πυροτεχνημάτων.
Περνώντας από το «φως» του Προμηθέα, στα πυροτεχνήματα για την ειρήνη -μέσα από την μουσική- θα υπογραμμίσουμε τη σημαντικότητα των αξιών της ελευθερίας, του δικαίου και της προόδου, σε μια εποχή που η ειρήνη είναι ζωτικής σημασίας».
– Το 2024 είχατε τη σκηνοθεσία και την επιμέλεια των σκηνικών στην όπερα Ι Pagliacci. Σε ποιες παραγωγές συμμετέχετε ο ίδιος καλλιτεχνικά φέτος;
«Φέτος για το Φεστιβάλ Επταπυργίου θα κάνω τη σκηνοθετική επιμέλεια της βραδιάς ποίησης και μουσικής «Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα». Θα προσπαθήσω με απλά μέσα να δώσω τα χρώματα, τις μυρωδιές και τους ήχους της Ανδαλουσίας, αλλά και το πάθος αυτού του σπουδαίου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα. Η ευαισθησία του, αλλά και η ενσυναίσθηση που τον χαρακτήριζε γίνεται τόσο εμφανής στα γραπτά του. Αυτές τις αξίες του θα προσπαθήσω να φωτίσω ακολουθώντας τη μελέτη και τα κείμενα της Άννας Μυκωνίου και σε συνεργασία με τον Κώστα Καφαντάρη που θα έχει τη χορογραφία.
Επίσης θα έχω τη χαρά να δουλέψω με τον Δημήτρη Κυανίδη και το Μάριο Σπύρογλου, σχεδιάζοντας το εικαστικό περιβάλλον και τα κοστούμια στα “Πλάσματα του Προμηθέα”. Εκεί διευρύνοντας τους προβληματισμούς του Μπετόβεν για την εποχή του, τις αξίες και τα νέα ρεύματα, θα αναλογιστούμε ποια θα ήταν η σημερινή ερμηνεία του Καρτεσιανού “cogito, ergo sum”».