Της Έφης Αχτσιόλγου*
Ο κύκλος της κυβέρνησης Μητσοτάκη κλείνει στις 21 Μαΐου του 2023. Ο απολογισμός είναι αρνητικός. Η Ελλάδα όχι μόνο δεν προχώρησε αλλά οπισθοδρόμησε την τετραετία 2019-23.
Στο επίπεδο των θεσμών, οι υποκλοπές και οι συστηματικές παρεκτροπές υπονόμευσαν τη δημοκρατία μας και έπληξαν το κράτος δικαίου. Η Ελλάδα εμφανίζεται πια να αποκλίνει από το δημοκρατικό ευρωπαϊκό κεκτημένο. Και όχι μόνο αυτό. Η κυβερνητική θεσμική κατάπτωση δημιούργησε ένα γενικευμένο κλίμα αναξιοπιστίας και απαξίας της πολιτικής.
Στο επίπεδο της οικονομίας, η κυβέρνηση σπατάλησε τις θετικές δυνατότητες που κληροδότησε ο ΣΥΡΙΖΑ, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων και την όξυνση των ανισοτήτων. Αυτές οι δυνατότητες εξαντλήθηκαν κυρίως σε απευθείας αναθέσεις, σε εργολαβίες τρίτων, σε ενίσχυση ολιγοπωλιακών κλάδων και σε μια κατακερματισμένη, ευκαιριακή και εν τέλει αναποτελεσματική επιδοματική πολιτική που εξαντλούνταν στην επικοινωνία και όχι στην ουσία.
Στο επίπεδο της φορολογίας, η πολυδιαφημιζόμενη μείωση των φόρων αφορά κυρίως τα υψηλά εισοδήματα. Από τις αρχικές προτεραιότητες της κυβέρνησης Μητσοτάκη ήταν η μείωση του φόρου στα κέρδη του κεφαλαίου, η μείωση του φόρου μερισμάτων στο 5% και η μη φορολόγηση στη μεταβίβαση της μεγάλης κινητής και ακίνητης περιουσίας. Από την άλλη, η άδικη έμμεση φορολόγηση όχι μόνο διατηρήθηκε αλλά λόγω των πληθωριστικών πιέσεων και της κυβερνητικής άρνησης να λάβει τα απαραίτητα μέτρα εκτοξεύτηκε επιβαρύνοντας δυσανάλογα τα χαμηλά και μεσαία εισοδηματικά στρώματα. Έτσι, με εργαλείο τον ΦΠΑ η κυβέρνηση επέφερε μια βίαιη αναδιανομή εις βάρος των λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων.
Χαρακτηριστικό της οικονομικής πολιτικής της Ν.Δ. είναι ότι το 2022, την ώρα που η αγοραστική δύναμη των πολιτών κυριολεκτικά κατακρημνίσθηκε και το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε, μόλις 13 εισηγμένες στο Χρηματιστήριο εταιρείες επέτυχαν ρεκόρ 20ετίας στην κερδοφορία τους (πρόκειται κυρίως για εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας αλλά και Τράπεζες).
Στο επίπεδο της εργασίας, προτεραιότητα της κυβέρνησης ήταν η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας με τον νόμο Χατζηδάκη, η νομιμοποίηση απλήρωτων υπερωριών και η κατάργηση του 8ώρου. Την ίδια ώρα, με το να κρατά για 3 χρόνια τον κατώτατο μισθό καθηλωμένο και τις συλλογικές συμβάσεις απενεργοποιημένες, η κυβέρνηση ουσιαστικά έκανε τους εργαζόμενους να πληρώνουν το λογαριασμό της πληθωριστικής έκρηξης, εξαϋλώνοντας το εισόδημά τους.
Για όλους αυτούς αλλά και για πολλούς άλλους λόγους η ελληνική κοινωνία λέει «Ως εδώ!».
Το στοίχημα της επόμενης τετραετίας
Το ερώτημα είναι πώς προχωράμε από εδώ και πέρα. Το στοίχημα της επομένης τετραετίας είναι η ουσιαστική ενίσχυση του εισοδήματος των πολιτών, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί μέσα από μια ριζική παρέμβαση στην αγορά ώστε να παταχθεί η αισχροκέρδεια και να συγκρατηθεί το κόστος διαβίωσης, καθώς και με μέτρα αύξησης των μισθών και μείωσης της έμμεσης φορολογίας.
Παράλληλα, βασική στόχευση της επομένης κυβερνητικής περιόδου είναι η αποτελεσματική και βιώσιμη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Το οικονομικό επιτελείο της Ν.Δ. επαίρεται για την εξυγίανση των οικονομικών καταστάσεων των Τραπεζών με την απομείωση των επισφαλών απαιτήσεων από τους ισολογισμούς τους. Ωστόσο, αυτές οι απαιτήσεις προς τις επιχειρήσεις και τους πολίτες δεν εξαφανίστηκαν από το οικονομικό κύκλωμα, αλλά αντίθετα μεταφέρθηκαν σε επιθετικά κερδοσκοπικά funds. Την ίδια ώρα, καταργώντας κάθε πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας και μη δίνοντας τη δυνατότητα ουσιαστικής ρύθμισης των χρεών στους πολίτες, η Ν.Δ. οδήγησε σε μια εκρηκτική κοινωνική συνθήκη. Εν μέσω ακραίου πληθωρισμού οι πολίτες των λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων να χάνουν τα σπίτια τους για οφειλές λίγων χιλιάδων ευρώ. Για αυτό, ένα συγκροτημένο πλαίσιο ρύθμισης του ιδιωτικού χρέους προς τις Τράπεζες και τα funds, τα ασφαλιστικά ταμεία και την εφορία και η προστασία της πρώτης λαϊκής κατοικίας, της αγροτικής γης και της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας αποτελεί κεντρικό προγραμματικό πυλώνα του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
Η αύξηση των μισθών, η μείωση των τιμών και η ρύθμιση των χρεών είναι οι αναγκαίες προτεραιότητες για την επόμενη μέρα.
Σε παραγωγικούς κλάδους Ταμείο Ανάκαμψης και ΕΣΠΑ
Η ελληνική οικονομία και κοινωνία απαιτεί επαναπροσδιορισμό του παραγωγικού μοντέλου και αλλαγή του μοντέλου διακυβέρνησης.
Όσον αφορά το πρώτο, το κρίσιμο είναι η κατεύθυνση των χρηματοδοτικών εργαλείων. Αν θέλουμε οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ να λειτουργήσουν αναπτυξιακά θα πρέπει αφενός να κατευθυνθούν σε πραγματικά παραγωγικούς κλάδους (βιομηχανία, τεχνολογίες, γεωργία), αφετέρου θα πρέπει να έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή διάχυση, μακριά από τη λογική της αποκλειστικής ενίσχυσης των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, όπως κάνει μέχρι σήμερα η Ν.Δ. Οι ενεργειακές κοινότητες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα πρέπει να τεθούν στο προσκήνιο.
Αλλαγή του μοντέλου διακυβέρνησης σημαίνει ένα σύγχρονο, δημοκρατικό κράτος με παρέμβαση στους κρίσιμους τομείς της οικονομίας, με παροχή καθολικών και ασφαλών υπηρεσιών προς τους πολίτες, με στήριξη του κοινωνικού κράτους τόσο ως εργαλείο κοινωνικής δικαιοσύνης όσο και βιώσιμης αναπτυξιακής προοπτικής. Οι απώλειες της πανδημικής κρίσης και το αποτρόπαιο δυστύχημα στα Τέμπη, κατέδειξαν σε όλους μας ότι η νεοφιλελεύθερη λογική του επιτελικού κράτους «νυχτοφύλακα» αποβαίνει καταστροφική.
Όλα αυτά απαιτούν πολιτική αλλαγή. Απαιτούν μια ριζοσπαστική προοδευτική στροφή. Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. είναι έτοιμος να συμπλεύσει μαζί με τη δημοκρατική κοινωνική πλειοψηφία στην πορεία αυτή. Η νέα προοδευτική διακυβέρνηση θα έχει ένα και μόνο πρόσημο: «Δικαιοσύνη Παντού!».
H Έφη Αχτσιόγλου είναι βουλευτής Επικρατείας και τομεάρχης Οικονομικών της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ
*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην έντυπη Voria με θέμα την επόμενη μέρα της ελληνικής οικονομίας.