Έχουν μετατρέψει τη βιβλιοδεσία από κλασική τέχνη σε… παιχνίδι. Και υπό αυτή την οπτική την προσεγγίζουν, παντρεύοντας τη γνώση και την παράδοσή τους με την καινοτόμα ματιά και την ιδιαίτερη αισθητική σε ένα από τα λίγα εναπομείναντα καλλιτεχνικά βιβλιοδετεία της Θεσσαλονίκης. Ο Νίκος Λειβαδιώτης και η Ράνια Καμπουράκη, το δημιουργικό ζευγάρι πίσω από το «Βιβλιοδετείο Καλλιτεχνικό», ένα εργαστήριο βιβλιοδεσίας τρίτης γενιάς που ιδρύθηκε το 1951 στη Θεσσαλονίκη, έχουν δώσει άλλον αέρα σε μια τέχνη που παλεύει τα τελευταία χρόνια με τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και το έντονα ανταγωνιστικό ψηφιακό περιβάλλον. Θέλοντας μάλιστα να μεταλαμπαδεύσουν τη συσσωρευμένη εμπειρία του βιβλιοδετείου τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες, έχουν δημιουργήσει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα και τη σειρά Do It Yourself βιβλιοδεσίας «Είμαστε για δέσιμο», που δίνει τη δυνατότητα σε όποιον ενδιαφέρεται να γίνει ερασιτέχνης βιβλιοδέτης.
«Είναι μια τέχνη που θέλει μεγάλη αφοσίωση και χρόνο. Καθημερινά την κάνεις και λίγο πιο δική σου. Μάλιστα, ο βιβλιοδέτης πατέρας μου έλεγε πως η βιβλιοδεσία δεν μαθαίνεται, αλλά κλέβεται» λέει στη Voria.gr ο Νίκος Λειβαδιώτης. Το «Βιβλιοδετείο Καλλιτεχνικό», οι δημιουργίες του οποίου είναι χειροποίητες, συνεργάζεται διαχρονικά με βιβλιοθήκες, δήμους, εκδοτικούς οίκους και χώρους που αφορούν το βιβλίο, έχει αναπτύξει τα δικά του προϊόντα λιανικής, από τετράδια και σημειωματάρια μέχρι άλμπουμ φωτογραφιών και παραμύθια, που φέρουν την ξεχωριστή του σφραγίδα, ενώ ασχολείται, μεταξύ άλλων, και με τη βιβλιοδεσία νομικών, ιατρικών και λογιστικών περιοδικών, με άλμπουμ, αλλά και καταλόγους.
Μια ιστορία 74 ετών
Το βιβλιοδετείο δημιουργήθηκε από τον νονό του Νίκου Λειβαδιώτη, Νίκο Τζιβόπουλο, το 1951. Εκεί έμαθε την τέχνη ο πατέρας του, Παναγιώτης Λειβαδιώτης, που άρχισε να εργάζεται από παιδί ως βοηθός. Στη δεκαετία του ’80 μαζί με τη σύζυγό του Δήμητρα αγόρασαν το βιβλιοδετείο, αναπτύσσοντάς το με αγάπη και φροντίδα για τη βιβλιοδεσία.
Ο Νίκος Λειβαδιώτης, αν και σπούδασε και εργάστηκε ως γυμναστής και αυτό ήταν πάντα το όνειρό του, διατηρούσε μια καθημερινή σχέση με την οικογενειακή επιχείρηση, όπου εργαζόταν τις πρωινές ώρες, πριν πάει στη βασική του δουλειά. Άλλωστε, η τριβή του με το βιβλιοδετείο είχε ρίζες στην παιδική του ηλικία, όταν παρακολουθούσε εντυπωσιασμένος τη διαδικασία του χρυσώματος στη ράχη των βιβλίων και τον πατέρα του να αφιερώνει όλο του τον χρόνο εκεί. Ένα οικογενειακό πρόβλημα όμως τον ανάγκασε να αναλάβει για λίγο καιρό το τιμόνι και όταν ήρθε η ώρα να αποφασίσει αν θα συνεχίσει την τμηματική του παρουσία ή θα παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο, επέλεξε το δεύτερο, οπότε στα τέλη της δεκαετίας του ’90 μπήκε για τα καλά στην επιχείρηση. «Κάποιοι γάμοι από προξενιό αποδεικνύονται τελικά πολύ ευτυχισμένοι. Τέτοιος ήταν και ο δικός μου με τη βιβλιοδεσία και τώρα μάλιστα διανύω τον μήνα του μέλιτος» λέει χαρακτηριστικά ο Νίκος Λειβαδιώτης.
Ο ίδιος πάντως παραδέχεται ότι το βιβλιοδετείο άλλαξε ρότα μετά το 2000, όταν έκανε την εμφάνισή της η σύζυγός του, Ράνια Καμπουράκη, επίσης γυμνάστρια με μεταπτυχιακό στην ειδική αγωγή, η οποία έφερε τη ματιά ενός μη παραδοσιακού βιβλιοδέτη, υπερβαίνοντας τα σκληρά εξώφυλλα και τα χρυσά γράμματα του παρελθόντος. Ξεκίνησε μάλιστα με άλμπουμ φωτογραφιών και εξώφυλλα με υφάσματα που δεν προορίζονταν για βιβλιοδεσία. Έτσι, μπήκε στα σκαριά μια σειρά έτοιμων προϊόντων λιανικής -σημειωματάρια, τετράδια, άλμπουμ- ενώ στη συνέχεια προστέθηκαν στην γκάμα του εργαστηρίου και τα βαλιτσάκια καλλιτεχνικής βιβλιοδεσίας, και στις παρεχόμενες υπηρεσίες τα εκπαιδευτικά εργαστήρια.
Η ιδέα αυτή προέκυψε όταν η ιδιοκτήτρια του μουσικού εργαστηρίου όπου πήγαινε η κόρη τους τούς ζήτησε να διοργανώσουν ένα workshop βιβλιοδεσίας για τα παιδιά. Όταν το πραγματοποίησαν, διαπίστωσαν μεγάλο ενθουσιασμό και έγιναν αποδέκτες των αιτημάτων των παιδιών να προμηθευτούν υλικά βιβλιοδεσίας και να φτιάξουν τα δικά τους βιβλία στο σπίτι. Κάπως έτσι γεννήθηκαν τα βαλιτσάκια, που περιλαμβάνουν διαφορετικά είδη και υλικά βιβλιοδεσίας, όπως και οδηγίες γραπτές, αλλά και σε βοηθητικό βίντεο.
Όταν στήνονταν γραφιστικά, γεννήθηκε και η ιδέα για την Τέλα και τον Σπάγκο, δύο γάτες που ανέλαβαν να φέρουν τα παιδιά σε επαφή με την κατασκευή ενός βιβλίου μέσα από το παιχνίδι και… βάφτισαν το πρώτο βαλιτσάκι. Η Τέλα πήρε το όνομά της από το ομώνυμο υλικό βιβλιοδεσίας που στα ισπανικά σημαίνει ύφασμα, ενώ ο Σπάγκος από τους σπάγκους που χρησιμοποιούνται στη βιβλιοδεσία. Μάλιστα, ο Νίκος Λειβαδιώτης και η Ρένα Καμπουράκη αποφάσισαν να ενσαρκώσουν τους δύο αυτούς ήρωες στα παιδικά εργαστήρια, κάνοντας τη διαδικασία ακόμα περισσότερο διασκεδαστική για τα παιδιά.
Στη σειρά «Είμαστε για δέσιμο» περιλαμβάνονται επίσης το βαλιτσάκι «Λιλού Καγιέ», που δίνει τη δυνατότητα στον χρήστη του να ράψει ένα βιβλίο με ανοιχτή ράχη, γαλλική ραφή και χωρίς χρήση κόλλας, το βαλιτσάκι «Μίστερ Μακ Φολντ», με μια τεχνική βιβλιοδεσίας που απαιτεί αρχικά δίπλωμα των 16σελιδων, το βαλιτσάκι «Γιόκοχον Νέκο», όπου παρουσιάζονται οι τρεις βασικές ραφές ιαπωνικής βιβλιοδεσίας και το βαλιτσάκι «Κάτα Κουάντους» για τη δημιουργία ενός μικρού δερμάτινου βιβλίου μενταγιόν με ραφές που φαίνονται στη ράχη, χωρίς χρήση κόλλας. Τα δε τελευταία πρότζεκτ του βιβλιοδετείου είναι παραμύθια με ιδιαίτερα τυπώματα που γίνονται με το χέρι.