του Πάνου Χατζηαποστόλου*
«Πάλι βήχεις αγόρι μου; Είναι δύο βδομάδες τώρα! Πήγαινε να σε δει κανένας πνευμονολόγος! Ο κόσμος νομίζει ότι θα τους κολλήσεις κάτι! Καλά ρε μάνα, με έφαγες, θα πάω!».
Και ήρθε.
Ο βήχας είναι το συνηθέστερο σύμπτωμα που αναφέρεται ως αίτιο επίσκεψης στην πρωτοβάθμια υγεία. Αποτελεί προστατευτικό μηχανισμό εξωγενών ερεθισμάτων είτε αυτά είναι μικροργανισμοί είτε ανόργανες ερεθιστικές ουσίες.
Ουσιαστικά το αναπνευστικό μας σύστημα θέλει να αποβάλει αυτό που το ενοχλεί .
Τον χαρακτηρίζουμε ως παραγωγικό (όταν συνυπάρχουν εκκρίσεις-φλέγματα) ή ξηρό (χωρίς εκκρίσεις), ενώ παράλληλα τον ταξινομούμε αναλόγως τη χρονική του διάρκειας. Γενικά ένας βήχας που επιμένει πέραν του 10ημέρου θα πρέπει να εκτιμηθεί από τον ειδικό πνευμονολόγο. Τα αίτια του βήχα είναι δεκάδες και πολλές φορές αδύνατον να ταυτοποιηθούν με βεβαιότητα.
Στα πιο πιθανά αίτια συγκαταλέγονται τα λοιμώδη, δηλαδή είτε ιοί είτε μικρόβια που μας προσβάλλουν (τα κρυώματα, όπως λανθασμένα λέγονται από τον κόσμο) και από τα οποία μόνο τις πρώτες τουλάχιστον μέρες κινδυνεύουμε να προσβληθούμε, οι χρονιότερες παθήσεις του αναπνευστικού, όπως βρογχικό άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) ή απλή χρόνια βρογχίτιδα (εκ καπνίσματος αυτές οι δύο), ή χρόνια ρινίτιδα ή και ρινοκολπίτιδα, αλλά και πολύ συχνά η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (το να γυρνάνε τα φαγητά προς τα πίσω).
Και φυσικά ο κατάλογος συνεχίζει με διαγνώσεις όπως οι πνευμονικές ινώσεις, οι κακοήθειες, οι βρογχιολίτιδες, τα ξένα σώματα, κληρονομικές παθήσεις (κυστική ίνωση, βρογχεκτασίες) και άλλα σπανιότερα.
Όμως και πλειάδα εξωαναπνευστικών αιτίων, όπως καρδιολογικά αίτια (καρδιακή ανεπάρκεια), πίεση από όργανα μεσοθωρακίου (θυρεοειδής, ανευρύσματα), χορήγηση φαρμάκων (κάποια αντιυπερτασικά και άλλα) και ψυχογενή αίτια. Η κλινική εξέταση, το απαραίτητο ιστορικό, η σπιρομέτρηση (φυσώντας στο μηχάνημα, αυτό μετράει όγκους και ροές αέρα), το υπερηχογράφημα πνευμόνων και ο ακτινολογικός έλεγχος συνήθως βάζουν διάγνωση. Σε εμμένουσες περιπτώσεις φυσικά προχωράμε σε πιο ενδελεχή έλεγχο.
Ο βήχας, παρότι τόσο συχνός, μπορεί να είναι ανθεκτικός σε κάθε αγωγή, γι' αυτό είναι προτιμότερο να αντιμετωπίζεται στην αρχή του. Φυσικά η αγωγή εξατομικεύεται και μπορεί να χρησιμοποιηθούν εισπνεόμενα, πνευμόνων ή μύτης, αντιαλλεργικά, κορτικοειδή, κωδεϊνούχα, ενώ τα αντιβιοτικά θα πρέπει να δίδονται πάντα με φειδώ (δεν δίδονται σε κάθε περίπτωση -αντιθέτως). Φυσικά η αντιμετώπιση στοχεύει στο υποκείμενο αίτιο και όχι μόνο στο σύμπτωμα, δηλαδή τον βήχα.
Μην αφήνετε λοιπόν τον βήχα να σας ταλαιπωρεί, σαν το παλληκαράκι της ιστορίας μας, προλάβετέ τον!
*Ο Πάνος Χατζηαποστόλου είναι πνευμονολόγος στη Θεσσαλονίκη
