Το καζάνι που βράζει στη Μέση Ανατολή, με τη συνεχή κλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων, με αιχμή την αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ με το Ιράν δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για τη νέα τουριστική σεζόν που αρχίζει σε λίγες εβδομάδες. Για την Ελλάδα, που έχει εδραιωθεί ως κορυφαίος προορισμός της Ανατολικής Μεσογείου, το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν συνέπειες, αλλά πόσο βαθιές θα είναι και τι διάρκεια θα έχουν.
Την ώρα, λοιπόν, που το μούδιασμα για τα ταξιδιωτικά σχέδια, εξελίσσεται στο πλέον εύλογο συναίσθημα, λόγω της έντασης που επικρατεί στη Μέση Ανατολή, ο οδικός τουρισμός, ειδικά για τη Βόρεια Ελλάδα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως… αντίδοτο στον φόβο για μετακινήσεις.
«Ο οδικός τουρισμός σε περιόδους κρίσεων έχει αποδειχθεί πως μπορεί να αποτελέσει μια ασφαλή εναλλακτική λύση για ταξίδια. Πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξέλιξη του οδικού τουρισμού έχει η Βόρεια Ελλάδα και οι ηπειρωτικές περιοχές που είναι εύκολα προσβάσιμες με αυτοκίνητο», τονίζει μιλώντας στη Voria, o αντιπρόεδρος του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας και πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Χαλκιδικής, Γρηγόρης Τάσιος υπογραμμίζοντας πως ο οδικός τουρισμός, παρά τη δυναμική του, αλλά και τα οφέλη που μπορεί να κομίσει «δεν έχει τύχει καμίας προβολής».
Αναφέρει δε ως παραδείγματα πιθανών επισκεπτών της χώρας μας, εκτός από τους Βαλκάνιους γείτονές μας που δίνουν, οδικώς, το δυναμικό παρών στη Βόρεια Ελλάδα, τους Αυστριακούς, τους Τσέχους, τους Ελβετούς, γενικότερα τους τουρίστες από την Κεντρική Ευρώπη, οι οποίοι θα μπορούσαν να επιλέξουν να ταξιδέψουν ως campers για μεγάλα χρονικά διάστημα.
Τελικά πόσοι ταξιδεύουν οδικώς;
Δεν θα πρέπει να λησμονούμε πως ο οδικός τουρισμός διαδραμάτισε κρίσιμο και ενισχυμένο ρόλο στον ελληνικό τουρισμό κατά την περίοδο της πανδημίας, λειτουργώντας ως «σωσίβιο» σε μια περίοδο που λόγω των υγειονομικών περιορισμών και του φόβου συνωστισμού, οι ταξιδιώτες προτίμησαν την ασφάλεια του ιδιωτικού μέσου μεταφοράς.
Σημειώνεται πως, σύμφωνα με τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, το 2024 ο οδικός τουρισμός είχε σημειώσει ισχυρή άνοδο, με 11,9 εκατομμύρια διεθνείς οδικές αφίξεις έναντι 10,4 εκατομμυρίων το 2023 (+14,4%).
Σημειώνεται πως από την πλήρη ένταξη της Βουλγαρίας στη Ζώνη Σένγκεν από την 1η Ιανουαρίου 2025, γεγονός που επέφερε την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων υπήρξε διακοπή της συλλογής δεδομένων, δημιουργώντας ένα κενό για τη συνολική εικόνα των ροών οδικώς. Όπως έχει διευκρινίσει το ΙΝΣΕΤΕ, που παρακολουθούσε μέχρι πρότινος τα μεγέθη του οδικού τουρισμού, από τα βόρεια σύνορα της χώρας προέρχεται το 40–45% των συνολικών οδικών αφίξεων στη χώρα, αλλά πλέον είναι αδύνατη η συνέχιση της χρονοσειράς.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι η έλλειψη επίσημης στατιστικής παρακολούθησης δεν είναι απλώς τυπικό ζήτημα. Αφορά τον ίδιο τον σχεδιασμό του τουρισμού στη Βόρεια Ελλάδα, όπου ο οδικός τουρισμός αποτελεί κινητήριο μοχλό ανάπτυξης. Η ΕΛΣΤΑΤ, έχει αναλάβει τη συλλογή στοιχείων και καλείται να διαμορφώσει έναν αξιόπιστο μηχανισμό μέτρησης, προκειμένου να αποκατασταθεί η συνέχεια στα στοιχεία και η χώρα να διαθέτει ξανά σαφή εικόνα για ένα κρίσιμο κομμάτι του τουριστικού της προϊόντος.
Η θέση της Ελλάδας στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη
Αν και η Ελλάδα δεν έχει εγγύτητα με εμπόλεμη ζώνη, η γεωγραφική της θέση στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζει την αντίληψη συγκεκριμένων αγορών. Η γενικευμένη εντύπωση ότι «η ευρύτερη περιοχή» βρίσκεται σε αναταραχή, μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά, ιδιαίτερα για ταξιδιώτες από τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ιαπωνία, που δίνουν έμφαση στη σταθερότητα και στην απρόσκοπτη αεροπορική σύνδεση.
Για τη χώρα μας, που τα τελευταία χρόνια επένδυσε στην προσέλκυση ταξιδιωτών από ΗΠΑ και Ασία, μέσω σύνθετων δρομολογίων, η διατάραξη των αεροπορικών ροών αυξάνει το κόστος και τον χρόνο μετακίνησης. Ταυτόχρονα ο φόβος απρόβλεπτων εξελίξεων, ενισχύουν την επιφυλακτικότητα, ιδίως σε κοινά «υψηλής δαπάνης» που επιλέγουν πολυτελείς και multi–destination εμπειρίες.
Την ίδια ώρα παραδοσιακές ευρωπαϊκές αγορές, εμφανίζονται ανθεκτικές, καθώς βασίζονται σε απευθείας πτήσεις μικρής και μεσαίας απόστασης. Ωστόσο, επί του παρόντος, και με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να είναι αυτές που αποτελούν τους ρυθμιστές της επόμενης ημέρας, οι μακρινές αγορές – εκεί όπου η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια σημείωνε σημαντική διείσδυση – μοιάζουν πιο ευαίσθητες σε γεωπολιτικά σοκ και σε μεταβολές κόστους.
Όπως εξηγεί ο κ. Τάσιος που βρέθηκε τις προηγούμενες ημέρες στη μεγάλη διεθνή τουριστική έκθεση του Βερολίνου ΙΤΒ, από όπου παραδοσιακά, κάθε χρόνο ο κλάδος εισπράττει τα πρώτα μηνύματα για την επερχόμενη θερινή σεζόν, οι πρώτες ενδείξεις για τη θερινή σεζόν του 2026 σε σχέση με τη ζήτηση για την Ελλάδα παραμένουν θετικές. «Υπάρχει μια συστολή για νέες κρατήσεις, δεν έχουμε ωστόσο ακυρώσεις. Οι ευρωπαϊκές αγορές, όπως Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία, Πολωνία, αντιμετωπίζουν διαφορετικά τη διαμορφωθείσα κατάσταση, ωστόσο άγνωστο παραμένει πώς θα αντιδράσουν οι τουρίστες από τη Μέση Ανατολή, από την Αμερική, τον Καναδά ή την Ινδία».
