της Μαρίας Σπυράκη*
Το σοκ που προκάλεσε στις διεθνείς αγορές η επιλογή της διοίκησης Τραμπ να επιβάλει δασμούς σε μια σειρά τρίτες χώρες και στην ΕΕ παρομοιάζεται ήδη από ορισμένους οικονομικούς αναλυτές με τον βομβαρδισμό του Περλ Χάρμπορ. Το βέβαιο είναι πως εάν τελικά προχωρήσει η εφαρμογή των δασμών, σε αυτήν την έκταση και κλίμακα, επισφραγίζεται το τέλος του παγκόσμιου συστήματος εμπορίου, όπως το γνωρίζαμε ως τώρα.
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ επιβάλει δασμούς σε ισχυρές αλλά και σε αδύνατες οικονομίες, χαρακτηρίζει εχθρούς τούς μέχρι χθες στενούς εταίρους και συμμάχους και δημιουργεί με διακηρύξεις την ψευδαίσθηση ότι με τους δασμούς θα συγκεντρώσει κεφάλαια για να ενισχύσει την αμερικανική οικονομία και να υποστηρίξει την επιχειρηματικότητα. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται μόνο για μια οικονομική εμπορική ανακατάταξη κλίμακας με τεράστιες επιπτώσεις στη διεθνή οικονομία και προφανώς και στην οικονομία των ΗΠΑ.
Πρόκειται για μια γεωστρατηγική επιλογή στην οποία από την Οττάβα μέχρι τις Βρυξέλλες και από το Λονδίνο ως το Τόκιο όλοι περνάνε στην κατηγορία του στρατηγικού αντιπάλου. Με όρους εμπορίου και άρα οικονομικών συναλλαγών δημιουργείται μια νέα κατάσταση δύο στρατοπέδων: οι ΗΠΑ και ο υπόλοιπος κόσμος.
Πόσο βιώσιμη μπορεί να είναι αυτή η κατάσταση μεσοπρόθεσμα;
- Τα χρηματιστήρια που αποτελούν τον πρώτο δείκτη κλίματος για την κατάσταση στην παγκόσμια οικονομία δεν πανηγύρισαν την «ημέρα της απελευθέρωσης», προφανώς διότι πέρα από τις εντυπώσεις οι επενδυτές γνωρίζουν πως η οικονομία μεγεθύνεται όταν υπάρχει προσφορά και ζήτηση και όχι όταν επικρατούν σχέδια πρόσκαιρων εσόδων.
- Η ΕΕ λειτουργεί με αυτοσυγκράτηση και ετοιμάζεται να βάλει στο τραπέζι των αντίμετρων εκτός από τα αγαθά και τις υπηρεσίες που προσφέρουν στις 27 χώρες οι αμερικανικές εταιρείες, π.χ. τράπεζες, πλατφόρμες εμπορίου και κοινωνικής δικτύωσης. Μια τέτοια εξέλιξη σίγουρα δεν θα κάνει ευτυχισμένους τους περισσότερους από τους ισχυρούς επιχειρηματίες που φωτογραφήθηκαν στην ορκωμοσία του Τραμπ.
Ταυτόχρονα οι Βρυξέλλες στρέφονται στην Ινδία και τις χώρες του Ειρηνικού αναζητώντας αξιόπιστους εταίρους και προετοιμάζοντας συμφωνίες για ελεύθερο εμπόριο τουλάχιστον σε συγκεκριμένα αγαθά. Ο πρώην Επίτροπος Ενέργειας και νυν καθηγητής του Florence School of Regulation, Adris Piebalgs εκτιμά ότι μετά την επιβολή των δασμών το δυσβάστακτο κόστος των συμβολαίων για την προμήθεια αμερικανικού LNG που έχουν υπογράψει μεγάλοι Κινέζοι καταναλωτές θα οδηγήσει στην επανακατεύθυνση φορτίων στην Ευρώπη μειώνοντας τις τιμές της ενέργειας στην ΕΕ.
Ωστόσο είναι προφανές ότι η ΕΕ επιδιώκει με όλα τα όπλα να διαπραγματευτεί. Ο παλαιότερος και ισχυρότερος σύμμαχος μας αντιμετωπίζει πλέον ως αντιπάλους, Η προβλεψιμότητα, που αποτελεί πυλώνα για την ανάπτυξη των οικονομιών, θάφτηκε στον Κήπο των Ρόδων. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν από τους δασμούς 25% στον χάλυβα και το αλουμίνιο μέχρι τις επιπτώσεις στην αυτοκινητοβιομηχανία που παλεύει να επιβιώσει και από το να ξυπνήσουν με 200% δασμούς στα κρασιά μέχρι να περαστεί αμερικανική θηλειά στη φαρμακοβιομηχανία.
Η νέα τάξη πραγμάτων ακόμη και αν οδηγήσει στη δημιουργία ενός άλλου Παγκόσμιου Οργανισμού για το Εμπόριο, αφού ο Τραμπ εκτέλεσε τον WTO, θα χρειαστεί χρόνο μέχρι να ισορροπήσει. Στο μεσοδιάστημα η αναταραχή θα συνεχίζεται.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι με όρους GDP η ΕΕ είναι εκτεθειμένη στις ΗΠΑ 2%. Στην ίδια μεθοδολογία, τα αγαθά που πλέον υπόκεινται σε δασμούς αντιστοιχούν στο 15% του GDP των ΗΠΑ. Η εκτίμηση για το κοντινό μέλλον είναι πολύ συγκεκριμένη. Η «ημέρα της απελευθέρωσης» είναι η αρχή για την πτώση του βιοτικού επιπέδου της μεσαίας τάξης στις ΗΠΑ. Οι μικρομεσαίοι και οι αδύναμοι θα πληρώσουν τον λογαριασμό πρώτοι, μέχρι να βρεθεί η νέα ισορροπία στον πλανήτη.
*Η Μαρία Σπυράκη είναι πρώην ευρωβουλευτής. Εργάζεται στη βιομηχανία στις Βρυξέλλες.