Τον Αύγουστο, στη Θεσσαλονίκη, ο πρωθυπουργός με το ένα χέρι διέγραψε την αδιέξοδη φαραωνική ανάπλαση της Δ.Ε.Θ. -που δεν του έβγαινε και εσωκομματικά στην πόλη-, ενώ με το άλλο, της προδιέγραψε δυσοίωνη μοίρα.
«Το έργο της νέας Δ.Ε.Θ. θα τρέξει από το Υπερταμείο με τις απαραίτητες αλλαγές στο σχήμα διοίκησής της για να μετατραπεί σε εταιρία που να αξιοποιήσει τη σημαντική υποδομή».
Ας τα ξεσκαλίξουμε ένα ένα:
1. Υπερταμείο
Η Δ.Ε.Θ. είναι 100% άμεση θυγατρική, ιδιοκτησίας του Υπερταμείου, το οποίο δεν ανήκει στο δημόσιο, δεν υπόκειται σε δημοκρατικό έλεγχο και εποπτεύεται από το υπουργείο οικονομικών, δηλαδή την κυβέρνηση. Το διορισμένο Δ.Σ. αποφασίζει περί πάντων, ενώ οι ‘business’ μπορούν να καλύπτονται υπό το αδιαφανές πέπλο «Σύμβασης Εμπιστευτικότητας», με απόλυτη εχεμύθεια για προμήθειες, διαδικασίες, οικονομικά κ.ά.
Ο ιδρυτικός νόμος του Υπερταμείου, 4389/2016, προβλέπει: «Προκειμένου να προβούν σε ιδιωτικοποίηση περιουσιακών τους στοιχείων, η Εταιρεία (βλέπε Υπερταμείο) και οι άμεσες θυγατρικές της (βλέπε Δ.Ε.Θ.) δύνανται να προβαίνουν στην πώλησή τους». Τουτέστιν, ορθάνοιχτες οι πόρτες πώλησης της Δ.Ε.Θ. σε ιδιώτες, όποτε το θελήσουν!
2. Σχήμα διοίκησης
Με έναν νόμο (5233/2025) κι ένα άρθρο (36) εκπαραθυρώθηκαν, ως αποτυχημένοι, πρόεδρος, αντιπρόεδρος και φιλοκυβερνητικοί κοινωνικοί φορείς του Δ.Σ. της Δ.Ε.Θ., μαζί και ο πειθήνιος δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Και, 4 μήνες μετά, εδέησαν να ανακοινώσουν στη θέση τους, το πραγματικό αφεντικό, το Υπερταμείο, που όρισε νέο Δ.Σ., όπου πλειοψηφούν συντριπτικά οι εκλεκτοί του (7 στους 9). Με εμβόλιμη τροπολογία στη Βουλή, επανέφεραν από την πίσω πόρτα, σε ρόλο κομπάρσου, και τον πειθήνιο δήμαρχο, ο οποίος έσπευσε να ανακοινώσει «συνεργασία ευθύνης» και με τα νέα αφεντικά!
Τα προσόντα των μελών του Δ.Σ.
Στα βιογραφικά των μελών του νέου Δ.Σ. προεξάρχουν οι ικανότητές τους σε χρηματοοικονομικά, real estate, promotion, marketing, πωλήσεις. Ουδείς ψόγος! Πολύ δύσκολα, όμως, με τέτοια εφόδια για τον σχεδιασμό της νέας Δ.Ε.Θ., να νοιαστούν για κάποιες μη εμπορεύσιμες, μη αποκλειστικά αγοραίες αλλά κρίσιμες για τη ζωή και την υγεία των Θεσσαλονικέων παραμέτρους, όπως «συλλογικά αγαθά», «ποιότητα ζωής», «κλιματική κρίση», «ανθεκτικότητα πόλεων» «πρόωροι θάνατοι από μικροσωματίδια».
3. Αξιοποίηση υποδομής
Ποια είναι η σημερινή κατάσταση της Δ.Ε.Θ.; Υπάρχουν δεσμεύσεις για Μητροπολιτικό πάρκο; Η, σχεδόν κατ’ όνομα πλέον, «Διεθνής» Έκθεση Θεσσαλονίκης, κατά κοινή ομολογία, χάνει συνεχώς εκθεσιακό μερίδιο, δραστηριότητες και εκθέτες, ανίκανη να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό. Οι δεσμεύσεις για Μητροπολιτικό πάρκο ανύπαρκτες! Τα τελευταία λόγια του πρωθυπουργού (28/8/25) ανέφεραν «σημαντική επέκταση του πρασίνου». Όμως, στο ισχύον Προεδρικό Διάταγμα 406/2021, στις προβλέψεις για «χρήσεις γης» στη Δ.Ε.Θ., δεν υπάρχει πουθενά «υψηλό πράσινο», ούτε καν «πάρκο»!
Για πάρα πολλούς Θεσσαλονικείς, λοιπόν, μεταξύ των οποίων ουκ ολίγοι σοβαροί νεοδημοκράτες, έγινε φανερό ότι ο πρωθυπουργός θέλησε να κάνει δήθεν κάτι για να βουλώσει στόματα, ενώ πάσαρε τη Δ.Ε.Θ. στο Υπερταμείο για τα περαιτέρω. Χωρίς να τον νοιάζει η προοπτική βιώσιμης διεθνούς έκθεσης σε πραγματικό Μητροπολιτικό πάρκο. Νοιάζει, όμως, τους Θεσσαλονικείς!
Τεκμαρτό σενάριο, Φάση 1η
Το περίγραμμα της νέας Δ.Ε.Θ. δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Δείχνει να προαλείφεται για κουτσουρεμένη επαρχιακή έκθεση, την ίδια στιγμή που εσωτερικός και διεθνής ανταγωνισμός εντείνονται. Βλέπε, π.χ., την τεράστια επένδυση στο Βελιγράδι για τη διεθνή ΕΧΡΟ, και αντίστοιχα στην Κωνσταντινούπολη, στη Σόφια, στα Τίρανα και την επέκταση ιδιωτικών εκθεσιακών χώρων στην Αττική. Ακόμη και εταιρείες από τη Λάρισα διαπιστώνοντας κενό αγοράς, σχεδίασαν απόβαση στη Θεσσαλονίκη με πάρκο και εκθεσιακό χώρο Τεχνολογίας και Καινοτομίας, ευθέως ανταγωνιστικό προς τη Δ.Ε.Θ.
Από πού κι ως πού η όποια ανάπλαση θα φέρει από μόνη της καινούργιους πελάτες; Πόσες και ποιες εκθεσιακές δραστηριότητες θα μπορεί να υποστηρίξει η νέα Δ.Ε.Θ., με συρρικνωμένο το σημερινό εκθεσιακό εμβαδόν της σχεδόν στο 50%; Ουδείς γνωρίζει! Ο πρωθυπουργός (28/8/25) ανακοίνωσε ±30.000 τ.μ. εκθεσιακών χώρων. Έκτοτε, εμφανίζονται διάφοροι και ανεβοκατεβάζουν δίκην ασανσέρ τα τετραγωνικά κατά το δοκούν, χωρίς να διαθέτουν κανένα σχέδιο!
Σενάριο, Φάση 2η
Η ΔΕΘ κουτσοπορεύεται για ένα διάστημα, ημιθανής, με συνέχιση της χασούρας. Το Υπερταμείο, δηλαδή η κυβέρνηση της Ν.Δ. -ή όποια άλλη με τις ίδιες αντιλήψεις-, επικαλούμενη ανυπέρβλητα οικονομικά προβλήματα ή ‘ακόμη περισσότερη ανάπτυξη, με ακόμη περισσότερο τσιμέντο’, βγάζει στο σφυρί το φιλέτο της Δ.Ε.Θ., αξιοποιώντας και τα «προσόντα» των μελών του Δ.Σ., και καλεί τους ιδιώτες να επενδύσουν σε real estate, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα, γραφεία επιχειρήσεων. Κι αν αυτό το σενάριο ακούγεται ως κινδυνολογία, το real-estate-project του Υπερταμείου «Ιδιωτικοποίηση Μαρίνας Καλαμαριάς» είναι εδώ και συμβαίνει τώρα! Και η διοίκηση του δήμου βάζει πλώρη κι αυτή για δημοψήφισμα (23/12/25).
Εν κατακλείδι…
Σήμερα, η μόνη συγκροτημένη πρόταση, κατατεθειμένη στη δημόσια συζήτηση, είναι το ρεαλιστικό σχέδιο της «Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος», αυτοδιοικητικών δυνάμεων και κινήσεων πολιτών για «διπλή λύση»: Μητροπολιτικό πάρκο ενιαίου υψηλού πρασίνου. Βιώσιμη ανάπτυξη της Δ.Ε.Θ. με απεμπλοκή από το Υπερταμείο και μεταβίβασή της στο δημόσιο. Όχι γκρέμισμα αλλά αξιοποίηση σημαντικών υφιστάμενων κτηρίων, επαρκών να φιλοξενήσουν ήπιες εκθεσιακές δραστηριότητες. Μετεγκατάσταση βαριών και οχληρών για την πόλη κλαδικών εκθέσεων στο διαθέσιμο πανεπιστημιακό αγρόκτημα Σίνδου για ισόρροπη ανάπτυξη της ευρύτερης Θεσσαλονίκης.
Αυτονοήτως, και αυτή η πρόταση προϋποθέτει μελέτες, διαδικασίες και πόρους. Όμως, οι προτεινόμενες αποκαταστάσεις κτηρίων έναντι των κατεδαφίσεων και των νέων κατασκευών είναι κατά πολύ οικονομικότερες. Η δημόσιας ιδιοκτησίας έκταση στη Σίνδο χαμηλώνει υπολογίσιμα το κόστος. Επιπλέον, η ταυτόχρονη κατασκευαστική δραστηριότητα στον χώρο της Δ.Ε.Θ. και στη Σίνδο απομειώνει τον αριθμό και τη διάρκεια των εργοταξίων, την όχληση και την επιβάρυνση της πόλης από σκόνη, θορύβους, κυκλοφοριακό φόρτο, επιταχύνοντας σημαντικά την ολοκλήρωση του έργου.
Το σπουδαιότερο: Επιτρέπει τη δημιουργία μη ψευδεπίγραφου Μητροπολιτικού πάρκου, με ενιαία και πυκνή φύτευση υψηλών δέντρων, ζωτικό χώρο ανάσας, άθλησης και πολιτισμού, ασπίδα κατά των πλημμυρικών φαινομένων στο κέντρο της εξουθενωμένης πόλης μας.
Ισχυρό ανάχωμα απέναντι στις δυσοίωνες επιλογές κυβέρνησης-Υπερταμείου και ελπίδα για την πόλη, οι 22.000 δημότες που υπέγραψαν ήδη το αίτημα για δημοψήφισμα, μισό βήμα πριν τους 23.000 που απαιτούνται για να υποχρεώσουν τη διοίκηση του δήμου στη διενέργειά του. Οι πολίτες θέλουν και δικαιούνται να έχουν λόγο για το μέλλον της Δ.Ε.Θ. και της Θεσσαλονίκης. Με ακριβώς αντίθετες προθέσεις, η κυβέρνηση, μέσω «Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης», σχεδιάζει να καταργήσει τα δημοψηφίσματα των πολιτών, έκφραση λαϊκής βούλησης και κυριαρχίας! Οι δημότες της Θεσσαλονίκης είναι η εγγύηση ότι αυτά τα σχέδια θα αποτύχουν!
*Ο Νίκος Φωτίου είναι μέλος της «Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος», πρώην αντιδήμαρχος Δήμου Θεσσαλονίκης.