Οικιστική ανάπτυξη με όρους βιωσιμότητας, ειδικές περιοχές επιχειρηματικής δραστηριότητας, αλλά και ειδικές ζώνες εκπαίδευσης, πρόνοιας και περίθαλψης προβλέπει το νέο Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) του δήμου Πυλαίας – Χορτιάτη.
Η μελετητική ομάδα που ανέλαβε το εγχείρημα έχει ήδη παρουσιάσει τα τρία εναλλακτικά σενάρια του σχεδίου, που θα καθορίσει το μέλλον της περιοχής για τις επόμενες δεκαετίες. Τα σενάρια αυτά αναρτήθηκαν και στην ειδική πλατφόρμα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης, συγκεντρώνοντας, σύμφωνα με τους μελετητές, τα περισσότερα σχόλια πολιτών και μάλιστα με διαφορά σε σχέση με τους υπόλοιπους δήμους της χώρας.
Στην πρώτη φάση του σχεδιασμού προσδιορίστηκαν και οι οχτώ κεντρικοί στόχοι που είναι η προστασία και η ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, τα βιώσιμα οικιστικά σύνολα, η βιώσιμη ανάπτυξη του εξωοικιστικού χώρου, η οικονομική ανάπτυξη, η ενίσχυση τεχνικών και περιβαλλοντικών υποδομών, η προστασία από φυσικές καταστροφές – κλιματική κρίση, η μείωση των ενδοδημοτικών ανισοτήτων και η ενίσχυση της εξωστρέφειας της χωρικής ενότητας.
Όπως ανέφερε ο δήμαρχος Ιγνάτιος Καϊτεζίδης, ο δήμος Πυλαίας – Χορτιάτη είναι από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους και από τους ελάχιστους πανελλαδικά που σημείωσε αύξηση του πληθυσμού κατά την τελευταία απογραφή. «Ένας δήμος που έχει ανάπτυξη από την παραλία της Πυλαίας έως την κορυφή του Χορτιάτη σίγουρα αντιμετωπίζει σύνθετες προκλήσεις σε ό,τι αφορά τον χωρικό σχεδιασμό», ανέφερε.
Ο κ. Καϊτεζίδης τόνισε ότι το ΤΠΣ θα νοικοκυρέψει τον δήμο και παράλληλα θα αντιμετωπίσει χρόνια προβλήματα, μεταξύ των οποίων το ζήτημα του Κισσού, που, όπως είπε χαρακτηριστικά «είναι καρφί στα πλευρά της Θεσσαλονίκης». Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία επισήμανε ότι θα περάσει από όλα τα στάδια ελέγχου και από ΣτΕ, ώστε να εκδοθεί Προεδρικό Διάταγμα, καθιστώντας το θεσμικά ακλόνητο και κάλεσε τους πολίτες να μην κάνουν το λάθος να το κρίνουν με όρους ιδιοκτησιακούς ή στενά οικονομικούς.
Από την πλευρά του ο μελετητής, χωροτάκτης – πολεοδόμος, Γιάννης Οικονόμου, ανέφερε ότι ο σχεδιασμός γίνεται με βάση τις εκτιμήσεις του πληθυσμού το 2039, που αναμένεται να αυξηθεί σε Πυλαία, Πανόραμα, Φίλυρο και Ασβεστοχώρι και να παραμείνει ίδιος ή λίγο μειωμένος σε Εξοχή και Χορτιάτη. Σημείωσε, επίσης, ότι ο περισσότερος πληθυσμός είναι στην Πυλαία, τη μικρότερη δημοτική ενότητα, γεγονός που δημιουργεί συγκεκριμένες πιέσεις.
Τα τρία σενάρια
Το πρώτο σενάριο είναι μηδενικής παρέμβασης, δηλαδή αφορά τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης, χωρίς χωρικό ανασχεδιασμό και λειτουργικές ή και άλλες στρατηγικές παρεμβάσεις.
Το δεύτερο σενάριο είναι ήπιας παρέμβασης και περιλαμβάνει ρυθμίσεις για την αναδιαμόρφωση και εξορθολογισμό των αστικών και κεντρικών λειτουργιών, την αναθεώρηση επιμέρους περιοχών προς πολεοδόμηση, καθώς και την προώθηση λελογισμένων οικιστικών επεκτάσεων σε Πυλαία και Πανόραμα με συντελεστές δόμησης που θα κυμαίνονται από 0,4 έως 0,6. Επίσης, προτείνει τη χωροθέτηση περιοχών περιαστικής ζώνης κατοικίας πέριξ των πολεοδομικών συγκροτημάτων Πυλαίας – Πανοράματος και στους οικισμούς του Χορτιάτη και του Ασβεστοχωρίου.
Παράλληλα, προβλέπει την οργάνωση περιοχών παραγωγικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, τη θεσμοθέτηση Περιοχών Ελέγχου Χρήσεων (ΠΕΧ) και τη χωροθέτηση ζωνών κοινωφελούς χαρακτήρα, πολιτιστικού και περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος. Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για την αντιμετώπιση χρόνιων πολεοδομικών ζητημάτων, την ενίσχυση των υποδομών κοινωνικής πρόνοιας και περίθαλψης, καθώς και για την αποκατάσταση και ενσωμάτωση οικισμών και περιοχών που εμφανίζουν αναπτυξιακές υστερήσεις.
Το σενάριο περιλαμβάνει τη δημιουργία Ζώνης Υποστήριξης και Φιλοξενίας Υγειονομικών Δομών σε δύο περιοχές, μία στο Φίλυρο για την εξυπηρέτηση λειτουργίας και υποστήριξης του Παιδιατρικού Νοσοκομείου, των ασθενών και των συνοδών τους και βορειοανατολικά της περιοχής με εγκεκριμένο σχέδιο πόλης του οικισμού της Εξοχής, συμπεριλαμβανομένης και της περιοχής του Γενικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Γεώργιος Παπανικολάου». Εντός της ζώνης προτείνονται χρήσεις όπως ξενώνες φιλοξενίας για ασθενείς, συνοδούς και προσωπικό εργασίας του νοσοκομείου και συνοδές χρήσεις προς εξυπηρέτηση αυτής, καθώς και κοινωφελείς εγκαταστάσεις πρόνοιας και εκπαίδευσης.
Ενόψει της λειτουργίας του Παιδιατρικού Νοσοκομείου Φιλύρου, εξάλλου, προτείνεται η κατάργηση της περιοχής μη οχλούσας βιοτεχνίας και της περιοχής χονδρεμπορίου του οικισμού του Φιλύρου, καθώς οι χρήσεις κρίνονται μη συμβατές.
Δεδομένου ότι στην Πυλαία φιλοξενούνται ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας, τριτοβάθμιας και λοιπής εκπαίδευσης μεγάλης κλίμακας υπερτοπικού χαρακτήρα οριοθετείται περιοχή Κοινωνικής Πρόνοιας και Εκπαίδευσης, όπου μπορούν μελλοντικά να υλοποιηθούν Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια για την ανάπτυξη τμημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η περιοχή αυτή αφορά τμήμα της περιοχής Ελαιώνων νότια από την οδό Πεύκων, δυτικά από την οδό Τοσίτσα και βόρεια από την οδό Δασσυλίου, τρία τμήματα της περιοχής που είχε χαρακτηριστεί από το αναθεωρημένο ΓΠΣ ως Περιοχή Οικιστικής Καταλληλότητας εκατέρωθεν της οδού Τζον Κέννεντυ και στην περιοχή που οριοθετείται από τις οδούς Μαρίνου Αντύπα - Θεσσαλονίκης – Περικλέους -Α/Δ Θεσσαλονίκης - Ν. Μουδανίων που περιλαμβάνει τις εγκαταστάσεις της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής.
Με το δεύτερο σενάριο χωροθετείται περιοχή Ειδικών Κοινωφελών Χρήσεων σε δημοτική έκταση 9.721 στρεμμάτων στο Πανόραμα για λειτουργίες δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως κοιμητήρια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αθλητικές υποδομές, καθώς και άλλες χρήσεις που εξυπηρετούν ανάγκες δημοσίου συμφέροντος και των οποίων η χωροθέτηση εντός ή πλησίον οικιστικών περιοχών κρίνεται μη ενδεδειγμένη. Επιτακτική χαρακτηρίζεται η ανάγκη για τη χωροθέτηση νέων κοιμητηρίων προς αποσυμφόρηση των υφιστάμενων και προτείνεται να εξεταστεί η δυνατότητα χωροθέτησής τους εντός της ζώνης, υπό την προϋπόθεση τήρησης των απαραίτητων αποστάσεων σύμφωνα με την πολεοδομική και περιβαλλοντική νομοθεσία και κατόπιν εκπόνησης των απαιτούμενων υποστηρικτικών μελετών για την καταλληλότητα της περιοχής.
Περιοχή Πολιτιστικών Λειτουργιών δημιουργείται στα πρώην Λατομεία «Αργυρό» του Ασβεστοχωρίου, όπου προτείνεται η διαμόρφωση ενός χώρου πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ο οποίος θα εξασφαλίζει τη λειτουργική ακεραιότητα των βιομηχανικών εγκαταστάσεων που εγκαταλείφθηκαν, τη διατήρηση και τεκμηρίωση των παραδοσιακών τεχνολογικών δεδομένων παραγωγής ασβέστου και παράλληλα θα λειτουργεί ως τόπος αναψυχής και περιπάτου.
Επίσης, προτείνεται μια ζώνη προστασίας και ανάδειξης του πολιτιστικού και φυσικού περιβάλλοντος σε ακτίνα 300 μ. πέριξ του μνημείου του Ρωμαϊκού Υδραγωγείου του Χορτιάτη, προτείνεται του μνημείου, εντός της οποίας θα διερευνηθεί η δυνατότητα ήπιας δόμησης με χαμηλό συντελεστή.
Στο τρίτο σενάριο έντονης παρέμβασης διατηρείται η χωρική οργάνωση του σεναρίου δύο, με σημειακές διαφοροποιήσεις ως προς την οργάνωση περιοχών παραγωγικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με την ένταξη επιπρόσθετων περιοχών Κεντρικών Λειτουργιών (με πολεοδόμηση) και αναπροσαρμογές στη χωροθέτηση ζωνών κοινωφελούς χαρακτήρα, πολιτιστικού και ιστορικού/ αρχαιολογικού ενδιαφέροντος.
Ειδικότερα προτείνει μεταξύ άλλων πιο διευρυμένες οικιστικές επεκτάσεις στο Πανόραμα προς Θέρμη και την ένταξη διευρυμένων εκτάσεων περιαστικών ζωνών σε Πανόραμα και Χορτιάτη (ΠΕΧ - Περιαστικής Ζώνης) στις Δ.Ε. Πανοράματος και Δ.Ε. Χορτιάτη.
Σημαντικές παρεμβάσεις προτείνονται εντός της πολεοδομημένης περιοχής της Πυλαίας για τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης πέριξ της πλατείας του Ιερού Ναού της Αγίου Γλυκερίας και εκατέρωθεν κεντρικών οδών όπως οι: Γρηγορίου Λαμπράκη, 17η Νοέμβρη, Προφήτη Ηλία. Παράλληλα, προτείνεται να διερευνηθεί ο καθορισμός περιοχών ως τοπικών κέντρων γειτονιάς:
• Στην ανατολική πλευρά της οδού Αλλατίνη με γνώμονα το επικείμενο έργο ανάπλασης των πρώην Κεραμείων, κατά το οποίο πρόκειται να διαμορφωθούν χώροι γραφείων, αναψυχής, εστίασης και υποστήριξης της λειτουργίας των υπόλοιπων εγκαταστάσεων.
• Εκατέρωθεν της οδού Μιχαήλ Ψελλού και της προέκτασής της μέχρι Δελφών στο ύψος της Εγνατίας.
• Εκατέρωθεν της οδού Εγνατίας από Προφήτη Ηλία μέχρι την Ανατολική Περιφερειακή Οδό
• Εκατέρωθεν της οδού Χαλκιδικής, από το ύψος της Εγνατίας, λαμβάνοντας υπόψη πιθανή προέκτασή της μελλοντικά και με κατεύθυνση προς την Ανατολική Περιφερειακή Οδό Θεσσαλονίκης.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, μέχρι τις 30 Απριλίου 2026 θα διαμορφωθεί η πρώτη πρόταση, η οποία θα τεθεί σε διαβούλευση σε πολίτες, δήμο και φορείς για διάστημα 45 έως 60 ημερών, ώστε να προχωρήσει η επόμενη φάση του σχεδιασμού.