Ραγδαία μείωση καταγράφει ο αριθμός των καταδικασθέντων, οι οποίοι εκτίουν την ποινή τους παρέχοντας κοινωφελή εργασία στον δήμο Θεσσαλονίκης. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2019 κοινωφελή εργασία στους τομείς καθαριότητας και πρασίνου πρόσφεραν 120 άτομα, ενώ έως το 2023 ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί στους 27. Σήμερα, έχουν πλέον απομείνει μόλις... 7 άτομα για τον θεσμό της κοινωφελούς εργασίας, όταν μάλιστα ο κεντρικός δήμος έχει ζητήσει 40 προκειμένου να καλύψει τις θέσεις του.
Η ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης χαρακτήρισε σε ανακοίνωσή της θετικά τα πρώτα αποτελέσματα από την εφαρμογή του θεσμού της παροχής κοινωφελούς εργασίας. Όπως αναφέρεται έως σήμερα στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του συστήματος «έχουν ενταχθεί 216 φορείς του δημοσίου τομέα, με 2.863 θέσεις απασχόλησης ανάμεσά τους Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού και περιφέρειες, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, δικαστήρια και Εφορείες Αρχαιοτήτων».
Όπως δήλωσε ο υπουργός, Γιώργος Φλωρίδης, «η πολιτεία προβλέπει εναλλακτικές μορφές έκτισης των ποινών. Για τις καταδίκες σε ποινές φυλάκισης μέχρι 2 έτη, δίνεται η δυνατότητα μετατροπής τους σε παροχή κοινωφελούς εργασίας». Στόχος του θεσμού, σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη, είναι «η πρόληψη και η αποτροπή παραβατικότητας και η αναμόρφωση και ομαλή ένταξη του παραβάτη μέσω της παροχής εργασίας σε τομείς κοινωνικού ενδιαφέροντος και προσφοράς».
Οι αλλαγές στον νέο Ποινικό Κώδικα, ωστόσο, φαίνεται ότι περιέπλεξαν τη διαδικασία ένταξης των καταδικασθέντων στις θέσεις κοινωφελούς εργασίας στους Ο.Τ.Α.
Όπως εξηγεί στη Voria.gr ο γενικός γραμματέας του δήμου Θεσσαλονίκης, δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω, Μιχάλης Μήττας, «δυστυχώς το σύστημα επιλογής και τοποθέτησης, μετά από την έκδοση καταδικαστικής απόφασης, έχει καταστεί ιδιαίτερα αργό και δυσκίνητο, μετά τον νέο Ποινικό Κώδικα (όπως ψηφίστηκε με το ν. 4619/2019 και στη συνέχεια τροποποιήθηκε με τους ν. 4637/2019 και 4855/2021) και τις αντίστοιχες υπουργικές αποφάσεις».
Σύμφωνα με τον κ. Μήττα, η περιορισμένη εμπλοκή των φορέων υποδοχής -όπως ο δήμος Θεσσαλονίκης- στη διαδικασία επιλογής και τοποθέτησης των ατόμων στις θέσεις κοινωφελούς εργασίας, σε συνδυασμό με την ανάληψη της συγκεκριμένης αρμοδιότητας από την υπηρεσία Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής, οδηγούν σε σημαντικές καθυστερήσεις. Κι αυτό γιατί όπως ο ίδιος λέει, «η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης είναι υποστελεχωμένη και οι ενέργειες οι οποίες προβλέπονται χρονοβόρες, ενώ συχνά οι καταδικασθέντες αντιμετωπίζουν προβλήματα και πέφτουν σε προσκόμματα για τη συγκέντρωση δικαιολογητικών, όπως πιστοποιητικό σωματικής καταλληλότητας και ασφάλισης. Η διαδικασία προχωρά με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς με αποτέλεσμα ο δήμος Θεσσαλονίκης να απασχολεί μόλις 7 άτομα που έχουν καταδικαστεί και η ποινή τους μετατρέπεται σε κοινωφελή εργασία». Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό πως οι 5 από τους 7 είναι ωφελούμενοι από τον προηγούμενο Ποινικό Κώδικα.
Παρότι, όπως αναφέρει ο κ. Μήττας, δεν είναι όλοι οι ωφελούμενοι συνεργάσιμοι και οι επόπτες συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη διαχείρισή τους, «σε γενικές γραμμές η κοινωφελής εργασία είναι ένας θεσμός τον οποίον θέλουμε να υποστηρίξουμε και εκτιμούμε ότι βοηθά καλύπτοντας κενά», σε θέσεις όπως η καθαριότητα, η φύλαξη, ακόμα και η διοικητική υποστήριξη των δήμων.
Με την ιδιότητα του νομικού ο κ. Μήττας θεωρεί πως η κοινωφελής εργασία, ως μορφή έκτισης ποινής «είναι αφενός δικαιότερη, αφού αποσυνδέεται από την οικονομική ισχύ του καταδικασθέντος (σε αντίθεση με τη μετατροπή σε χρήμα) και αφετέρου προστατεύει το σύστημα σωφρονισμού από την περαιτέρω υπερφόρτωση των φυλακών». Και, όπως προσθέτει, «αν ο σχεδιασμός συνοδεύονταν από κατάλληλους πόρους και υποδομές, τότε πράγματι θα λειτουργούσε ικανοποιητικά, με ταχύτητα και αποδοτικότητα».
Αναφερόμενος στην κοινωφελή εργασία, ο αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής, Αλληλεγγύης και Πρόνοιας του δήμου Θεσσαλονίκης, Ευθύμης Χατζηθεόκλητος είπε στη Voria.gr πως «είναι ένας πολύ σημαντικός θεσμός τον οποίον ο δήμος μας θα ήθελε να ενισχύσει».
«Θα θέλαμε να υπάρχει, ώστε να μπορέσουμε μέσα από την προσφορά εργασίας να ενδυναμώσουμε τους ανθρώπους οι οποίοι έχουν καταδικαστεί, να αποκτήσουν ξανά τον αυτοσεβασμό, την αξιοπρέπεια και την αυτοεκτίμησή τους. Έχουμε τις υποδομές και μπορούμε να στηρίξουμε τις ανάγκες τους ώστε να προσφέρουν κοινωφελή εργασία», δήλωσε ο αντιδήμαρχος.
Επιπλέον ανέφερε πως είναι αισιόδοξος για το μέλλον και είπε πως «το υπουργείο Δικαιοσύνης και ο υπουργός αναλαμβάνουν μία σημαντική πρωτοβουλία» ώστε να αυξηθούν και πάλι οι εργαζόμενοι στην κοινωφελή υπηρεσία του κεντρικού δήμου.
«Εξαιρετική και αμφίδρομα ωφέλιμη δράση», χαρακτηρίζει μέσω της Voria.gr την κοινωφελή εργασία ο πρώην αντιδήμαρχος Θεσσαλονίκης και νυν αντιπρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου, Χάρης Αηδονόπουλος.
Έχοντας υπηρετήσει σε πόστα όπως εκείνο του αντιδημάρχου Θεσσαλονίκης, αλλά και του αντιπεριφερειάρχη Κοινωνικής Συνοχής και Αλληλεγγύης Κεντρικής Μακεδονίας, ο κ. Αηδονόπουλος τόνισε ότι είχε συνεργάτες με αυτήν τη σχέση εργασίας «και ήταν ικανοί, σοβαροί και αξιοπρεπείς άνθρωποι», αλλά και πως «ως Δημοτική Αρχή και σε συνέργεια με τις Εισαγγελικές Αρχές, πρέπει να ενδυναμώσουμε χωρίς στιγματισμό την κοινωφελή εργασία».