Σε έναν κόσμο όπου οι κοινωνικές και οικογενειακές σχέσεις θυμίζουν μια εύθραυστη δοκό ισορροπίας οι γερμανικές ταινίες «Karla» και «Maysοon» στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης αναμετρώνται με την ευθραυστότητα και τη δύναμη του ανθρώπου. Eκεί όπου η ισορροπία δοκιμάζεται, γεννιέται η κάθαρση.
Κάθε παιδί χρειάζεται κάποιον να το ακούσει
Η ταινία «Karla» είναι βασισμένη σε πραγματική ιστορία από τη δεκαετία του 1960. Ένα 12χρονο κορίτσι καταγγέλλει τον πατέρα του για σεξουαλική κακοποίηση. Αρνούμενη τη σιωπή, διηγείται όσα φρικτά έζησε επιλέγοντας τι θα αποκαλύψει και τι όχι η Κάρλα αναζητά με θάρρος τη δικαιοσύνη απέναντι στα κοινωνικά ταμπού που παλεύουν να την κάνουν να σιωπήσει. «Υπολογίζεται ότι ένα με δύο παιδιά σε κάθε σχολική τάξη έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Τα περισσότερα δεν φτάνουν ποτέ στο δικαστήριο, ούτε καν μιλούν γι' αυτό.
Συχνά ο δράστης είναι μέλος της οικογένειας, κι αυτό κάνει το παιδί να πρέπει να στραφεί ενάντια σε κάποιον που αγαπά» αναφέρει στην DW η Χριστίνα Τουρνατζή, σκηνοθέτις της ταινίας «Karla», που έκανε τη διεθνή της πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. «Γι' αυτό λέω πάντα: κάθε παιδί χρειάζεται ένα διαπασών, ένα σύμβολο του ανθρώπου που θα το ακούσει. Όπως λέει και μια φράση που υπάρχει στην ταινία: «Χρειάζεσαι μόνο ένα νησί μέσα στη θάλασσα. Χρειάζεσαι μόνο έναν άνθρωπο αλλά τον χρειάζεσαι πολύ», προσθέτει.
Η Κάρλα είχε μια «ευφυΐα άμυνας»
Η ταινία αφήνει χώρο, η μουσική είναι ελάχιστη και η σιωπή μετατρέπεται σε μια μοναδική κινηματογραφική γλώσσα. Μιλά για την κακοποίηση υπονοώντας την με σεβασμό στην αξιοπρέπεια του παιδιού χωρίς να γίνεται θύτης μέσα από το βλέμμα της κάμερας. Όταν η Κάρλα στην κατάθεση της χτυπά το διαπασών που της χάρισε ο δικαστής Λάμι είναι η στιγμή που ξαναπαίρνει τη δύναμή της.
«Πιστεύω πως τα περιστατικά δεν είναι περισσότερα απ' ό,τι παλιά. Απλώς σήμερα τα μαθαίνουμε. Η διαφορά είναι ότι τα παιδιά σήμερα ακούγονται. Δεν είναι πια ταμπού. Και αυτό είναι τεράστια πρόοδος», αναφέρει η σκηνοθέτις της ταινίας. Υπάρχει γιατί; «Πολλοί δράστες υπήρξαν οι ίδιοι θύματα. Ίσως όχι με τον ίδιο τρόπο, αλλά βίωσαν κάποια μορφή βίας. Κι έτσι ο κύκλος συνεχίζεται. Είναι μια αλυσίδα που πρέπει να σπάσει» λέει χαρακτηριστικά. Η πραγματική Κάρλα, όπως εξηγεί η Τουρνατζή, επέζησε χωρίς καμία ψυχολογική υποστήριξη, έχοντας μια «ευφυΐα άμυνας», έκανε οικογένεια και κατάφερε να συμφιλιωθεί με τη μητέρα της, στα 50 της χρόνια.
Η «Karla» έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Μονάχου, όπου απέσπασε βραβείο σκηνοθεσίας και σεναρίου. «Είναι μεγάλη μου χαρά που το παρουσιάζω και στην Ελλάδα, τη χώρα του πατέρα μου. Ελπίζω η ταινία να ταξιδέψει ακόμη περισσότερο, για να δώσει δύναμη και φωνή στα παιδιά».
Κάθε στιγμή μπορούμε να γίνουμε ξένοι
Η ελληνογερμανικής συμπαραγωγής ταινία «Maysοon», της Ελληνίδας σκηνοθέτιδος Νάνσυς Μπινιαδάκη αγγίζει τα ζητήματα της μετανάστευσης, της ταυτότητας και της πολιτισμικής συνύπαρξης. Η Αιγύπτια αρχαιολόγος Μαϊσούν ζει στο Βερολίνο με το Γερμανό σύντροφό της και τα δύο παιδιά τους, όταν το πολιτικό παρελθόν της πριν από την Αραβική Άνοιξη μπορεί να της κοστίσει την ελευθερία της.
Μια μάχη ανάμεσα στις οικογενειακές πληγές, τους συμβιβασμούς και την αγάπη. «Ακόμα κι όταν νομίζουμε ότι ανήκουμε κάπου, μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξαναγίνουμε ξένοι. Δεν υπάρχει σιγουριά στη ζωή μας. Τα πράγματα πρέπει να τα παλεύεις, να τα θρέφεις, αλλιώς χάνονται», σημειώνει η Νάνσυ Μπινιαδάκη μιλώντας στη Deutsche Welle.
Μεταξύ αποδοχής και απόρριψης
Μέσα από τη δική της ηρωίδα, μια γυναίκα που έχει ενσωματωθεί φαινομενικά στη γερμανική κοινωνία, αλλά ξαφνικά νιώθει να εξορίζεται ξανά «είτε για γραφειοκρατικούς, είτε για οικογενειακούς λόγους», η σκηνοθέτις εξερευνά τη ρευστότητα της ταυτότητας και τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αποδοχή και την απόρριψη.
«Η Γερμανία είναι μια χώρα που σε μεγάλο βαθμό σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όμως, ακόμα και εκεί, η ισορροπία αλλάζει ανάλογα με τις πολιτικές. Το οικονομικό θαύμα της μετά τον πόλεμο βασίστηκε στους μετανάστες. Δεν έγινε για ανθρωπιστικούς λόγους, έγινε από ανάγκη. Κι αυτό το «μα χρειάζονται μετανάστες για να κάνουν αυτές τις δουλειές» δεν μου αρέσει. Δεν είναι φιλανθρωπία, είναι θέμα σεβασμού και πραγματικής ισοτιμίας», λέει χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερος ο χαρακτήρας της αισθητικού από την Αλεξάνδρεια μιας γυναίκας που συνδέεται με τον κόσμο της Ανατολής, της ομορφιάς και της εξομολόγησης, που υποδύεται η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. «Ήθελα να φτιάξω έναν χώρο καθαρά γυναικείο, εξομολογητικό.
Έναν χώρο που αντικαθιστά την απουσία της μητέρας, τη συλλογικότητα των γυναικών που επικοινωνούν βαθιά, με λόγια ή χωρίς. Οι γυναίκες χαίρονται να φροντίζουν η μία την άλλη υπάρχει κάτι αρχέγονο και θεραπευτικό σ' αυτό. Η αιγυπτιακή κουλτούρα με βοήθησε να φέρω στην ταινία μια βαθύτερη σχέση με το σκοτάδι, με τα σημεία της ψυχής που δεν χρειάζονται εξήγηση», τονίζει η Μπινιαδάκη. Μια οικουμενική ιστορία για μεγάλα συναισθήματα που μάλλον δεν εκλογικεύονται.
«Το φεστιβάλ αυτό έχει μια ζεστασιά»
Η ταινία έκανε την πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ του Όλντενμπουργκ, όπου η πρωταγωνίστρια Σαμπρίνα Αμάλι τιμήθηκε με το βραβείο ερμηνείας. «Είμαι πάρα πολύ χαρούμενη που είμαι εδώ. Το φεστιβάλ αυτό έχει μια ζεστασιά που δεν αλλάζει. Δίνει σημασία στις ταινίες, στους δημιουργούς, στο κοινό. Μακάρι να είχαμε περισσότερο χρόνο να συζητήσουμε για την ταινία. Αυτό είναι το μαγικό του», αναφέρει η Ελληνίδα σκηνοθέτις που ελπίζει η ταινία πέρα από τις γερμανικές αίθουσες να βρει χώρο να προβληθεί και ευρύτερα στην Ελλάδα.
Πηγή: Deutsche Welle