Αδυναμία να κάνει χρήση των υπηρεσιών υγείας λόγω κόστους αντιμετωπίζει ένας στους τέσσερις πολίτες της Δυτικής Μακεδονίας. Σε ποσοστό 20%, εξάλλου, οι κάτοικοι της περιοχής βρίσκουν εμπόδια σε ό,τι αφορά τις ιατρικές επισκέψεις και τη νοσηλεία τους.
Αυτό δείχνει μελέτη που διενήργησε το Ινστιτούτο Πολιτικής Υγείας για λογαριασμό της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας για την αξιολόγηση της κάλυψης των αναγκών υγείας του πληθυσμού. Η μελέτη αποτυπώνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι της περιοχής εξαιτίας των ελλείψεων στα πέντε νοσοκομεία της περιφέρειας, αλλά και της ανεπάρκειας των δομών πρόληψης και πρωτοβάθμιας περίθαλψης.
Τα αποτελέσματα έδειξε ότι πλειοψηφία των πολιτών επιλέγει το δημόσιο σύστημα υγείας, με το 45% να δηλώνει μέτρια έως πολύ κακή ικανοποίηση. Η έρευνα κατέδειξε επίσης σημαντικές διαπεριφερειακές ροές ασθενών για νοσηλεία λόγω μη προσφοράς, χαμηλής εμπιστοσύνης και σύστασης ιατρού. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 50% των ασθενών σε Φλώρινα, Καστοριά και Γρεβενά φεύγει εκτός νομού για νοσηλεία, ενώ το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 30% στην Κοζάνη, όπου εδρεύουν τα δύο μεγαλύτερα νοσηλευτικά ιδρύματα της περιφέρειας, με τους περισσότερους να κατευθύνονται εκτός περιφέρειας, κυρίως στα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης και των Ιωαννίνων.
Σε ό,τι αφορά την πρόληψη, η μελέτη έδειξε ότι το 24% δεν υποβάλλεται σε προληπτικό έλεγχο, το 65% δεν υποβάλλεται σε προληπτικό έλεγχο μέσω των προγραμμάτων του υπουργείου Υγείας, ενώ μέτρια είναι τα ποσοστά εμβολιασμού έναντι της γρίπης και χαμηλά έναντι της Covid-19.
Όλα αυτά συμβαίνουν στην περιφέρεια που έχει την υψηλότερη αναλογία θανάτων έναντι γεννήσεων στη χώρα (2,4), παρουσιάζει υψηλό δείκτη γήρανσης (200% έναντι 168% του μέσου όρου της Ελλάδας), ενώ καταγράφει μείωση του πληθυσμού της κατά 10.3% στο διάστημα μεταξύ των δύο τελευταίων απογραφών (2011-2021) και υψηλό δείκτη γήρανση, με τους πολίτες άνω των 75 ετών να αποτελούν την πολυπληθέστερη ηλικιακή ομάδα (15.2%).
Η Δυτική Μακεδονία, εξάλλου, είναι η πρώτη περιφέρεια της χώρας σε θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα και από νεοπλασματικά νοσήματα σε άτομα ηλικίας κάτω των 65 ετών, ενώ καταγράφει πτώση του προσδόκιμου επιβίωσης σε σχέση με τις άλλες περιφέρειες της χώρας.
Τα προβλήματα και τα κενά του συστήματος υγείας
Στόχος της έρευνας ήταν η καταγραφή των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες, ώστε να γίνει αναδιάταξη των δομών υγείας τόσο σε επίπεδο πρωτοβάθμιο, όσο και σε επίπεδο πρόληψης και νοσοκομειακής περίθαλψης.
Σε ό,τι αφορά τα νοσοκομεία διαπιστώνεται κατακερματισμός του διαθέσιμου ιατρικού προσωπικού, που εκ των πραγμάτων είναι ολιγάριθμο, ανά ειδικότητα σε νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας, ύπαρξη κλινικών με έναν ή δύο γιατρούς και μονίμως χαμηλή πληρότητα, με αποτέλεσμα να συντηρείται ο φαύλος κύκλος υποστελέχωση - παραιτήσεις – υποστελέχωση και να πέντε νοσηλευτικά ιδρύματα να μην προσφέρουν τίποτα σε συγκεκριμένες ειδικότητες.
Παράλληλα, υπάρχει απουσία πανεπιστημιακού ή τριτοβάθμιου νοσοκομείου, με ταυτόχρονη καλλιέργεια «κουλτούρας» εύκολων παραπομπών σε τριτοβάθμια νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης και των Ιωαννίνων. Επίσης, δεν υπάρχουν εξειδικευμένα τμήματα, όπως π.χ. αιμοδυναμικό εργαστήριο, νευρολογική κλινική- ΜΑΦ εγκεφαλικών, μονάδα φροντίδας νεογνών.
Σημαντικές είναι οι ελλείψεις και σε άλλες υποδομές, όπως Κέντρα Αποκατάστασης και Αποθεραπείας, σύγχρονες υπηρεσίες μονάδων φροντίδας υγείας και σε γηριατρικές μονάδες και μονάδες υποστηριζόμενης διαβίωσης, ενώ ανεπαρκής κρίνεται η λειτουργία και των Κέντρων Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης (ΚΕΦΙΑΠ) της περιφέρειας.
Αποσπασματικές κρίνονται οι πολιτικές πρόληψης και προαγωγής της υγείας με σημαντική αλληλοεπικάλυψη των φορέων και ελλιπείς η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου.
Το σχέδιο της Περιφέρειας
Το σχέδιο που εκπόνησε η διοίκηση της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας στοχεύει στην αντιμετώπιση αυτών των παθογενειών, με αναβάθμιση των πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων δομών υγείας και δημιουργία νέων εξειδικευμένων μονάδων, ώστε να μπορούν τα νοσοκομεία να εξυπηρετούν όλα τα περιστατικά.
Σε ό,τι αφορά το δευτεροβάθμιο σύστημα υγείας η περιφέρεια προτείνει την υιοθέτηση του μοντέλου οργάνωσης των νοσοκομείων στο πρότυπο του κόμβου – ακτίνας. Συγκεκριμένα, προτείνεται η δημιουργία νοσοκομειακού συμπλέγματος (Hospital Trust) των δύο νοσοκομείων Κοζάνης (Μαμάτσειο και Μποδοσάκειο Πτολεμαΐδας), το οποίο θα διαδραματίσει το ρόλο του περιφερειακού - τριτοβάθμιου νοσοκομείου της Περιφέρειας και τρία νοσοκομεία ακτίνας (Γρεβενών, Καστοριάς, Φλώρινας) με παράλληλη διασύνδεσή τους με τριτοβάθμια πανεπιστημιακά νοσοκομεία των Ιωαννίνων και της Θεσσαλονίκης.
Στο νοσοκομείο κόμβου Κοζάνης αναπτύσσονται όλες οι κλινικές ενός δευτεροβάθμιου νοσοκομείου και τρία επιπλέον εξειδικευμένα τμήματα (ΜΕΘ, Αιμοδυναμικό Εργαστήριο, ΜΑΦ εγκεφαλικών) και στο νοσοκομείο ακτίνας των Γρεβενών οι βασικές ειδικότητες (παθολογία, χειρουργική, παιδιατρική, καρδιολογία, μικροβιολογία, ακτινολογία) συν δύο δομές μακροχρόνιας φροντίδας υγείας και παρηγορητικής φροντίδας.
Αντίστοιχα, στο νοσοκομείο κόμβου Πτολεμαΐδας αναπτύσσονται όλες οι κλινικές ενός δευτεροβάθμιου νοσοκομείου και τρία επιπλέον εξειδικευμένα τμήματα (ΜΕΘ, Νεφρολογική Κλινική, Ογκολογική Κλινική). Στο νοσοκομείο ακτίνας Φλώρινας εκτός από τις βασικές ειδικότητες προστίθεται δομή παρηγορητικής φροντίδας και δομή αποκατάστασης/αποθεραπείας (ΚΕΦΙΑΠ Αμυνταίου), ενώ στην Καστοριά δομή ΜΦΥ, δομή αποκατάστασης/αποθεραπείας (ΚΕΦΙΑΠ Άργος Ορεστικό) και δομή ιατρικού τουρισμού.
Για την αναδιοργάνωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας προτείνεται η ίδρυση Πανεπιστημιακού Κέντρου Υγείας στην περιφερειακή ενότητα Κοζάνης και διασύνδεση με την Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας ή με όμορη Ιατρική Σχολή (ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων). Επίσης, πιλοτική εφαρμογή 24ωρης λειτουργίας ενός αστικού Κέντρου Υγείας με ενίσχυση του μόνιμου προσωπικού και βελτίωση των διαδικασιών λειτουργίας του και δημιουργία Ψηφιακού Κέντρου Πρόληψης και Πάρκου Καινοτομίας για την Ενιαία Υγεία.
Επιπλέον, για τη μακροχρόνια φροντίδα υγείας επιδιώκεται η αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός των ΚΕΦΙΑΠ Αμυνταίου και Άργους Ορεστικού με διοικητική αυτονομία, ενίσχυση προσωπικού και αύξηση της λειτουργικής τους ικανότητας και η θέσπιση ειδικού καθεστώτος αποζημίωσης της φροντίδας των ηλικιωμένων ασθενών σε Γηριατρικές Μονάδες και Μονάδες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης Ηλικιωμένων.
Από τη διαβούλευση στην υλοποίηση
Όπως ανέφερε στη Voria.gr ο αντιπεριφερειάρχης Υγείας και Κοινωνικής Συνοχής, Τάσος Φούντογλου, στόχος της πρωτοβουλίας της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας ήταν να ανοίξει η συζήτηση για το θέμα, καθώς το υφιστάμενο μοντέλο με τις προκηρύξεις των θέσεων που καταλήγουν άγονες δεν λειτουργεί, ενώ η πρόταση για ένα νέο τριτοβάθμιο νοσοκομείο είναι άκαιρη. «Από το να σπαταλάμε πάλι πόρους για φαραωνικά έργα που θα είναι χωρίς αντίκρισμα, πάμε να αξιοποιήσουμε την υφιστάμενη κτηριακή υποδομή και να οργανώσουμε την υπηρεσία», ανέφερε, σημειώνοντας πως το σχέδιο καταρτίστηκε αφού υπήρξε καταρχήν δέσμευση από τον υπουργό Υγείας ότι θα εξεταστεί κάθε σοβαρή πρόταση.
Σύμφωνα με τον κ. Φούντογλου, βασικό στοιχείο της αναβάθμισης των νοσοκομείων είναι η δημιουργία νέων κλινικών που δεν υπάρχουν (νεφρολογική, αιματολογική, αιμοδυναμικό για αγγειοπλαστικές) και η περαιτέρω ανάπτυξη άλλων, όπως η ογκολογική, ώστε να μειωθεί ο όγκος των ασθενών που εξυπηρετείται από άλλες περιοχές. Εξίσου σημαντική, όμως, θεωρεί τη ανάπτυξη και άλλων υποστηρικτικών δομών. «Δυστυχώς, τα νοσοκομεία απορροφούν και τους πόρους και τη δυναμική μας και τις τάσεις, ενώ θα έπρεπε να είναι διαφορετική η συζήτηση. Στον πολιτισμένο κόσμο μειώνουν τις νοσοκομειακές κλίνες και αυξάνουν τις κλίνες μακροχρόνιας φροντίδας υγείας. Πλέον έχουμε γερασμένο πληθυσμό και μακροχρόνιους ασθενείς, για τους οποίους στο νοσοκομείο δεν είναι λύση. Δεν έχουμε συστήματα περίθαλψης αυτών των ανθρώπων και μιλάμε για τεράστια βάρη για τις οικογένειές τους», τόνισε.
Η πρόταση τέθηκε σε διαβούλευση, η οποία ολοκληρώθηκε, με τους πολίτες να καταθέτουν τις προτάσεις για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Μεταξύ αυτών ήταν και η δημιουργία Ακτινοθεραπευτικού Κέντρου στο Μποδοσάκειο, την οποία κατέθεσαν δύο ειδικοί γιατροί και στήριξαν οι έξι σύλλογοι καρκινοπαθών της περιφέρειας, με τον αντιπεριφερειάρχη να εκτιμά πως είναι απαραίτητο να γίνει μαζί με μονάδες ημερήσιας νοσηλείας διασυνδεδεμένες με την Ογκολογική του Μποδοσάκειου, για την εξυπηρέτηση των ογκολογικών ασθενών της ευρύτερης περιοχής.
Δεν έλειψαν, βέβαια, και οι αντιδράσεις, με τους κατοίκους των Γρεβενών να ξεσηκώνονται εκτιμώντας ότι υπάρχει πρόθεση να κλείσει το νοσοκομείο της πόλης, κάτι που ο κ. Φούντογλου διέψευσε κατηγορηματικά.
Το τελικό σχέδιο με την ενσωμάτωση κάποιων προτάσεων θα παρουσιαστεί το επόμενο διάστημα στο περιφερειακό συμβούλιο παρουσία του υπουργού Υγείας και εν συνεχεία θα συζητηθεί σε επόμενη συνεδρίαση του σώματος, ώστε να ληφθούν αποφάσεις για τις παρεμβάσεις που μπορούν να προχωρήσουν.