Εξαιρετικά ευάλωτος στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης χαρακτηρίζεται ο Θερμαϊκός κόλπος. Μάλιστα, οι επιστήμονες ανησυχούν διότι διαπιστώνουν πως ο Θερμαϊκός είναι το πιο ευαίσθητο σημείο της Μεσογείου.
Η αύξηση της θερμοκρασίας που καταγράφεται στην επιφάνεια των νερών του Θερμαϊκού είναι ανησυχητική, όπως τονίστηκε σε συνάντηση εργασίας για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «REGINA – MSP».
Όπως σημείωσε ο βιολόγος και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ), Κωνσταντίνος Κουκάρας, "σε παγκόσμιο επίπεδο το hot spot της κλιματικής κρίσης είναι η Μεσόγειος. Εκεί δηλαδή που εμφανίζονται τα πρώτα και έντονα επεισόδια εξαιτίας της κλιματικής κρίσης. Μέσα στη Μεσόγειο το hot spot είναι ο Θερμαϊκός κόλπος".
Ο κ. Κουκάρας προειδοποίησε μάλιστα ότι "δεν έχουμε άλλο χρόνο, αν δεν θέλουμε να κλαίμε μπροστά στον Θερμαϊκό κόλπο" και τόνισε πως έτσι όπως έχουν τα πράγματα ο Θερμαϊκός θα βιώνει στο εξής έντονα οποιοδήποτε επεισόδιο οφείλεται στην κλιματική κρίση.
Ήδη τα πρώτα σημάδια είναι εδώ. Φαινόμενα, όπως οι βλεννώδεις μάζες, οι ερυθρές παλίρροιες ή ακόμη και οι μαζικοί θάνατοι υδρόβιων οργανισμών καταγράφονται συχνά πια στον Θερμαϊκό. Είναι χαρακτηριστικό ότι το καλοκαίρι του 2021 καταγράφηκε η μεγαλύτερη σχεδόν εξαφάνιση των υδρόβιων οργανισμών, μυδιών και ψαριών του Θερμαϊκού, εξαιτίας της αύξησης της θερμοκρασίας.
Ο κ. Κουκάρας ανέφερε σειρά στοιχείων για τα νερά του Θερμαϊκού, υπογραμμίζοντας ότι από το 1982 μέχρι πέρσι παρατηρείται αυξητική πορεία της μέσης επιφανειακής θερμοκρασίας. Μέχρι το 2005 μάλιστα, η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια του Θερμαϊκού ήταν 18,2 βαθμοί Κελσίου, ενώ από το 2006 και μετά η θερμοκρασία ανέβηκε στους 19,3 βαθμούς Κελσίου.
Μάλιστα, όπως υπογράμμισε η θαλάσσια βιολόγος του ΟΦΥΠΕΚΑ, Λυδία Αλβανού, το καλοκαίρι του 2023 ήταν το θερμότερο, με αποτέλεσμα να έχει καταγραφεί λεύκανση κοραλλιών σε περιοχές της Χαλκιδικής.
Είναι αναγκαίο πλέον να ληφθούν μέτρα και σύμφωνα με τον κ. Κουκάρα τρεις είναι οι παράμετροι στις οποίες πρέπει να εστιάσουν οι αρμόδιοι. Στη συνεργασία, στις προτεραιότητες του θαλάσσιου χωρικού σχεδιασμού και στον συντονισμό των μηχανισμών αντίδρασης.
Βόρειο Αιγαίο
Συνολικά στο θαλάσσιο οικοσύστημα του Βορείου Αιγαίου, κατά μήκος της ακτογραμμής διαβιούν πάνω από 1,5 εκ. κάτοικοι, που τα καλοκαίρια λόγω τουρισμού διπλασιάζονται. Πρόκειται για μια περιοχή με κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς και σημαντικές ακτές κολύμβησης και παράλληλα είναι από τα πιο παραγωγικά οικοσυστήματα της ευρύτερης μεσογειακής λεκάνης σε επίπεδο οστρακοκαλλιέργειας και αλιείας.
Έχει τρία σημαντικά λιμάνια (Θεσσαλονίκης, Καβάλας και Αλεξανδρούπολης), αλλά διαθέτει και σημαντικές προστατευόμενες περιοχές και εκβολικά οικοσυστήματα. Αποτελεί, συγχρόνως, την πρώτη είσοδο των υδάτινων μαζών της Μαύρης Θάλασσας. Είναι μια περιοχή που παρουσιάζει έντονες συγκρουσιακές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και εκεί βρίσκεται το κλειδί αναφορικά με τον χωρικό σχεδιασμό, είπε ο κ. Κουκάρας.
Από την πλευρά της η επιστημονική υπεύθυνη του ευρωπαϊκού προγράμματος, επίκουρη καθηγήτρια Χωρικού Σχεδιασμού του ΑΠΘ, Μαριλένα Παπαγεωργίου, σημείωσε πως απαιτείται η διαμόρφωση κοινού οράματος για το θαλάσσιο περιβάλλον όλης της Κεντρικής Μακεδονίας και πως πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης και των Περιφερειών στα ζητήματα θαλάσσιας χωροταξίας, διότι υπάρχουν σήμερα συγκρούσεις αρκετών δραστηριοτήτων και ισχυρές επιπτώσεις από την πλευρά της στεριάς προς τη θάλασσα. Είναι χαρακτηριστικά τα παραδείγματα που έδωσε η κ. Παπαγεωργίου και αφορούν στις συγκρούσεις και πιέσεις από τις ανθρώπινες παρεμβάσεις στο Δέλτα Αξιού, στα ναυπηγεία της Θεσσαλονίκης, στο λιμάνι, στο αεροδρόμιο, στον κόλπο της Ιερισσού, στη Σιθωνία, στις περιοχές υδατοκαλλιέργειας κ.α.
Σύμφωνα με την ίδια, οι αναπτυξιακές προτεραιότητες σε επίπεδο δραστηριοτήτων πρέπει να είναι στον τουρισμό, στις υδατοκαλλιέργειες και στη ναυτιλία. Τελευταίες προτεραιότητες είναι η χωροθέτηση ενεργειακών υποδομών και δικτύων, καθώς και υπεράκτιων ΑΠΕ.
Την ανάγκη για κοινό όραμα για το θαλάσσιο χώρο της Κεντρικής Μακεδονίας εξέφρασε και ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Στάθης Αβραμίδης. Ο κ. Αβραμίδης επέμεινε στην ανάγκη για θεσμοθέτηση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού και στην ανάγκη για αναβάθμιση του ρόλου και των αρμοδιοτήτων των Περιφερειών σε αυτόν.