Αύξηση παρουσίασαν τόσο οι δαπάνες όσο και οι θέσεις εργασίας στον τομέα της Έρευνας και Ανάπτυξης (Ε&Α) στην Ελλάδα το 2023, σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία που δημοσίευσε το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ).
Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία, το 2023, οι συνολικές δαπάνες για Ε&Α ανήλθαν στα 3,37 δισ. ευρώ, ενώ ο αριθμός των θέσεων πλήρους απασχόλησης έφτασε τις 73.263. Ο δείκτης «Ένταση Ε&Α», που μετρά το ποσοστό των δαπανών Ε&Α ως προς το ΑΕΠ, διατηρήθηκε στο 1,49% — ίδιο επίπεδο με το 2022. Οι επιχειρήσεις κάλυψαν σχεδόν το μισό (49,3%) του συνόλου των δαπανών, ενώ σημαντική υπήρξε και η συμβολή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και του κρατικού τομέα.
Ιδιαίτερα, η περιφέρεια Αττικής κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό δαπανών και απασχόλησης στον τομέα Ε&Α, με τις περιοχές Ήπειρος, Κρήτη, Δυτική Ελλάδα και Κεντρική Μακεδονία να σημειώνουν επίσης υψηλές αποδόσεις στη σχετική ένταση Ε&Α.
Το 2023, η συνολική αύξηση των δαπανών Ε&Α ήταν της τάξης του 9,6%, δηλαδή +294,82 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, η αύξηση του ελληνικού ΑΕΠ κατά 8,3% το ίδιο διάστημα, διατήρησε αμετάβλητο τον δείκτη έντασης Ε&Α στο 1,49%, τοποθετώντας την Ελλάδα στη 15η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27.
Αξιοσημείωτη είναι η άνοδος του προσωπικού που απασχολείται σε δραστηριότητες Ε&Α: ο αριθμός των Ισοδυνάμων Πλήρους Απασχόλησης (ΙΠΑ) έφτασε στις 73.263 για το συνολικό προσωπικό (+12,2%) και στις 54.679 για το ερευνητικό προσωπικό (+5,9%), τοποθετώντας τη χώρα στη 12η θέση της ΕΕ-27 ως προς το ανθρώπινο δυναμικό στην Ε&Α.
Διαχρονική ενίσχυση των δαπανών Ε&Α ανά τομέα
Η στατιστική έρευνα του ΕΚΤ, που πραγματοποιήθηκε το 2024, εστιάζει στους τέσσερις βασικούς τομείς: τις επιχειρήσεις (BES), την τριτοβάθμια εκπαίδευση (HES), τον κρατικό τομέα (GOV) και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα (PNP).
Ο τομέας των επιχειρήσεων διατήρησε κυρίαρχη θέση στην εθνική προσπάθεια για την έρευνα, με δαπάνες 1,65 δισ. ευρώ (49,3% του συνόλου), συνεχίζοντας την ανοδική πορεία των τελευταίων ετών. Οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη συνεισφορά ήταν η «Ενημέρωση & Επικοινωνία», το «Χονδρικό και λιανικό εμπόριο», οι «Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες» και οι «Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες». Συνολικά, οι δαπάνες στον Τομέα Πληροφοριών & Επικοινωνίας ανήλθαν σε 395,05 εκατ. ευρώ.
Στην απασχόληση, ο τομέας των επιχειρήσεων αντιπροσωπεύει 22.628 ΙΠΑ (30,9% του συνόλου), εκ των οποίων 17.001 αφορούν ερευνητικό προσωπικό.
Ακολουθεί ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με δαπάνες 982,55 εκατ. ευρώ (29,2% επί του συνόλου), οι οποίες αφορούν κύρια βασική έρευνα (524,85 εκατ. ευρώ) και εφαρμοσμένη έρευνα (371,87 εκατ. ευρώ). Τα επιστημονικά πεδία με τις μεγαλύτερες δαπάνες είναι η «Ιατρική και Επιστήμες Υγείας», οι «Κοινωνικές Επιστήμες» και οι «Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογία». Στον τομέα απασχολούνται 33.335 ΙΠΑ (45,5% του συνόλου), με τους 27.566 να ανήκουν στο ερευνητικό προσωπικό.
Ο κρατικός τομέας κατέγραψε δαπάνες 707,86 εκατ. ευρώ (21% του συνόλου), με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τόσο βασική όσο και εφαρμοσμένη έρευνα. Τα σημαντικότερα επιστημονικά πεδία ήταν η «Ιατρική και Επιστήμες Υγείας», οι «Ανθρωπιστικές Επιστήμες & Τέχνες» και οι «Επιστήμες Μηχανικού & Τεχνολογία». Η απασχόληση στον κρατικό τομέα ανήλθε σε 16.948 ΙΠΑ (23,1%), με 9.855 να αφορούν ερευνητικές θέσεις.
Τέλος, τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα είχαν δαπάνες Ε&Α ύψους 16,77 εκατ. ευρώ, με 352 ΙΠΑ (0,5% του συνόλου), εκ των οποίων 256 ανήκουν στο ερευνητικό προσωπικό.
Χρηματοδότηση και περιφερειακή κατανομή
Η κύρια πηγή χρηματοδότησης για το 2023 προήλθε από το κράτος (1,3 δισ. ευρώ), ενώ ισόποσες ήταν και οι ιδιωτικές επενδύσεις των επιχειρήσεων. Συμπληρωματικά, 408,68 εκατ. ευρώ προήλθαν από συμμετοχή σε ευρωπαϊκά ανταγωνιστικά προγράμματα.
Η περιφέρεια Αττικής ηγείται ως προς τη συγκέντρωση δαπανών (1,9 δισ. ευρώ) και την απασχόληση Ε&Α (36.036 ΙΠΑ, 49,2% του συνόλου). Οι υψηλότερες τιμές στον δείκτη έντασης Ε&Α καταγράφηκαν στις Περιφέρειες Ηπείρου (1,81%), Αττικής (1,75%), Κρήτης (1,67%), Δυτικής Ελλάδας (1,55%) και Κεντρικής Μακεδονίας (1,52%).
Τα παραπάνω στατιστικά παράγονται από το ΕΚΤ, την αρμόδια εθνική αρχή, και αποστέλλονται στους διεθνείς οργανισμούς Eurostat και ΟΟΣΑ. Είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά και σε έντυπες εκδόσεις στον ιστότοπο metrics.ekt.gr.
Πηγή: ΑΠΕ - ΜΠΕ