Τον 18ο αιώνα η Βρετανική Αυτοκρατορία είναι μια από τις μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις και διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις της εποχής. Για την επικράτηση των επιδιώξεων της Μεγάλης Βρετανίας, τα πολεμικά και τα εμπορικά πλοία της που διέπλεαν την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο Πέλαγος χρειάζονταν αξιόπιστους ναυτικούς χάρτες.
Υδατογράφοι όπως ο William Henry Smith, ο Thomas Graves, ο Thomas A.B Spratt και άλλοι ταξιδεύουν επί 60 χρόνια (1810-1870) στα νερά της Μεσογείου μεταξύ των οποίων και στο Αιγαίο και χαρτογραφούν ακτές και νησιά προκειμένου να πλοία της αυτοκρατορίας να πλέουν και να αγκυροβολούν με ασφάλεια.
Με μια πένα αποτύπωναν πάνω στο χαρτί με θαυμαστή ακρίβεια αλλά και λεπτομέρεια τις όχθες ακτογραμμών, παραθαλάσσιων πόλεων και νησιών του ελληνικού αρχιπελάγους, της Μικράς Ασίας, της Κύπρου κ.α.
Στις αποστολές συμμετείχαν μαζί τους και αρχαιολόγοι οι οποίοι κατέγραψαν για πρώτη φορά τα αρχαία μνημεία της ελληνικής ιστορίας σε ανεξερεύνητα μέρη όπως και φυσικοί επιστήμονες που μελέτησαν το θαλάσσιο περιβάλλον, την πανίδα και τη χλωρίδα, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην πρόοδο της επιστήμης.
Τα επιτεύγματα των Βρετανών υδατογράφων παρουσιάζονται σε μια ξεχωριστή έκθεση ναυτικών χαρτών, που έχει τίτλο «Ανάμεσα στα κύματα και τους χάρτες του Αιγαίου» και φιλοξενείται στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα της Θεσσαλονίκης μέχρι τις 31 Μαρτίου 2025.
Ο Παρασκευάς Σαββαΐδης, Ομότιμος Καθηγητής, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του ΑΠΘ κατά την παρουσίαση της έκθεσης την οποία επιμελήθηκε ο ίδιος ανέφερε το πώς ξεκίνησε να συλλέγει χάρτες της Θεσσαλονίκης πριν από 30 χρόνια και βλέποντας όπως είπε τις λεπτομέρειες που είχαν, μεγάλωνε και το ενδιαφέρον του.
Στην έκθεση παρουσιάζονται 30 χάρτες οι περισσότεροι εκ των οποίων ανήκουν σε Βρετανούς υδρογράφους, με κάποιους εξ αυτών να αφορούν την ελληνική επικράτεια.
Μεταξύ των εκθεμάτων δημοσιεύεται μάλιστα για πρώτη φορά μια παράκτια όψη της Θεσσαλονίκης όπως φαίνεται μέσα από ένα πλοίο που εισέρχεται στον Θερμαϊκό κόλπο, αλλά και σκίτσα που έγιναν από Βρετανούς το 1832 στα οποία αποτυπώνονται πλεούμενα στο λιμάνι, το περίγραμμα της Θεσσαλονίκης όπου διακρίνεται το Επταπύργιο οι μινεράδες, καθώς και το Καραμπουρνάκι.
Σύμφωνα με τον κ. Σαββαΐδη, η έκθεση έχει ως στόχο να αναδείξει τη χαρτογραφία της εποχής, το προσωπικό έργο των υδατογράφων οι οποίοι σύμφωνα με τον καθηγητή ήταν όλοι τους φιλέλληνες και λάτρεις του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, αλλά και να προβάλει τις προσπάθειές τους για την πρόοδο των φυσικών επιστημών.
Tην έκθεση προλόγισε η Διευθύντρια του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα της Νεότερης Iστορίας της Μακεδονίας, Αθήνα Παυλίδου.
Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου και ώρα 18:00, από τον υφυπουργό Εσωτερικών, αρμόδιο για θέματα Μακεδονίας και Θράκης, Κωνσταντίνο Γκιουλέκα, στην Αίθουσα Αλέξανδρος Χαΐτογλου στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα και θα έχει διάρκεια μέχρι τις 31 Μαρτίου 2025.