Στο πρώτο εδώ και οχτώ χρόνια ντιμπέιτ μεταξύ των πολιτικών αρχηγών και μόλις δέκα μέρες πριν τις εκλογές νικητές και ηττημένοι προφανώς δεν βγήκαν. Οι πολιτικοί αρχηγοί σε παράλληλους μονολόγους απλώς κατέθεσαν τις γνωστές θέσεις του ο καθένας, ενώ παρά τη φιλότιμη προσπάθεια των δημοσιογράφων και τις πρωτοβουλίες που πήραν από μόνοι τους οι αρχηγοί των κομμάτων, η συζήτηση δεν είχε ζωντάνια, πόσω μάλλον ευθείες αντιπαραθέσεις και ουσιαστική πολιτική σύγκρουση.
Οι ερωτήσεις ήταν και πολλές και τέθηκαν σχεδόν όλα τα μείζονα ζητήματα, στις θεματικές ενότητες που επιλέχτηκαν. Ήταν ένα ντιμπέιτ πολιτικού πολιτισμού, χωρίς πολλές «κορώνες» και ατάκες, με αρκετή σαφήνεια θέσεων.
Επιλογή όλων ήταν η άμυνα (με όρους ποδοσφαιρικούς), ώστε να αποφύγουν τις κακοτοπιές και τα αυτογκόλ, καθώς και οι όροι διεξαγωγής απέτρεπαν το επιθετικό παιχνίδι, πόσω μάλλον το γκολ...
Τα highlights
Ο κ. Μητσοτάκης απέφυγε τις κορώνες και τις αντιπαραθέσεις και περιορίστηκε να απαντήσει με σαφήνεια και καθαρότητα στις ερωτήσεις που δέχτηκε. Πλεονέκτημά του το σαφές πολιτικό και κυβερνητικό αφήγημα για την επόμενη τετραετία, δεν δυσκολεύτηκε, ούτε στις ερωτήσεις για τις υποκλοπές και τα Τέμπη, ενώ κέρδισε σε συμπάθεια λόγω της αυτοκριτικής και της παραδοχής των λαθών στη διάρκεια της διακυβέρνησής του. Έμεινε η επισήμανσή του ότι «κατά πάσα πιθανότητα θα οδηγηθούμε σε δεύτερη κάλπη». Στην τελική ομιλία του επανέλαβε το δίλημμα ότι ή θα πάμε μπροστά ή θα γυρίσουμε σε ένα παρελθόν που θέλουν σχεδόν όλοι να ξεχάσουν. «Έχω ξεκάθαρο όραμα για την Ελλάδα του 2027», είπε με σιγουριά ο κ. Μητσοτάκης, ενώ υπογράμμισε ότι πρώτη προτεραιότητά του στην επόμενη τετραετία είναι η κοινωνική πολιτική.
Ξεχώρισε η προσπάθεια του κ. Τσίπρα να στήσει δημοσίως ένα θεμέλιο για ενδεχόμενη συγκυβέρνηση μετά τις εκλογές με το ΠΑΣΟΚ, τονίζοντας ζητήματα στα οποία συμφωνούν τα προγράμματα ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ. Από τον κ. Κουτσούμπα εισέπραξε ευθεία άρνηση, ούτε καν ανοχή, ενώ ο κ. Ανδρουλάκης επέλεξε την πολιτική των ίσων αποστάσεων. Την πόρτα του έκλεισε και ο κ. Βαρουφάκης, ειδικά στην τελική τοποθέτησή του, όπου αφενός είπε ότι ο κ. Μητσοτάκης ιδρώνει στην ιδέα να ψηφίσουν οι νέοι, αφετέρου ότι το τέταρτο μνημόνιο του κ. Τσίπρα ήταν το χειρότερο και υποθήκευσε τη χώρα μέχρι το 2060. Ο κ. Τσίπρας ζήτησε αλλαγή, τη μεγάλη αλλαγή, όπως είπε στην τελική του τοποθέτηση. «Δεν μας αξίζει αυτή η Ελλάδα. Είναι στο χέρι μας να φέρουμε μια μεγάλη αλλαγή. Ψηφίζουμε με απλή αναλογική και με απλή λογική», όπως τόνισε. Ζήτησε δεύτερη ευκαιρία, ώστε ο ΣΥΡΙΖΑ να εφαρμόσει για πρώτη φορά το δικό του πρόγραμμα χωρίς μνημονιακούς εξαναγκασμούς αυτή τη φορά.
Ο κ. Ανδρουλάκης επέλεξε την οδό της κατάθεσης προτάσεων σε καθεμιά από τις θεματικές ενότητες, προσπαθώντας να επικοινωνήσει τα highlights του προγράμματός του. Ίσες αποστάσεις τόσο από τον κ. Μητσοτάκη, όσο κι από τον κ. Τσίπρα και επάρκεια λόγου τού έδωσαν μια πολύ καλή πρώτη δημόσια εμφάνιση σε ντιμπέιτ. Εμπιστοσύνη, αξιοπρέπεια, ανάπτυξη – προοπτική το τρίπτυχό του.
Ο κ. Κουτσούμπας απολύτως συνεπής και διαφοροποιημένος από όλους σε όλα τα ζητήματα ήταν εξαιρετικά άνετος και απέκρουσε την επίθεση φιλίας του κ. Τσίπρα με ευθύ και κάθετο τρόπο. «Προοδευτική κυβέρνηση μούφα» και «Ξύνεται στην γκλίτσα του τσομπάνη» ήταν δυο χαρακτηριστικές ατάκες του.
Ο κ. Βελόπουλος επέλεξε και πάλι να μιλήσει διά του παραδείγματος, υπεράσπισε με σθένος και μεγάλη καθαρότητα τις θέσεις του και υποστήριξε με συνέπεια όσα παγίως υποστηρίζει. Έμεινε η ατάκα του: «Θα καταδιώξουμε το ακαταδίωκτο».
Ο κ. Βαρουφάκης έκανε μια άνετη εμφάνιση, με σαφείς θέσεις στα περισσότερα ζητήματα, ενώ έδειξε να κλείνει την πόρτα στον κ. Τσίπρα για το ενδεχόμενο συγκυβέρνησης, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Δύο χρόνια μάλλιασε η γλώσσα μας να ζητάμε συζήτηση προγραμματική και δεν την κάνουν. Θα γίνει σε λίγες μέρες;».
Οι τρεις ανά θεματική ενότητα
Επί της ουσίας στις έξι θεματικές ενότητες ξεχώρισαν από τους επικεφαλής των τριών μεγαλύτερων κομμάτων τα εξής:
-Οικονομία Ανάπτυξη Απασχόληση:
Ο κ. Μητσοτάκης επισήμανε ότι θα συνεχιστούν οι τρεις άξονες της κυβέρνησης: διαφάνεια στις τιμές και περισσότερος ανταγωνισμός, έκτακτη στήριξη νοικοκυριών όποτε χρειαστεί, μόνιμες αυξήσεις στο εισόδημα με μειώσεις φόρων – εισφορών και αύξηση μισθών. Είπε επίσης ότι εξετάζει τη δυνατότητα επέκτασης του market pass μέχρι το τέλος του έτους. Επανέλαβε μάλιστα ότι είναι αντίθετος με τη μείωση του ΦΠΑ, επειδή έχει αποδειχθεί ότι δεν φτάνει στον τελικό καταναλωτή.
Ο κ. Τσίπρας υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα που παρουσίασε είναι κοστολογημένο και θα κοστίσει πολύ στα υπερκέρδη, στα funds και σε όσους έβγαλαν δισεκατομμύρια στην κρίση. Τόνισε επίσης ότι το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ έχει αναλυτική κοστολόγηση, αλλά δεν είπε ποιο είναι το συνολικό κόστος του. Σε τέσσερα χρόνια με κυβέρνηση Μητσοτάκη δε θα υπάρχει μεσαία τάξη, είπε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Ανδρουλάκης τόνισε πως στόχος του ΠΑΣΟΚ είναι η σταθερότητα με προοπτική. Χαρακτήρισε το πρόγραμμα του κόμματός του κοστολογημενο και πώς κοστίζει συνολικά 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ και έκανε λόγο για νέα εποχή, με άξονες το ιδιωτικό χρέος, την προστασία της πρώτης κατοικίας, τις 120 δόσεις για όλους, τις συντάξεις και την άρση των φορολογικών αδικιών.
-Εξωτερική πολιτική Άμυνα
Ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι είναι διατεθειμένος να συνομιλήσει με όποιον επιλέξει ο τουρκικός λαός. Δήλωσε όμως ότι ο αναθεωρητισμός είναι βαθιά ριζωμένος σε όλα τα τουρκικά κόμματα.
Ο κ. Τσίπρας αναφερόμενος στους εξοπλισμούς είπε ότι το κόμμα του θα τιμήσει τις συμβάσεις που έχουν υπογραφεί, αλλά θα διεκδικήσει να πάρει κάτι και η ελληνική αμυντική βιομηχανία Για τον φράχτη στον Έβρο είπε ότι δεν θα τον γκρεμίσει.
Ο κ. Ανδρουλάκης ζήτησε να επωμιστούν συνολικά οι Ευρωπαίοι φορολογούμενοι το κόστος για τον φράχτη και να φυλάσσονται τα σύνορα από Ευρωστρατό, αλλά και να συμμετέχει στους εξοπλισμούς και η εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
-Κράτος Θεσμοί Διαφάνεια
Ο κ. Μητσοτάκης για το σκάνδαλο των υποκλοπών είπε ότι δεν σκέφτηκε να παραιτηθεί. «Έκανα διορθωτικές κινήσεις και έφυγαν όλοι οι επικεφαλής όσων υπηρεσιών εμπλέκονταν στην υπόθεση», σημείωσε. Είπε επίσης ότι ο κ. Ανδρουλάκης δεν έπρεπε ποτέ να παρακολουθείται και πως αποτελεί σκιά η υπόθεση για τη διακυβέρνησή του. Τόνισε όμως ότι η κυβέρνησή του και ο ίδιος απέδειξαν ότι «δεν δεχόμαστε άβατα παραβατικότητας».
Ο κ. Τσίπρας έκανε λόγο για την ανάγκη συγκλίσεων και επισήμανε ότι η απλή αναλογική μπορεί να δώσει κυβέρνηση του πρώτου με τον τρίτο. Απέδωσε μάλιστα τις αρνήσεις κυβερνητικής συνεργασίας από τους άλλους αρχηγούς στον ανταγωνισμό των εκλογών, παρά το γεγονός ότι τα προγράμματά τους φαίνεται να συγκλίνουν. «Ο πρώτος θα έχει τον πρώτο λόγο», είπε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Ανδρουλάκης για τις υποκλοπές σημείωσε ότι εμπιστεύεται την ελληνική δικαιοσύνη κι όχι το πολιτικό σύστημα. Μίλησε για παρακράτος και κρίση εμπιστοσύνης, εξαπέλυσε επίθεση και στη ΝΔ και στον ΣΥΡΙΖΑ και τόνισε ότι θα κυνηγήσει μέχρι τέλους την υπόθεση των υποκλοπών ώστε να λογοδοτήσουν οι ποινικά υπεύθυνοι, όμως απέφυγε να απαντήσει ευθέως εάν αυτό αφορά και στον ίδιο τον πρωθυπουργό, τον οποίο θεωρεί, όπως είχε πει ως κύριο υπεύθυνο.
-Υγεία Παιδεία Κοινωνικό κράτος
Ο κ. Μητσοτάκης ανέλυσε το σχέδιό του για το νέο ΕΣΥ, με 10.000 προσλήψεις στην τετραετία και ενίσχυση των ΤΕΠ, κέντρων υγείας, προληπτική ιατρική, προσωπικό γιατρό κτλ.
Ο κ. Τσίπρας εξαπέλυσε επίθεση για τις πολιτικές της ΝΔ στο σύστημα υγείας.
Ο κ. Ανδρουλάκης είπε ξεκάθαρα ότι όποιος κινείται σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος δεν έχει θέση στο ΠΑΣΟΚ και είπε ναι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια, με ενίσχυση και αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης.
-Ενέργεια Περιβάλλον
Ο κ. Μητσοτάκης πρόβαλε την επένδυση στα μέσα σταθερής τροχιάς.
Ο κ. Τσίπρας ζήτησε να περάσει η ΔΕΗ σε δημόσιο έλεγχο.
Ο κ. Ανδρουλάκης είπε ότι πρέπει να υπάρξει σύνδεση της απολιγνιτοποίησης με τις επενδύσεις στο δίκτυο και την αποθήκευση για να περιοριστεί η εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.
-Νέα γενιά
Ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε να αξιολογήσουν όλα τα κόμματα αυστηρά οι νέοι.
Ο κ. Τσίπρας τόνισε πως «η Δεξιά του Μητσοτάκη κάνει επίκαιρα τα συνθήματα».
Ο κ. Ανδρουλάκης κάλεσε τους νέους να προσέλθουν στις κάλπες.
Έμειναν από τους άλλους τρεις
Από τον κ. Κουτσούμπα έμεινε η δήλωση: «Καμία στήριξη και ανοχή. Δεν είναι όλοι ίδιοι. Το ότι συμφωνούμε σε ένα δυο θεματάκια δεν αλλάζει τη ριζική διαφωνία μας».
Ο κ. Βελόπουλος είπε ότι η χώρα πρέπει να έχει plan b και έμεινε η φράση του: «Με ακαταδίωκτα δεν υπάρχει Δημοκρατία».
Ο κ. Βαρουφακης ξεκαθάρισε ότι το σύστημα «Δήμητρα» είναι σύστημα πληρωμών κι όχι νέο νόμισμα, χαρακτήρισε το κράτος «ελβετικό τυρί» και ζήτησε την ίδρυση Σώματος Δίωξης Πολιτικού και Μεγαλοεπιχειρηματικού Εγκλήματος, ένα ελληνικό FBI.