* Του Γιάννη Σαμσούρη
Στα τέλη του 18ου αιώνα ξεκινά μια ιστορία που έμελλε να αλλάξει τον ρου της ανθρώπινης ιστορίας. Ο ιατρός Edward Janner παρατήρησε ότι οι γυναίκες που άρμεγαν αγελάδες κολλούσαν δαμαλίτιδα, αλλά δεν κολλούσαν ευλογιά, μια πάθηση που εκείνη την εποχή σκότωνε το 30% όσων νοσούσαν. Επιπλέον, πολλοί από αυτούς που επιζούσαν έμεναν παραμορφωμένοι, ακόμη και τυφλοί.
Ο ιατρός πήρε υγρό πύον από μια φλύκταινα δαμαλίτιδας από το χέρι της Sarah Nelmes και το έβαλε στον γιο του κηπουρού του, James Phipps. Ο μικρός εμφάνισε ήπια συμπτώματα και ανάρρωσε πλήρως. Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο γιατρός εκθέτει τον νεαρό στην ευλογιά και, ως εκ θαύματος, ο μικρός δεν αρρωσταίνει. Για την «οικειοθελή» συνεισφορά του, ο μικρός επιβραβεύεται από τον ιατρό με εφ' όρου ζωής οικονομική υποστήριξη.
Μαζί με την ανακάλυψη του εμβολίου εμφανίζονται και οι πρώτοι σκεπτικιστές, οι οποίοι διακινούν θρησκευτικές αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι το εμβόλιο πάει κόντρα στα θέλω του Θεού, καθώς και συνωμοσιολογικά σενάρια περί δημιουργίας αγελαδάνθρωπων, παρόλο που ακόμη δεν ήξεραν τίποτα για DNA. To γεγονός αποτέλεσε έμπνευση για τη διάσημη γελοιογραφία του James Gillray “The Cow-Pock or Wonderful Effects or the New Inoculation” (κεντρική φωτογραφία).
Οι επιστήμονες πείθουν την κυβέρνηση και, παρόλες τις αντιδράσεις πολιτών που διαδήλωναν κατά της ιατρικής τυραννίας, η Αγγλία τον 19ο αιώνα θεσπίζει τον υποχρεωτικό εμβολιασμό κατά της ευλογιάς, σώζοντας εκατομμύρια Άγγλους πολίτες. Τα εξαιρετικά αποτελέσματα οδηγούν τους επιστήμονες στην αναζήτηση εμβολίων και για άλλες παθήσεις που μέσα στα χρόνια θριάμβευαν στους ανθρώπους. Έτσι, από τα μέσα του 19ου αιώνα εμφανίζονται τα εμβόλια για την πολιομυελίτιδα, τη διφθερίτιδα και τον τέτανο, εξαφανίζοντας από προσώπου γης τις ασθένειες στις προοδευμένες χώρες που υιοθετούν υποχρεωτικούς εμβολιασμούς.
Τα πρώτα αυτά εμβόλια βασίζονται σε ζωντανό εξασθενημένο ιό, που, εισερχόμενος στον οργανισμό, μετά από 1 ή 2 δόσεις, προκαλεί ισχυρή και μακροχρόνια ανοσία. Η κύρια ανεπιθύμητη ενέργεια είναι η νόσηση από την ασθένεια, γι’ αυτό και δεν συνιστώνται σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Στη συνέχεια εμφανίζονται εμβόλια που περιέχουν νεκρούς ιούς, τα οποία προκαλούν ηπιότερη ανοσία και γι’ αυτό απαιτούν επαναληπτικές δόσεις (Ηπατίτιδα Α, πολιομυελίτιδα).
Ακολουθούν προς το τέλος του αιώνα τα πρωτεϊνικά εμβόλια, τα οποία δεν δίνουν ολόκληρο τον ιό, αλλά μόνο ένα κομματάκι αυτού, συνήθως μία πρωτεΐνη του, το οποίο ο οργανισμός το αναγνωρίζει ως ολόκληρο τον ιό και προχωρά στη δημιουργία των κατάλληλων αντισωμάτων. Τα εμβόλια αυτά, αφενός επιτρέπουν την απεριόριστη παραγωγή και, αφετέρου, εξαφανίζουν την όποια πιθανότητα νόσησης υπήρχε μετά τον εμβολιασμό.
Τέτοια εμβόλια είναι το εμβόλιο της Ηπατίτιδας Β, του HPV και του κοκκύτη. Για να μπορέσουν να δράσουν αυτά τα εμβόλια, χρειάζονται πάντα ένα ενισχυτικό (adjuvant).
Σχεδόν παράλληλα με την ανάπτυξη των πρωτεϊνικών εμβολίων διεξάγεται και μια έρευνα για έναν νέο τύπο εμβολίων, τα mRNA. Από το 1960, οι επιστήμονες προσπαθούν να πουν στον ανθρώπινο οργανισμό να φτιάξει μόνος του την πρωτεΐνη που θα ενεργοποιήσει το ανοσοποιητικό σύστημα για να φτιάξει τα κατάλληλα αντισώματα. Με ποιο τρόπο; Χρησιμοποιώντας σαν αγγελιοφόρο το mRNA. Δυστυχώς, το μόριο εμφανίζεται εξαιρετικά ασταθές και το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού το καταστρέφει. Ελλείψει χρηματοδοτήσεων, η δημιουργία mRNA εμβολίων παραπέμπεται στις επιστημονικές καλένδες. Κάποιοι επιστήμονες δεν τα παρατάνε και με δικά τους κονδύλια χρηματοδοτούν τη συνέχιση της έρευνας για τα mRNA εμβόλια, κάνοντας δοκιμές σε ζώα, χωρίς να καταφέρουν να κάνουν ένα σταθερό εμβόλιο.
Το 2005, η επιστήμονας που ως τότε σχεδόν είχε καταστρέψει την καριέρα της ασχολούμενη με τα εμβόλια mRNA και σημερινή κάτοχος του Νόμπελ ιατρικής, η Ουγγαρέζα Katalin Kariko, μαζί με τον συνάδελφό της Drew Weissman, μετά από χιλιάδες πειράματα, ανακαλύπτουν ότι με μια μικρή χημική τροποποίηση του mRNA, το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού όχι μόνο δεν το αντιμετωπίζει ως εχθρό που εισέρχεται στον οργανισμό, αλλά και παράγει κανονικά την πρωτεΐνη που οδηγεί σε παραγωγή αντισωμάτων.
Στηριζόμενες σε αυτήν την τεχνολογία, στο τέλος της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, δημιουργούνται δύο εταιρείες, η BioNTech και η Moderna, με σκοπό να αναπτύξουν mRNA εμβόλια για τη γρίπη, τον καρκίνο, τη λύσσα και άλλες παθήσεις, πραγματοποιώντας ως το 2020 μελέτες ασφαλείας φάσης 1 & 2.
Η επίπτωση στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής και στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας στις ανεπτυγμένες χώρες είναι εμφανής με γυμνό μάτι και, παρά τις σποραδικές αντιδράσεις κάποιων σκεπτικιστών, όλες οι ανεπτυγμένες χώρες τρέχουν προγράμματα υποχρεωτικών εμβολιασμών. Σταδιακά, νόσοι που θέριζαν τον ανθρώπινο πληθυσμό παύουν να εμφανίζονται και, το 1980, ο προοδευμένος κόσμος είναι απαλλαγμένος από ιλαρά, ερυθρά, διφθερίτιδα, κοκκύτη και πολιομυελίτιδα κ.ά.
Με την εμβολιαστική κάλυψη πάνω από 90%, εξασφαλίζεται η απαραίτητη για τον έλεγχο της νόσου, επιτρέποντας εκ του ασφαλούς στους αντιεμβολιαστές να διαφημίζουν την άρνησή τους να εμβολιαστούν, μιας και η ανοσία της αγέλης που είχε επιτευχθεί προστάτευε και αυτούς από ενδεχόμενη νόσηση!
Για να φτάσουμε στον 21ο αιώνα, που αποτελεί και το σημείο όπου ουσιαστικά αποκτά σάρκα και οστά το παγκόσμιο αντιεμβολιαστικό κίνημα, συγκεκριμένα το 1998, ο Βρετανός παιδογαστρεντερολόγος Andrew Wakefield δημοσιεύει μελέτη στο πιο έγκυρο ιατρικό περιοδικό, το The Lancet, στην οποία συσχετίζεται η χρήση του πιο διαδεδομένου παιδικού εμβολίου, το MMR, με την εμφάνιση περιστατικών αυτισμού. Ο ιατρός, με ένα δείγμα 12 μόνο παιδιών και χωρίς τη χρήση των απαραίτητων στατιστικών μοντέλων, πιθανόν γιατί στην ηλικία των 12-18 μηνών που αρχίζει ο εμβολιασμός του νεογνού με το εμβόλιο MMR, συμπίπτει και η ηλικία που οι γονείς μπορούν να παρατηρήσουν σε ένα μωρό τα πρώτα σημάδια του αυτισμού, μπερδεύει το φαινόμενο με το επιφαινόμενο και δημιουργεί τεράστιο κύμα σκεπτικισμού στην ιατρική κοινότητα για την ασφάλεια του εμβολιασμού. (Επιφαινόμενο: συντελούσες μεταβλητές που συνοδεύουν αλλά δεν προκαλούν το φαινόμενο. Π.χ. ο κόκορας πάντα λαλεί πριν την ανατολή του ηλίου, αλλά δεν την προκαλεί. Αν η νοικοκυρά την προηγούμενη μέρα τον μαγειρέψει παστιτσάδα, δεν σημαίνει ότι δεν θα ανατείλει ο ήλιος).
Τελικά, ανακαλύφθηκε ότι ο ιατρός, πέρα από την ελλιπή προετοιμασία της μελέτης, είχε και μετοχές σε εταιρεία που προσπαθούσε να δημιουργήσει εναλλακτικά εμβόλια και κατηγορήθηκε για σύγκρουση συμφερόντων. Η μελέτη αποσύρθηκε ως αντιεπιστημονική από το Lancet και ο ιατρός διαγράφηκε από τον ιατρικό κατάλογο της Βρετανίας. Η ζημιά όμως είχε γίνει: δημιουργήθηκε πανικός, τα ποσοστά εμβολιασμού έπεσαν και σε πολλές χώρες είχαμε αναζωπύρωση ασθενειών που η ιατρική κοινότητα είχε χρόνια πάψει να βλέπει σε παιδιά. Πληθώρα μεγάλων μελετών και μεταναλύσεων έδειξαν ότι δεν υπάρχει καμία επιστημονική απόδειξη που να συνδέει τον εμβολιασμό με το MMR και την εμφάνιση αυτισμού στα παιδιά, καθιστώντας την μελέτη του Wakefield μία από τις μεγαλύτερες επιστημονικές απάτες με μεγάλη επίπτωση στην παγκόσμια υγεία.
Μαζί με την ανάπτυξη των Social Media, αναπτύχθηκαν και αντιεμβολιαστικές ομάδες «ειδικών». Η αδυναμία κατανόησης από το ευρύ κοινό της επιστημονικής γλώσσας των ειδικών (χαρακτηριστική η περίπτωση παραποίησης των θέσεων του καθηγητή του Στάνφορντ, Ι. Ιωαννίδη) αλλά και διφορούμενες δηλώσεις επιστημόνων σχετικά με τη βαρύτητα της Covid-19, που είτε τις πίστευαν είτε όχι και διεκδικούσαν μέσω αυτών τα 10 λεπτά παγκόσμιας δημοσιότητας, είτε είχαν συμφέροντα να μην παρθούν μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, δημιούργησαν ένα απίστευτο κοκτέιλ συνωμοσιολογικών θεωριών. Αυτές ξεκινούσαν από την αμφισβήτηση της βαρύτητας της νόσου (είναι μια απλή γρίπη) και έφθαναν μέχρι την αμφισβήτηση της ύπαρξης της νόσου (ο ιός δεν υπάρχει, ξέρετε κάποιον που νόσησε).
Παράλληλα κυκλοφορούσαν απίστευτα σενάρια αντιμετώπισης της νόσου, όπως του Γάλλου Ντιντιέ Ραούλ, που υποστήριζε ότι η υδροξυχλωροκίνη (συχνά σε συνδυασμό με αζιθρομυκίνη) μπορεί να θεραπεύσει την νόσο, στηριζόμενος σε ένα πολύ μικρό δείγμα ασθενών. Όταν έγιναν μεγάλες ανεξάρτητες μελέτες και κατέδειξαν το λάθος των συμπερασμάτων του ερευνητή, κατηγορήθηκε από τις αρμόδιες αρχές για αντιεπιστημονική συμπεριφορά και παραπληροφόρηση και του αφαιρέθηκε το δικαίωμα άσκησης ιατρικής στη Γαλλία για παραβίαση ιατρικής δεοντολογίας.
Αποκορύφωμα η προτροπή σε συνέντευξη τύπου του προέδρου Τραμπ για κατάποση χλωρίνης ως θεραπεία της νόσου, πρόταση που έφερε στα πρόθυρα εγκεφαλικού τον πρόεδρο του CDC, Dr. Φάουτσι.
Το δεύτερο κύμα της νόσου το φθινόπωρο του 2020, με τα εκατομμύρια νεκρούς σε όλο τον πλανήτη, έπεισε και τον μεγαλύτερο σκεπτικιστή του πλανήτη ότι η Covid-19 είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Τα συνωμοσιολογικά σενάρια στράφηκαν στα εμβόλια που ετοίμαζαν να δοθούν μαζικά στον πληθυσμό, ώστε να γίνει η ανοσία της αγέλης και να ελέγχεται η πανδημία.
Τα σενάρια διακινούνταν με ταχύτητα φωτός και μιλούσαν για το σφράγισμα του διαβόλου, για την τοποθέτηση τσιπ ελέγχου και έφθαναν μέχρι σενάρια που μιλούσαν για τον έλεγχο του πληθυσμού του πλανήτη ώστε να μπορεί να επιβιώσει η Γη. Ένα τέτοιο διαδεδομένο σενάριο κυκλοφόρησε από την ιατρό Jane Orrick, η οποία με ανάρτησή της ενημέρωνε την παγκόσμια κοινότητα ότι το 1994 έγινε στην Αίγυπτο μια σύσκεψη 171 χωρών στην οποία αποφασίστηκε ο έλεγχος του πληθυσμού της Γης. Το σενάριο, που ονομαζόταν Agenda 2021, περιέγραφε ότι από το 2021 ο πληθυσμός της Γης θα έπρεπε να περιοριστεί στα 500 εκατομμύρια, θα ζούσε δε σε 80 πόλεις των 6 εκατομμυρίων και ολόκληρος ο πληθυσμός θα είχε τσιπάκι ώστε να ελέγχονται όλες οι πράξεις του.
Έξι χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας και πέντε χρόνια μετά την έναρξη του εμβολιασμού για την Covid-19 από το εμβόλιο της οποίας διατέθηκαν περίπου 13 δισεκατομμύρια δόσεις και εμβολιάστηκαν 5,5 δις άνθρωποι ,δηλαδή περίπου το 70 % του παγκόσμιου πληθυσμού του πλανήτη και δεν υπάρχει κάποια αξιόπιστη επιδημιολογική μελέτη που να μπορεί να τεκμηριωθεί αιτιώδεις σχέσης εμφάνισης αυτοάνοσων νοσημάτων στον γενικό πληθυσμό μετά τον εμβολιασμό με τα mRNA εμβόλια της Covid-19. Μεμονωμένες αναφορές έχουν ανακοινωθεί χωρίς όμως αποδεδειγμένη επιστημονική συσχέτιση με τον εμβολιασμό και η εκτίμηση των επιστημόνων είναι ότι οι περιπτώσεις πρόκειται για επιφαινόμενο και όχι για φαινόμενο
Επίσης δεν υπάρχει κάποια αξιόπιστη μελέτη στην Ελλάδα ή το εξωτερικό που να συνδέει τα εμβόλια κατά της Covid-19 με αύξηση στους αιφνίδιους θανάτους. Αντίθετα, μελέτη του Βρετανικού Ιδρύματος Καρδιάς (BHF), η οποία ανέλυσε δεδομένα υγείας από 40 εκατομμύρια Βρετανούς κατά τα δύο πρώτα έτη του προγράμματος εμβολιασμού (2021–2022), έδειξε ότι η επίπτωση θρομβώσεων, όπως τα καρδιαγγειακά και τα εγκεφαλικά επεισόδια, ήταν μειωμένη κατά 10% μετά την πρώτη δόση και έφτανε έως και το 27% μετά τη δεύτερη. Αντίστοιχα αποτελέσματα καταγράφηκαν και για τις πνευμονικές εμβολές.
Σήμερα στις αρχές του 2026 ποια είναι τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας;
* Το προσδόκιμο ζωής το 1900 στον δυτικό προοδευμένο κόσμο ήταν γύρω στα 40 χρόνια. Το 2000 πήγε στα 79 χρόνια και το 2025 εκτιμήθηκε ότι θα έφτανε στα 83 χρόνια. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποδίδεται από την επιστημονική κοινότητα στην υιοθέτηση κανόνων ατομικής υγιεινής, στην χλωρίωση του νερού, στον εμβολιασμό των νεογνών και στην ανάπτυξη της ιατρικής επιστήμης (διαγνωστικές εξετάσεις, φάρμακα).
* Η μητρική θνησιμότητα και η βρεφική και παιδική θνησιμότητα στον δυτικό κόσμο τείνουν προς το μηδέν, ως αποτέλεσμα της ανάπτυξης της επιστήμης, της ανάπτυξη αντιβιοτικών και της υιοθέτησης προγραμμάτων μαζικού εμβολιασμού.
* Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι θάνατοι πριν το 2011 ήταν περίπου 4,2 εκατομμύρια. Από το 2012 και σταδιακά αρχίζουν και ανεβαίνουν για να φθάσουν στα 4,69 εκατομμύρια το 2018. Με την πανδημία Covid-19 υπήρξε αιφνίδια άνοδος στα 5,18 εκατομμύρια το 2020 και στα 5,3 εκατομμύρια το 2021 για να ξαναπέσουν στα 4,86 εκατομμύρια το 2023.
Όπως μπορούμε να παρατηρήσουμε, τα επιστημονικά δεδομένα καταρρίπτουν όλες τις θεωρίες συνομωσίας ή όπως έχει πει ο Σάμιουελ Τζόνσον, χιλιάδες ιστορίες, που τις λένε και τις πιστεύουν οι αδαείς, πεθαίνουν τη στιγμή που τις πιάνει στα χέρια του κάποιος που ξέρει να μετράει.
* Ο Γιάννης Σαμσούρης έχει σπουδάσει Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, είναι κάτοχος MBA από την ΕΕΔΕ και εργάζεται 34χρόνια σε φαρμακευτική εταιρεία
