Σχεδόν 80 χρόνια μετά από τον Εμφύλιο, η εύρεση πέρσι των ομαδικών τάφων εκτελεσθέντων στη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, στη διάρκεια εργασιών ανάπλασης της περιοχής γύρω από το Μνημείο Εθνικής Αντίστασης Συκεών απέναντι από το Επταπύργιο, επαναφέρει με ένταση το ζήτημα της συλλογικής μνήμης και της θεσμικής θέσης.
Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο ημερίδας με τίτλο «Ανώνυμοι και επώνυμοι νεκροί: Ένας διάλογος για τις πολιτικές αναγνώρισης και αποσιώπησης», η οποία πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης (22/4) στο Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης με τη συμμετοχή επιστημονικών φορέων όπως ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων και η Ελληνική Ένωση Ιστορικών.
Τα ευρήματα των ομαδικών τάφων τα οποία εντοπίστηκαν κοντά στον χώρο των παλαιών φυλακών στο Επταπύργιο, επιβεβαιώνουν μαρτυρίες δεκαετιών για πρόχειρες ταφές εκτελεσμένων, χωρίς καταγραφή και χωρίς ενημέρωση των οικογενειών τους.
Οι σκελετοί φτάνουν τους 47. Τα πρώτα οστά βρέθηκαν στην περιοχή στο τέλος του 2024 και τους επόμενους μήνες εντοπίστηκαν και οι υπόλοιποι. Αρκετοί ανήκουν σε νεαρά άτομα, ενώ τουλάχιστον ένας είναι γυναίκας αφού βρέθηκαν ίχνη γυναικείου παπουτσιού.
Στην παρέμβασή της, η ιστορικός, Ζετα Παπανδρέου χαρακτήρισε το Επταπύργιο ως «ένα εξαιρετικό παράδειγμα μνημείου όπου πραγματώνεται η πάλη της συλλογικής μνήμης και της επιλεκτικής αμνησίας», υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση του χώρου δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τα τραυματικά γεγονότα που συνδέονται με αυτόν.
Παράλληλα, έγινε αναφορά στη διαδικασία συλλογής δειγμάτων DNA, η οποία έχει ξεκινήσει ήδη από πέρσι από τον δήμο Νεάπολης - Συκεών, με στόχο την ταυτοποίηση των θυμάτων και την απόδωση των οστών στους συγγενείς τους. Η μέχρι στιγμής ανάλυση των ευρημάτων, όπως επισημάνθηκε, επιβεβαιώνει ότι κρίσιμες πτυχές του πρόσφατου παρελθόντος δεν έχουν ενταχθεί στο κυρίαρχο αφηγηματικό πλαίσιο για το Επταπύργιο.
Το ζήτημα, ωστόσο, υπερβαίνει τα όρια της επιστημονικής τεκμηρίωσης. «Πώς θα τα διαχειριστεί η ελληνική Πολιτεία;» ήταν ένα από τα κεντρικά ερωτήματα που τέθηκαν από την κ. Παπανδρέου.
«Ποιος είναι ο ρόλος των ιστορικών απέναντι στους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι θυμούνται;», διερωτήθηκε, άλλωστε, η ίδια.
Υπενθυμίζεται ότι ο δήμαρχος Νεάπολης Συκεών, Σίμος Δανιηλίδης, έχει ήδη κινήσει τις διαδικασίες ώστε η περιοχή να ανακηρυχθεί και «Μαρτυρικός Τόπος» και να ενταχθεί ο δήμος στο «Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών».
