Ερώτηση στη Βουλή σχετικά με τις διαστάσεις της ανεργία και τη δημογραφική κρίση στην Κεντρική Μακεδονία κατέθεσε η Βουλευτής Α' Θεσσαλονίκης και Υπεύθυνη Κ.Τ.Ε. Ψυχικής Υγείας του ΠΑΣΟΚ - Κινήματος Αλλαγής, Ράνια Θρασκιά.
Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας συγκαταλέγεται σταθερά στις Περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας τόσο σε εθνικό επίπεδο, καταγράφοντας ποσοστό 12,8% την περσινή χρονιά, όσο και σε ευρωπαϊκό, μιας και το 2024 βρέθηκε ανάμεσα στις 15 πιο «πληττόμενες» Περιφέρειες της ΕΕ.
Τονίζεται ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Eurostat, η ανεργία παραμένει σημαντικά υψηλότερη από τον εθνικό μέσο όρο, ενώ η μακροχρόνια ανεργία (άνεργοι για διάστημα άνω των 12 μηνών) πλήττει ιδιαίτερα τη Βόρεια Ελλάδα, με την Κεντρική Μακεδονία να καταγράφει αρνητική πρωτιά, φτάνοντας το 7,7% του εργατικού δυναμικού. Την ίδια στιγμή, η κοινωνική και οικονομική πίεση επιτείνεται από τα υψηλά ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά κι από τη βαθιά δημογραφική συρρίκνωση της Περιφέρειας. Η μείωση του πληθυσμού, η έντονη γήρανση και η φυγή νέων σε παραγωγική ηλικία προς την Αθήνα και το εξωτερικό διαμορφώνουν έναν φαύλο κύκλο που υπονομεύει τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής.
H βουλευτής ζητά από τους αρμόδιους υπουργούς συγκεκριμένες απαντήσεις για τα αίτια της υψηλής ανεργίας καθώς και τα αναλυτικά στοιχεία ανά Νομό της Κεντρικής Μακεδονίας, τα άμεσα μέτρα που προτίθενται να λάβουν, την ενσωμάτωση της δημογραφικής διάστασης στις πολιτικές απασχόλησης και τη συνεργασία με την Περιφέρεια για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης της ανεργίας και του δημογραφικού προβλήματος.
Αναλυτικά το πλήρες κείμενο της ερώτησης έχει ως εξής:
Προς τους κ.κ. υπουργούς:
• Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
• Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας
• Εσωτερικών
Θέμα: «Εκρηκτικές οι διαστάσεις της ανεργίας και της δημογραφικής κρίσης στην Κεντρική Μακεδονία»
Εξαιρετικά ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η πορεία της ανεργίας και της απασχόλησης στη χώρα, και ειδικότερα στην Κεντρική Μακεδονία. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η Περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας συγκαταλέγεται στις Περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας, καταγράφοντας 12,8% την περσινή χρονιά, ενώ ο εθνικός μέσος όρος κινήθηκε στο 10,1%. Τα παραπάνω επιβεβαιώνει εξάλλου και η Eurostat. Όπως επισημαίνεται σχετικά, η Κεντρική Μακεδονία εξακολουθεί να καταγράφει πολύ υψηλά ποσοστά ανεργίας και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς το 2024 βρέθηκε ανάμεσα στις 15 Περιφέρειες της Ε.Ε. με τη μεγαλύτερη ανεργία. Πρόκειται για πάγια κατάσταση και όχι για μια πρόσκαιρη συγκυρία, καθώς η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας παραμένει σταθερά στην πρώτη εικοσάδα των πιο «πληττόμενων» Περιφερειών από πλευράς ανεργίας τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, η μακροχρόνια ανεργία (άνεργοι για διάστημα άνω των 12 μηνών) στην Ελλάδα συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα πλέον ανησυχητικά φαινόμενα, με το 54% των ανέργων να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Την ώρα που για το 2024 το σχετικό ποσοστό στην Ε.Ε. ανήλθε στο 1,9 %, πανελλαδικά σκαρφάλωσε στο 5,4%. Στο πλαίσιο αυτό, η Βόρεια Ελλάδα είχε τα υψηλότερα ποσοστά, με την Κεντρική Μακεδονία να κατέχει αρνητική πρωτιά, φτάνοντας το 7,7% του εργατικού δυναμικού. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη Eurostat, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει υψηλά ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού για το 2025, με το 26,9% του πληθυσμού να βρίσκεται σε κίνδυνο και το 20% των πολιτών να δηλώνουν ότι αδυνατούν να καλύψουν βασικές ιατρικές ή άλλες κοινωνικές ανάγκες. Η συσχέτιση αυτών των στοιχείων με τη στασιμότητα της απασχόλησης στην Κεντρική Μακεδονία αναδεικνύει ένα ευρύτερο κοινωνικό πρόβλημα.
Η κατάσταση δε επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τη δημογραφική κατάρρευση που καταγράφεται στην Κεντρική Μακεδονία, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Περιφέρειας. Η περιοχή παρουσιάζει έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση, με τον πληθυσμό της να ανέρχεται το 2024 στους 1.778.896 κατοίκους, μειωμένος κατά 5,7% σε σχέση με την απογραφή του 2011. Η φυσική κίνηση του πληθυσμού είναι αρνητική, καθώς οι γεννήσεις (11.256 το 2024) υπολείπονται δραματικά των θανάτων (21.868). Παράλληλα, η Περιφέρεια εμφανίζει έντονη γήρανση, με σημαντική αύξηση των ηλικιών άνω των 80 ετών (+43%), και μεγάλη μείωση στις ηλικίες 0–39, με την κατηγορία 30–39 να σημειώνει πτώση άνω του 26%. Η τεκνοποίηση μετατίθεται σε μεγαλύτερες ηλικίες (30–39), ενώ η τεκνοποίηση στις ηλικίες 20–29 καταρρέει. Επιπλέον, παρατηρείται έντονη φυγή νέων σε παραγωγική ηλικία προς την Αθήνα και το εξωτερικό, γεγονός που επιδεινώνει την αποδυνάμωση του εργατικού δυναμικού. Η δημογραφική εικόνα δεν είναι ομοιογενής: ορισμένοι δήμοι της Περιφέρειας καταγράφουν δραματικές απώλειες, όπως η Νέα Ζίχνη Σερρών, με μείωση πληθυσμού έως και 33%, ενώ πολλές αγροτικές περιοχές αντιμετωπίζουν κίνδυνο κυριολεκτικής «ερημοποίησης».
Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι η Κεντρική Μακεδονία βιώνει έναν φαύλο κύκλο: η έλλειψη ποιοτικών και σταθερών θέσεων εργασίας οδηγεί σε φυγή των νέων, η δημογραφική συρρίκνωση μειώνει την παραγωγική βάση και την οικονομική ζωντάνια των περιοχών, και τελικά η ανεργία παγιώνεται σε υψηλά επίπεδα.
- Επειδή η Κεντρική Μακεδονία συγκαταλέγεται στις Περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας σε πανελλαδικό κι ευρωπαϊκό επίπεδο, γεγονός που υπονομεύει την οικονομική και κοινωνική συνοχή της περιοχής.
- Επειδή η μακροχρόνια ανεργία στην Ελλάδα, και ιδίως στη Βόρεια Ελλάδα, βρίσκεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
- Επειδή η διαρκής ανεργία, η εργασιακή επισφάλεια και η φυγή των νέων συνδέονται πλέον άμεσα με τη δημογραφική συρρίκνωση της Κεντρικής Μακεδονίας.
- Επειδή η Πολιτεία οφείλει να λάβει στοχευμένα μέτρα για την απασχόληση και την περιφερειακή ανάπτυξη, ιδίως σε περιοχές με υψηλούς δείκτες ανεργίας και σημαντικά δημογραφικά προβλήματα.
Ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:
1. Πώς αιτιολογείται το γεγονός ότι η Κεντρική Μακεδονία συγκαταλέγεται μεταξύ των Περιφερειών με τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στην Ελλάδα και την Ευρώπη;
2. Ποια είναι τα αναλυτικά στοιχεία για τα επίπεδα ανεργίας και μακροχρόνιας ανεργίας ανά Νομό της Κεντρικής Μακεδονίας;
3. Ποια άμεσα και στοχευμένα μέτρα προτίθενται να λάβουν για την αναχαίτιση της μακροχρόνιας ανεργίας και τη διασφάλιση ποιοτικής, σταθερής και πλήρους απασχόλησης στην Κεντρική Μακεδονία; Υπάρχει πρόθεση για την εκπόνηση ειδικού περιφερειακού σχεδίου δράσης για την Κεντρική Μακεδονία;
4. Με ποιον τρόπο ενσωματώνεται ο παράγοντας της δημογραφικής συρρίκνωσης –η οποία πλήττει έντονα την Κεντρική Μακεδονία– στον σχεδιασμό των πολιτικών απασχόλησης του Υπουργείου;
5. Προτίθενται να υλοποιήσουν συνδυαστικές πολιτικές που να συνδέουν την ενίσχυση της απασχόλησης με τη δημογραφική αναστροφή, όπως στήριξη νέων οικογενειών, κίνητρα παραμονής νέων στην περιοχή, στεγαστικά προγράμματα ή κίνητρα επαναπατρισμού νέων επιστημόνων;
6. Υπάρχει συνεργασία με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για κοινό σχέδιο δράσης που θα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα την ανεργία και το δημογραφικό πρόβλημα;