Ο Τραμπ έκανε πράξη τις απειλές του και τα ξημερώματα της Κυριακής (ώρα Ελλάδας) Αμερικανικά αεροσκάφη χτύπησαν πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν του Ιράν. «Ένα πλήρες φορτίο βομβών έπεσε στην κύρια τοποθεσία, στο Φορντό. Όλα τα αεροσκάφη επιστρέφουν με ασφάλεια», ανέφερε μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης ο Αμερικανός πρόεδρος.
Οι ΗΠΑ βομβάρδισαν το Ιράν με βόμβα «bunker buster» αρκετά ισχυρή και μεγάλη για να καταστρέψει το Φόρντο, μια βόμβα την οποία μετέφεραν τα υπερσύγχρονα και πανάκριβα βομβαρδιστικά stealth B-2 Spirit της Αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Δείτε - Ιράν: Μετά τους μουλάδες τι; Το θρυμματισμένο καθεστώς και η επόμενη μέρα
Η σημερινή δεν ήταν η πρώτη επέμβαση των ΗΠΑ στο έδαφος της Μέσης Ανατολής. Αρκετές φορές, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δηλαδή τα τελευταία 80 χρόνια, ενεπλάκησαν στην εύθραυστη ειρήνη διαταράσσοντας ακόμη περισσότερο την πολύπαθη περιοχή. Η ιστορική καταγραφή που ακολουθεί δείχνει το πότε και πώς πάτησαν πόδι οι ΗΠΑ στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και ποιος ήταν ο αντίκτυπος αυτών των επιχειρήσεων. Κατά πώς φαίνεται οι ΗΠΑ θα στρέφουν πάντα το βλέμμα στην Ανατολή και θα επεμβαίνουν με τη δύναμη των όπλων.
1. Συρία - Το πρώτο πραξικόπημα της CIA
Μία από τις πρώτες, λιγότερο γνωστές αλλά καθοριστικές, επεμβάσεις έλαβε χώρα στη Συρία το 1949. Η CIA ενορχήστρωσε το πραξικόπημα που ανέτρεψε τον δημοκρατικά εκλεγμένο πρόεδρο Σούκρι αλ-Κουάτλι και υποστήριξε την άνοδο στην εξουσία του στρατηγού Χούσνι αλ-Ζαΐμ. Ο βασικός λόγος ήταν η επιθυμία των ΗΠΑ να εξασφαλίσουν την έγκριση για την κατασκευή ενός αγωγού πετρελαίου της Aramco που θα διέσχιζε τη Συρία και να αποτρέψουν μια πιθανή συριακή προσέγγιση με τη Σοβιετική Ένωση. Η κατάληξη ήταν η εγκαθίδρυση μιας σειράς ασταθών στρατιωτικών κυβερνήσεων, προετοιμάζοντας το έδαφος για μακροχρόνια αστάθεια στη συριακή πολιτική σκηνή.
2. Ιράν - Το πραξικόπημα του '53
Μία από τις πιο καθοριστικές επεμβάσεις ήταν το πραξικόπημα του 1953 στο Ιράν. Οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο, οργάνωσαν την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού Μοχάμεντ Μοσαντέκ. Ο λόγος ήταν η εθνικοποίηση της πετρελαϊκής βιομηχανίας από τον Μοσαντέκ, κίνηση που απείλησε τα δυτικά οικονομικά συμφέροντα και εκλήφθηκε ως πιθανή προσέγγιση με τη Σοβιετική Ένωση. Η κατάληξη ήταν η ενθρόνιση του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί στην εξουσία, εγκαθιδρύοντας ένα φιλοδυτικό, αλλά αυταρχικό καθεστώς που θα διαρκούσε μέχρι την Ιρανική Επανάσταση του 1979 και τους Φρουρούς της, που κυβερνούν ως σήμερα. Η επέμβαση αυτή άφησε βαθιές ουλές στις σχέσεις Ιράν-ΗΠΑ.
3. Λίβανος - Δύο παρεμβάσεις με πολύ διαφορετικά αποτελέσματα
Οι ΗΠΑ επενέβησαν στον Λίβανο δύο φορές με πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Το 1958 έστειλαν 14.000 πεζοναύτες κατόπιν αιτήματος του προέδρου Καμίλ Σαμούν για να σταθεροποιήσουν την κυβέρνηση έναντι των εσωτερικών αναταραχών και να αποτρέψουν μια πιθανή προσέγγιση με την Αίγυπτο του Νάσερ που επιθυμούσε ενοποίηση των αραβικών κρατών. Η επέμβαση ήταν σύντομη και απέτρεψε την ανατροπή, επιτυγχάνοντας την εκτόνωση της κρίσης.
Η δεύτερη εμπλοκή, μεταξύ 1982 και 1984, ήταν πιο περίπλοκη. Μετά την ισραηλινή εισβολή στον Λίβανο, οι ΗΠΑ συμμετείχαν σε μια «πολυεθνική δύναμη ειρήνης» με στόχο την επίβλεψη της αποχώρησης των μαχητών της PLO και την αποκατάσταση της σταθερότητας. Η αποστολή εξελίχθηκε σε εμπλοκή στον λιβανο-παλαιστινιακό εμφύλιο, με τις ΗΠΑ να υποστηρίζουν τη χριστιανική κυβέρνηση. Το 1983 βομβιστική επίθεση σιιτών Λιβανέζων (που αργότερα συνδέθηκαν με τη Χεζμπολάχ) σκότωσε 241 Αμερικανούς πεζοναύτες. Κατάληξη: Οι ΗΠΑ αποχώρησαν το 1984, αφήνοντας τον Λίβανο σε συνεχιζόμενο χάος, ενώ η Χεζμπολάχ ενισχύθηκε ως αντίπαλος της Δύσης.
4. Ιορδανία - Ο Μαύρος Σεπτέμβρης και ο ρόλος των ΗΠΑ
Κατά τη διάρκεια του Μαύρου Σεπτέμβρη το 1970 στην Ιορδανία, όταν ξέσπασαν συγκρούσεις μεταξύ του ιορδανικού στρατού και των παλαιστινιακών οργανώσεων, οι ΗΠΑ διαδραμάτισαν έναν κρίσιμο ρόλο. Αν και δεν υπήρξε άμεση στρατιωτική επέμβαση με χερσαίες δυνάμεις, η Ουάσιγκτον παρείχε ισχυρή διπλωματική και στρατιωτική υποστήριξη στον βασιλιά Χουσεΐν, συμπεριλαμβανομένης της αποστολής του Έκτου Στόλου στη Μεσόγειο ως επίδειξη δύναμης και απειλής παρέμβασης σε περίπτωση συριακής εισβολής. Πώς έληξε; Νίκη του ιορδανικού στρατού επί των παλαιστινιακών ομάδων και διατήρηση της φιλοδυτικής μοναρχίας στην Ιορδανία.
5. Αφγανιστάν - Η μακροβιότερη επέμβαση στην ιστορία των ΗΠΑ
Το Αφγανιστάν υπήρξε το πεδίο της μακροβιότερης αμερικανικής επέμβασης. Αρχικά, από το 1979 έως το 1989, οι ΗΠΑ στήριξαν οικονομικά και στρατιωτικά τους Μουτζαχεντίν εναντίον της σοβιετικής εισβολής, με στόχο την εξάντληση της ΕΣΣΔ. Η κατάληξη ήταν η αποχώρηση των σοβιετικών, αλλά και η δημιουργία ενός κενού εξουσίας που οδήγησε σε παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο και τη μετέπειτα άνοδο των ισλαμιστικών φονταμενταλιστικών ομάδων όπως οι Ταλιμπάν το 1996.
Η δεύτερη φάση ξεκίνησε το 2001, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Αφγανιστάν με στόχο την ανατροπή των Ταλιμπάν και την καταστροφή των βάσεων της Αλ Κάιντα. Η κατάληξη, μετά από 20 χρόνια πολέμου, ήταν η χαοτική αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων το 2021 και η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, αφήνοντας τη χώρα σε βαθιά κρίση.
6. Ιράκ - Από την Καταιγίδα της Ερήμου στο 2011
Η εμπλοκή στο Ιράκ ξεκίνησε με τον Πόλεμο του Κόλπου (1990-1991), όταν οι ΗΠΑ, επικεφαλής μιας διεθνούς συμμαχίας, απώθησαν την εισβολή του Σαντάμ Χουσεΐν στο Κουβέιτ. Ο λόγος ήταν η προστασία των πετρελαϊκών συμφερόντων. Η κατάληξη ήταν η απελευθέρωση του Κουβέιτ, αλλά και η επιβολή κυρώσεων και ζωνών απαγόρευσης πτήσεων που διατήρησαν την ένταση με το Ιράκ.
Το 2003, επί Τζορτζ Μπους του νεότερου, οι ΗΠΑ εισέβαλαν ξανά στο Ιράκ με πρόσχημα τα «όπλα μαζικής καταστροφής» που δεν βρέθηκαν ποτέ. Ο πραγματικός στόχος ήταν η αλλαγή καθεστώτος. Το αποτέλεσμα ήταν η ανατροπή του Σαντάμ, αλλά και η βύθιση της χώρας σε παρατεταμένο εμφύλιο πόλεμο, η εμφάνιση του ISIS και μια γενικευμένη αποσταθεροποίηση της περιοχής, με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία τερματίστηκε επίσημα το 2011. Περίπου 4.400 Αμερικανοί στρατιώτες και πάνω από 200.000 Ιρακινοί έχασαν τη ζωή τους.
7. Συρία - Η εμπλοκή στον εμφύλιο πόλεμο
Η πιο σύγχρονη εμπλοκή στη Συρία ξεκίνησε κυρίως το 2014, ως μέρος της διεθνούς προσπάθειας καταπολέμησης του αυτοαποκαλούμενου Ισλαμικού Κράτους. Οι ΗΠΑ παρείχαν στρατιωτική υποστήριξη σε δυνάμεις που μάχονταν το ISIS, συμπεριλαμβανομένων των Κούρδων, και πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές. Αν και ο βασικός στόχος τους ήταν η εξουδετέρωση της τρομοκρατικής οργάνωσης, η κατάληξη ήταν ένας σύνθετος και παρατεταμένος εμφύλιος πόλεμος με πολλαπλούς δρώντες.
8. Υεμένη - Υποστήριξη στον πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας
Από το 2015, οι ΗΠΑ παρείχαν υποστήριξη στον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία στον πόλεμο στην Υεμένη εναντίον των ανταρτών Χούθι αλλά και του παραρτήματος του Ισλαμικού κράτους στην περιοχή και της Αλ Κάιντα. Ο λόγος ήταν η αναχαίτιση της ιρανικής επιρροής στην περιοχή και η υποστήριξη ενός στρατηγικού συμμάχου. Η κατάληξη είναι μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο, με αναρίθμητους νεκρούς και εκτοπισμένους, χωρίς επίλυση της σύγκρουσης και με τους Χούθι να συνεχίζουν να είναι η μεγαλύτερη δύναμη της χώρας.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα επέμβουν οι ΗΠΑ, αλλά και τι πραγματικά θα συνεπάγεται μια τέτοια επέμβαση για την περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα του παρελθόντος.
Η Μέση Ανατολή, με την πλούσια ιστορία και τη γεωπολιτική της σημασία, παραμένει ένας εκρηκτικός θύλακας όπου οι αμερικανικές παρεμβάσεις απαιτούν εξαιρετική προσοχή και κατανόηση των τοπικών δυναμικών, κάτι που η ιστορία δείχνει πως συνήθως παραβλεπόταν και συχνά άφησαν πίσω κατακερματισμένες κοινωνίες, εμφυλίους πολέμους και νέες εστίες αποσταθεροποίησης.