Του Μιλτιάδη Σαρηγιαννίδη
Τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών στη Γαλλία διαμορφώνουν μια νέα πολιτική πραγματικότητα που αποτυπώνεται στην κατανομή των εδρών και τις συγκρίσεις με τις εκλογές του 2022. Επιπλέον, στον απόηχο των ευρωεκλογών και της συντριβής των Συντηρητικών στο Ηνωμένο Βασίλειο, το χθεσινό αποτέλεσμα στέλνει μηνύματα σε όλη την Ευρώπη και ακόμη πιο μακριά, ειδικά ενόψει των Αμερικανικών Προεδρικών Εκλογών.
Η αντικειμενική πραγματικότητα συνίσταται στο γεγονός ότι πλέον για έναν χρόνο ο Πρόεδρος Μακρόν δεν έχει δικαίωμα να διαλύσει τη Γαλλική Εθνοσυνέλευση και να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, και βέβαια, αναλαμβάνει να κυβερνήσει για τα υπόλοιπα τρία χρόνια της θητείας του συγκατοικώντας με Πρωθυπουργό και έχοντας απέναντί του κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες που ενδεχομένως θα ναρκοθετούν τις επιλογές του. Κι αν από το 2022 μέχρι σήμερα ο Πρόεδρος Μακρόν κατάφερε να κυβερνήσει με διατάγματα, πρακτική με την οποία συνέπραξε η κεντρώα κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ατάλ, καθώς το «Μαζί» του Προέδρου Μακρόν δεν διέθετε την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών παρά μόνο 245 από τις 289 έδρες που απαιτούνται, πλέον υφίσταται ζήτημα κυβερνητικής και νομοθετικής ρευστότητας.
Η αλήθεια είναι, πως ο Μακρόν κυριολεκτικά ρίσκαρε προκηρύσσοντας πρόωρες εκλογές μετά τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών στη Γαλλία. Ενδεχομένως δικαιώθηκε από την επιλογή του, αν επικεντρώσουμε την ανάλυσή μας στο πολιτικό παίγνιο, και συγκεκριμένα στην προσπάθεια να κρατηθεί μακριά από την εξουσία η «Εθνική Συσπείρωση» της Μαρίν Λεπέν και του Ζορντάν Μπαρντελά. Όμως, με την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών η διακυβέρνηση της χώρας του αποτελεί πλέον μια δυσεπίλυτη άσκηση, με ό,τι αυτό μπορεί να προκαλέσει για τη βιωσιμότητα των δικών του μεταρρυθμίσεων, κυρίως όμως για την οικονομία της Γαλλίας και την πολιτική συνοχή εντός της ΕΕ.
Το ρίσκο Μακρόν οδήγησε την «Εθνική Συσπείρωση» στην τρίτη θέση των εδρών, και ανέδειξε ως πρωταγωνιστή την αριστερή συμμαχία του «Νέου Λαϊκού Μετώπου» που συγκέντρωσε σε έναν ετερόκλητο συνασπισμό Κομμουνιστές, Σοσιαλιστές, και Οικολόγους. Δεύτερο σε κοινοβουλευτική δύναμη, αναδείχθηκε το κόμμα του Μακρόν, το κεντρώο «Μαζί», το οποίο έχασε περίπου ογδόντα έδρες σε σχέση με τις επιδόσεις του πριν από δύο χρόνια. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεφύγει από την πολιτική ανάλυση, το γεγονός ότι σε απόλυτο αριθμό ψήφων, πρώτευσε η «Εθνική Συσπείρωση» με 10,1 εκατομμύρια ψήφους και ακολούθησαν το «Νέο Λαϊκό Μέτωπο» με 7 εκατομμύρια ψήφους και το «Μαζί» με 6,3 εκατομμύρια ψήφους. Βέβαια, το εκλογικό σύστημα των μονοεδρικών περιφερειών σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η «Εθνική Συσπείρωση» είχε περισσότερους από έναν υποψήφιο σε πολλές εκλογικές περιφέρειες, και επομένως αθροίζονταν ψήφοι σε εκλογικές περιφέρειες όπου το αποτέλεσμα είχε κριθεί σε βάρος της «Εθνικής Συσπείρωσης» εξηγεί την τρίτη θέση της τελευταίας σε αριθμό εδρών.
Σε κάθε περίπτωση, παραμένει γεγονός, ότι το 37% των ψηφισάντων επέλεξαν την «Εθνική Συσπείρωση» και διπλασίασαν τις έδρες της σε σχέση με τα αποτελέσματα του 2022. Προφανώς, αυτό συνέβη, όχι γιατί ο 28χρονος υποψήφιος Πρωθυπουργός και αγαπητικός της ανιψιάς της Μαρίν Λεπέν εμπνέει τους ψηφοφόρους, αλλά γιατί το πολιτικό πρόγραμμα της «Εθνικής Συσπείρωσης» έχει ευρεία απήχηση. Ή έστω, επειδή οι ψηφοφόροι που καταφεύγουν στην «Εθνική Συσπείρωση» είναι απογοητευμένοι από τη διαχείριση της καθημερινότητάς τους από τα κόμματα που έχουν κυβερνήσει – όχι μόνο από τον Μακρόν. Επομένως, επειδή δεν είναι όλοι οι ψηφοφόροι και πολιτευτές της «Εθνικής Συσπείρωσης» πολιτικοί επίγονοι ή νοσταλγοί του καθεστώτος του Βισύ, θα ήταν καλό, όχι μόνο για τη Γαλλία αλλά και για την Ευρώπη, ο Πρόεδρος Μακρόν να καταφέρει, ως εγγυητής του Συντάγματος και των θεσμών, να συγκροτήσει ευρύτερες πολιτικές και κοινοβουλευτικές συναινέσεις, ώστε η Γαλλία να κυβερνηθεί με τρόπο που θα απαντά στα καθημερινά προβλήματα του κόσμου. Εννοείται, πως δε αρκούν τα βαρύγδουπα ευρωπαϊκά οράματα που απομακρύνουν από την πραγματικότητα της καθημερινότητας και προσφέρουν εύκολη και ανέξοδη αντιπολίτευση απέναντι σε κάποιο αόρατο χέρι των ελίτ που κατοικοεδρεύουν σε «σύγχρονες Βερσαλλίες» και αποπνέουν αλαζονεία ή ακόμη και στις γραφειοκρατούμενες Βρυξέλλες. Προφανώς, αυτό είναι ένα μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες στην Ευρώπη, και δεν πρέπει να περιοριστεί στη Γαλλία.
Με κριτήριο τον αριθμό των εδρών που κατέκτησε στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση, το «Νέο Λαϊκό Μέτωπο» είναι ο μεγάλος νικητής. Ωστόσο, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι δεν πρόκειται για ένα κόμμα, αλλά για μια συμμαχία κομμάτων της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς που έχουν σημαντικές ιδεολογικές και πολιτικές αποκλίσεις, ενώ η προγραμματική τους σύγκλιση απέβλεπε κυρίως στη δημιουργία ενός κοινοβουλευτικού αναχώματος απέναντι στην «Εθνική Συσπείρωση». Ο Πρόεδρος της «Ανυπότακτης Γαλλίας» Ζαν Λυκ Μελανσόν απευθυνόμενος εχθές το βράδυ στους οπαδούς του στην Πλατεία της Μάχης του Στάλινγκραντ, δήλωσε έτοιμος να αναλάβει Πρωθυπουργός. Ο ίδιος, όμως, ελέγχει μόνο ογδόντα περίπου έδρες από αυτές που κέρδισε το «Νέο Λαϊκό Μέτωπο» και σίγουρα ο αντι-ευρωπαϊκός, αντι-νατοϊκός και αντισημιτικός λόγος του δεν συγκινεί τον μέσο Γάλλο –άλλωστε, ο Μελανσόν έχει μεγαλύτερη απήχηση στις τάξεις των μεταναστών– και δεν προσφέρεται για πολιτική συνεννόηση με τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις. Αυτό είναι περίπου το νόημα της χθεσινής δήλωσης του μετριοπαθούς Σοσιαλιστή ηγέτη Ραφαέλ Γκλυκσμάν, που συμμετέχει στην αριστερή συμμαχία του «Νέου Λαϊκού Μετώπου», σύμφωνα με τον οποίο, πρέπει να συμπεριφερθούμε ως ενήλικες, μάλλον απαντώντας στο κρεσέντο Μελανσόν, που ακόμη βρίσκεται στα οδοφράγματα της Κομμούνας του Παρισιού.
Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί, ότι οι Ρεπουμπλικάνοι, το παραδοσιακό γκωλικό δεξιό κόμμα, κράτησε τις δυνάμεις του και δεν εξαερώθηκε από την «Εθνική Συσπείρωση». Η τέταρτη θέση στις έδρες του δίνει τη δυνατότητα να διαδραματίσει έναν ρυθμιστικό ρόλο στον σχηματισμό μιας πολυκομματικής κυβέρνησης, ώστε να αρθούν τα διαφαινόμενα αδιέξοδα. Φυσικά, αυτά τα πολιτικά αδιέξοδα, έχουν ονοματεπώνυμα: Λεπέν, Μπαρντελά, Μελανσόν. Και η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι τα αδιέξοδα προέρχονται από την έκφραση της διαμαρτυρίας που στρέφεται σε αφηγήματα που χαϊδεύουν τα αυτιά και υπόσχονται το βραχυπρόθεσμα ανεκπλήρωτο. Έτσι, η απελπισία και η δυσαρέσκεια καθίστανται πυλώνες του λαϊκισμού, και μετασχηματίζουν τις οργανωμένες πολιτικές κοινότητες σε καταστροφικές μάζες. Και δυστυχώς, ο λαϊκισμός είναι σαν τις παπαρούνες. Φυτρώνουν παντού και υπόσχονται πλάνες. Ακόμη και στην Ε’ Γαλλική Δημοκρατία.
* Ο κ. Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης είναι Αναπλ. Καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου, Νομική ΑΠΘ