Την ολοκλήρωση μέχρι τις 30 Ιουνίου όλων των κάθετων έργων των νοσοκομείων του ΕΣΥ που είναι ενταγμένα στο Ταμείο Ανάκαμψης ανακοίνωσε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, στην ημερίδα με τίτλο «Δεδομένα & Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγεία: Τα πρώτα ευρήματα - Η μεγάλη προοπτική» που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ) του ΕΚΕΤΑ σε συνεργασία με τη Cicso.
Με την υλοποίηση των έργων αυτών, όπως είπε ο υπουργός, θα αλλάξει η εικόνα του ΕΣΥ, καθώς όλες οι διαδικασίες θα γίνονται ηλεκτρονικά και όλα τα δεδομένα και οι ανάγκες θα εισάγονται αυτομάτως στο μητρώο υγείας. «Αυτά είναι πράγματα που θα γίνουν το επόμενο τρίμηνο, όχι την επόμενη δεκαετία. Αυτό θα δημιουργήσει έναν περιβάλλον, όπου η Ελλάδα θα είναι μέσα στις πρωτοπόρες χώρες στον κόσμο, όχι μόνο στην Ευρώπη», είπε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε πως η Ελλάδα προηγείται σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών κρατών στην ψηφιοποίηση της υγείας, αναφέροντας ενδεικτικά ότι είμαστε η πρώτη χώρα στον κόσμο που έφτιαξε το Health IQ σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, για την ψηφιοποίηση των δεδομένων υγείας, ενώ προηγείται και σε θέματα νομοθεσίας.
Ο υπουργός έκανε ειδική αναφορά στη σύμπραξη του νοσοκομείου Παπαγεωργίου με το ΙΝΕΒ-ΕΚΕΤΑ και τη Cisco για την ανάλυση δεδομένων υγείας με μεθοδολογίες τεχνητής νοημοσύνης, που ήταν και η αφορμή για την ημερίδα. Όπως είπε, το Παπαγεωργίου αποτελεί ένα ξεχωριστό παράδειγμα επιτυχίας, όντας το νοσοκομείο με τη μεγαλύτερη λίστα αναμονής χειρουργείων λόγω ζήτησης και το μόνο που υλοποιεί κλινικές μελέτες φάσης Ι. Και πρόσθεσε πως τέτοιου είδους συμπράξεις καθιστούν την Ελλάδα ανταγωνιστική στον τομέα των κλινικών ερευνών.
«Η ψηφιοποίηση της υγείας και η συλλογή δεδομένων που κάνουμε μέσα από την ψηφιοποίηση δημιουργεί συνθήκες για να γίνει η Ελλάδα εξαιρετικά ανταγωνιστική για προσέλκυση κλινικών μελετών όχι στο μακρινό μέλλον, αλλά στο άμεσο, στα επόμενα 1-2 χρόνια. Διότι οι κλινικές μελέτες πια θα γίνονται περισσότερο μέσω των δεδομένων και λιγότερο με φυσικό τρόπο, γιατί αυτό επιταχύνει τις διαδικασίες και μειώνει κόστος για τις εταιρείες και τον κίνδυνο για τους ασθενείς», υπογράμμισε.
Για πρωτοποριακή σύμπραξη που οδηγεί σε σύγκλιση των βιοεπιστημών με την ψηφιακή τεχνολογία έκανε λόγο ο υφυπουργός Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρος Καλαφάτης, μιλώντας για το έργο που υλοποιείται στο Παπαγεωργίου, σημειώνοντας πως αυτή η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα συνιστά «γέφυρα που μετατρέπει τη γνώση σε υπηρεσία για τον πολίτη».
Στις δράσεις του ΙΝΕΒ-ΕΚΕΤΑ, του μοναδικού ανάλογου ινστιτούτου της χώρας, που έχει αναλάβει σημαντικό ρόλο σε ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων ασθενών και εθνικού κόμβου κλινικών μελετών, αναφέρθηκε η διευθύντριά του, Αναστασία Χατζηδημητρίου. Επισήμανε πως το ινστιτούτο συμμετέχει στην ευρωπαϊκή υποδομή βιοπληροφορικής, συντονίζοντας τη νομάδα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ συμμετέχει σε δύο διεθνείς πρωτοβουλίες, στο πλαίσιο των οποίων είναι ο μοναδικός πιστοποιημένος φορέας στην Ελλάδα για μετατροπή δεδομένων υγείας στο πρότυπο που χρησιμοποιεί ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων. «Χάρη στη συνεργασία μας τα δεδομένα του νοσοκομείου Παπαγεωργίου έχουν ήδη μετατραπεί στο πρότυπο αυτό, επιτρέποντας τη συμμετοχή του νοσοκομείου σε μεγάλες ευρωπαϊκές μελέτες ως ο μοναδικός φορέας της χώρας», τόνισε και πρόσθεσε πως η κλινική έρευνα δεν είναι πολυτέλεια, αλλά καθήκον προς την κοινωνία και σημαντική ευκαιρία ανάπτυξης για τη χώρα.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΕΚΕΤΑ, Ευάγγελος Μπεκιάρης, σημείωσε πως στόχος της σύμπραξης αυτής είναι «να χρησιμοποιήσουμε τα εκατομμύρια δεδομένων συμπολιτών μας και να μπορέσουμε να πάμε σε ένα προσωποποιημένο και πολύ πιο αποτελεσματικό επίπεδο ιατρικών υπηρεσιών».
Τις δυσκολίες και τις προοπτικές του έργου ανέλυσε ο Παντελής Νατσιάβας, ερευνητής Ψηφιακής Υγείας του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ. Εξήγησε πως στην υγεία δεν αρκεί ένας καλός αλγόριθμος με ικανότητα πρόβλεψης 98%, καθώς πρέπει να ξέρουμε τι γίνεται με το 2%. Επίσης, υπάρχει δύσκολο κανονιστικό πλαίσιο, ενώ χρειάζεται μεγάλος όγκος δεδομένων που απαιτεί μικτές υπολογιστικές τεχνικές, οι οποίες είναι πολύ ακριβές, λύση που πρόσφερε η Cisco.
Ανέφερε ότι το Παπαγεωργίου είναι από τα λίγα νοσοκομεία που αξιοποιεί δευτερογενώς τα δεδομένα του και πρόσθεσε πως στη βάση δεδομένων του νοσοκομείου υπάρχουν στοιχεία για 1,41 εκατ. Έλληνες ασθενείς που αξιοποιούνται με τρόπο ασφαλή χωρίς να παραβιάζονται.
Στο πάνελ για με θέμα «Η υγεία στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης» ο πρόεδρος του ΕΟΦ, Σπύρος Σαπουνάς, ανέφερε πως η ψηφιοποίηση θα καταλάβει το 90% της δουλειάς, ενώ εξέφρασε την εκτίμηση ότι σε πέντε χρόνια κλινικές δοκιμές θα γίνονται αποκλειστικά μέσω τεχνητής νοημοσύνης. «Το σημαντικό είναι τα πρωτογενή δεδομένα να είναι καταχωρημένα με τέτοιον τρόπο, ώστε να αξιοποιηθούν και πάνω σε αυτά να εφαρμόσεις προγράμματα που θα τρέξουν, γιατί αν είναι σε διαφορετικές βάσεις δεδομένων και με διαφορετική γλώσσα δεν θα λειτουργήσει. Αυτό είναι που πρέπει να προσθέσουμε τώρα στον ΕΟΦ και συγκεκριμένα στις 17 Μαΐου ξεκινά η περίοδος καλής λειτουργίας και έχουμε τα πρώτα παραδοτέα από το Ταμείο Ανάκαμψης», είπε, σημειώνοντας πως με τη διαλειτουργικότητα θα δίνεται στη φαρμακοβιομηχανία η πληροφορία που χρειάζεται.
Ο κ. Σαπουνάς ανέφερε πως είναι στο καλύτερο επίπεδο των τελευταίων ετών η αντιμετώπιση των ελλείψεων σε φάρμακα και ανακοίνωσε ότι σε επόμενη φάση θα μπουν μηχανισμοί και μοντέλα για πρόβλεψη, που θα βάζουν και άλλες παραμέτρους, όπως είναι η εποχικότητα και οι επιδημίες.
Την ανάγκη αξιοποίησης των δεδομένων του πραγματικού κόσμου, δηλαδή αυτών που προκύπτουν στην καθημερινή κλινική πρακτική, τόνισε ο διευθυντής Ερευνών του ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ, Κώστας Σταματόπουλος. Ο ίδιος ανέφερε ως παράδειγμα τις κλινικές μελέτες που υλοποιούνται για σπάνιους ασθενείς, που, όπως είπε, δεν μπορούν να παρέχουν πληροφορίες για υποομάδες και τόνισε πως «χρειαζόμαστε πολλά νοσοκομεία σαν το Παπαγεωργίου», γιατί χωρίς δεδομένα θα υπάρχει πρόβλημα και για τους ερευνητές και για τους ασθενείς.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Παπαγεωργίου, Μιχάλης Καραβιώτης, υπογράμμισε πως τα δεδομένα βοηθούν τους γιατρούς να αποφασίσουν πολύ γρήγορα για την περαιτέρω νοσηλεία του ασθενή. Ανέφερε πως η τεχνητή νοημοσύνη ως ιατρικός επιταχυντής, ο οποίος χρειάζεται καύσιμη ύλη και πρόσθεσε πως το νοσοκομείο συνεχίζει να ψηφιοποιεί δεδομένα, τα οποία είναι απόλυτα ασφαλή, καθώς οποιαδήποτε ζήτηση ελέγχεται και αποστέλλονται μόνο αυτά που ζητά ο πάροχος.
Τη σημασία των ποιοτικών δεδομένων ειδικά για τους σπάνιους ασθενείς, ώστε να αποζημιωθεί η θεραπεία τους στην πραγματική της αξία με όρους που θα είναι βιώσιμοι και για τους ίδιους αλλά και για το σύστημα υγείας, τόνισε η Γιώτα Κοτσεκίδου, διευθύντρια Εταιρικών Υποθέσεων της AstraZeneca, εταιρεία που συνεργάζεται με το ΙΝΕΒ-ΕΚΕΤΑ σε κλινικές μελέτες.
Από την πλευρά της, η Ελένη Πενταφράγκα, γενική διευθύντρια Στρατηγικής, Μέλος ΔΣ της ELPEN, επισήμανε πως ανάπτυξη φαρμάκων είναι μία αλυσίδα με πολλούς κρίκους και υπογράμμισε πως πρέπει να υπάρχει ικανή χρηματοδότηση της έρευνας.
Στο πάνελ συμμετείχε και η Ανδρομάχη Αθηναίου, μέλος του ΔΣ της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου, η οποία σημείωσε πως όλο και περισσότεροι ασθενείς αναγνωρίζουν τη συμβολή των δεδομένων στην κλινική έρευνα, γι' αυτό και αποδέχονται να χρησιμοποιούνται τα δεδομένα τους προς αυτήν την κατεύθυνση. Βασικές προϋποθέσεις, είπε, είναι η διαφάνεια, το κατά πόσο ο ασθενής νοιώθει ασφαλής και η εμπιστοσύνη. Τόνισε δε πως οι ασθενείς θέλουν να θέλουν να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων, στον σχεδιασμό κλινικών μελετών και στις εθνικές στρατηγικές για την αντιμετώπιση ασθενειών.
