*Του Γρηγόρη Γεροτζιάφα
Η Ελλάδα βρίσκεται στην υψηλότερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) τόσο στους θανάτους που οφείλονται στο COVID-19 όσο και στην υπερβάλλουσα θνητότητα. Δυστυχώς αυτή η θλιβερή πορεία προβλέπεται ότι θα συνεχιστεί ενώ στις περισσότερες χώρες της ΕΕ η κατάσταση έχει αρχίσει να βελτιώνεται.
Οι ευθύνες της Κυβέρνησης της ΝΔ για την τραγωδία κατά την διάρκεια της πανδημίας αλλά και για την επερχόμενη κρίση δημόσιας υγείας γίνονται ακόμη μεγαλύτερες εάν αναλογιστούμε ότι το ΕΣΥ, με επιλογή της κυβέρνησης, βρίσκεται σε πορεία επιταχυνόμενης κατάρρευσης. Τον Δεκέμβριο 2019 οι καταγεγραμμένοι υπηρετούντες ήταν 108 000 ενώ τον Δεκέμβριο 2022 ήταν 84 000 στους οποίους συμπεριλαμβάνονται οι περίπου 20 000 νέες προσλήψεις. Επιλέον το μεγαλύτερο μέρος των νεοπροσληφθέντων δουλεύουν με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου. Για να αντιληφθούμε την σημασία αυτών των αριθμών ας σκεφτούμε το μέλλον μιας μεγάλης επιχείρησης που μέσα σε 3 χρόνια χάνει το 35% του εξειδικευμένου προσωπικού της και δεν έχει κεφάλαια για να αναπτυχθεί σε νέους τομείς …
Τα δεδομένα αυτά θέτουν υπό αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητά της ΝΔ στην διαχείριση της παρούσας κρίσης δημόσιας υγείας που μεγιστοποιείται από τις συνέπειες της πανδημίας και την επιταχυνόμενη κατάρρευση του ΕΣΥ.
Το γεγονός ότι στην Ελλάδα, η ιδιωτική δαπάνη υγείας είναι της τάξης του 35% του συνόλου δαπανών (ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 15%) και η δημόσια κατά κεφαλή δαπάνη υγείας είναι δύο φορές χαμηλότερη από τον μέσο όρο των χωρών της ΕΕ δείχνει το εύρος της ιδιωτικής αγοράς και κερδοφορίας των μεγάλων τραστ του ιδιωτικού τομέα και εξηγεί γιατί η κατάρρευση του δημόσιου ΕΣΥ είναι προτεραιότητα της νεοφιλελεύθερης ΝΔ.
Τέλος, η Ελλάδα βρίσκεται στην χειρότερη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ ως προς τις οικονομικές και γεωγραφικές ανισότητες πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας ενώ ένα 10% του πληθυσμού δεν μπορεί να εξυπηρετήσει την πληρωμή των ιατρικών υπηρεσιών.
Εάν συνεχιστεί η σημερινή πολιτική στην Υγεία,
- οι πολίτες θα πληρώνουν ακριβά τις ιατροφαρμακευτικές υπηρεσίες που λαμβάνουν με αποτέλεσμα να εξανεμίζονται οι όποιες αυξήσεις συντάξεων και μισθών
- η ποιότητα της υγείας των πολιτών απειλείται ενώ αρκετοί θα πεθάνουν άδικα.
Δεν πρέπει να υποτιμούμε ότι το δημόσιο σύστημα υγείας μαζί με την παιδεία είναι βασικοί πυλώνες συγκρότησης και διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Επιπλέον, το επίπεδο υγείας του λαού μιας χώρας είναι ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τον ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ.
Εάν βάλουμε στην εξίσωση το κόστος ιατρικής παρακολούθησης των εγκύων, το κόστος τοκετού καθώς και το κόστος της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής θα αντιληφθούμε ότι η επιταχυνόμενη ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας έχει άμεση αρνητική επίδραση στο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας, καθώς αυτά τα κόστη καλύπτονται κατά περίπου 80% από την ιδιωτική δαπάνη.
Ποια είναι η εναλλακτική στρατηγική ? Μιλούμε για στρατηγική και δεν προβάλουμε απλώς τα δίκαια αιτήματα της αύξησης των δαπανών για την υγεία και των προσλήψεων ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, επειδή το ερώτημα δεν εντοπίζεται μόνο στο πώς θα σωθεί το ΕΣΥ αλλά και στο πώς θα οργανωθεί ένα βιώσιμο Εθνικό Σύστημα Υγείας που παρέχει δωρεάν περίθαλψη υψηλού επιπέδου στους πολίτες και προσαρμόζεται στις τεχνολογικές και ιατρικές εξελίξεις ώστε να μεταφέρει γρήγορα στην κοινωνία το όφελος που προέρχεται από τις καινοτομίες στην ιατρική.
Η στρατηγική και το πρόγραμμα τους ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ για την ανασυγκρότηση και θωράκιση του ΕΣΥ- όπως την επεξεργάστηκε το Think Tank για την Υγεία σε σύμπνοια με τα κομματικά όργανα – απαντά στο ερώτημα αυτό και στοχεύει
- στην άμεση ενίσχυση του ΕΣΥ με την γρήγορη πρόσληψη του απαιτούμενου μόνιμου προσωπικού
- στην αναδιοργάνωση του ΕΣΥ ώστε να είναι Ποιοτικό, Ψηφιοποιημένο, Αποτελεσματικό και Αποκεντρωμένο
- στην λειτουργία του ΕΣΥ σε συνεργασία με τις Σχολές Επιστημών Υγειάς ως μοχλός ανάπτυξης που συνδράμει στην αύξηση του ΑΕΠ.
Tο Νέο ΕΣΥ διαρθρώνεται με βάση την Πρωτοβάθμια Περίθαλψη μέσα από την σχεδιασμένη συνεργασία των δομών της, των ιδιωτών γιατρών και των νοσοκομείων, ενσωματώνοντας τις πλέον μοντέρνες μεθοδολογίες και πρακτικές της επιστήμης και εφαρμόζοντας τα συνιστόμενα από τους ειδικούς επιστήμονες διαγνωστικά και θεραπευτικά πρωτόκολλα και αλγορίθμους.
Για να λειτουργήσει το Νέο ΕΣΥ χρειάζονται παρεμβάσεις σχεδιασμένες από το Κράτος σε 3 φάσεις
Επείγουσα παρέμβαση (την επόμενη μέρα του σχηματισμού της Κυβέρνησης των Προοδευτικών και Αριστερών Δυνάμεων) για να σταματήσει η κατάρρευση του ΕΣΥ - λαμβάνοντας υπ’όψιν ότι σήμερα το σύστημα είναι «νοσοκομειοκεντρικό » και ότι η νεοφιλελεύθερη Κυβέρνηση εισήγαγε τον θεσμό του Προσωπικού Γιατρού βιαστικά, χωρίς σχεδιασμό και χωρίς στόχο.
Οι επείγουσες παρεμβάσεις είναι
- ταχεία πρόσληψη μόνιμου ιατρονοσηλευτικού προσωπικού που θα στελεχώσει τις δομές «πρώτης γραμμής» (π.χ. Επείγοντα) των νοσοκομείων
- ταχεία ψηφιοποίηση (ηλεκτρονικός φάκελος ασθενούς, τηλεϊατρική, ψηφιακή σύνδεση εργαστηρίων)
- ταχεία τακτοποίηση της αγοράς φαρμάκου
Μεσοπρόθεσμη Αναδιοργάνωση (μέσα στον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησης)και εφαρμογή του Σχεδίου «Πορεία του Ασθενούς » (από το Σπίτι και την Κοινότητα στο Νοσοκομείο και πάλι στο Σπίτι) ώστε να εξασφαλίζεται
- η συνεχής παρακολούθηση των ασθενών σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες
- η ποιότητα των υπηρεσιών και η αξιολόγηση των δομών (όχι των προσώπων) όπου η γνώμη των ασθενών και των συλλόγων τους όπως και της τοπικής αυτοδιοίκησης πρέπει να έχει βαρύνουσα σημασία
- ο κεντρικός έλεγχος του κόστους και της κατανάλωσης υλικών, αντιδραστηρίων κλπ
- η διαφάνεια και ο έλεγχος στην οικονομική διαχείριση
- η οργάνωση των υπηρεσιών προληπτικής ιατρικής σε περιοχικό επίπεδο και σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση
- η οργάνωση δικτύου ιατρικής αποκατάστασης (Rehabilitation Centers)
- η οργάνωση δικτύου αξιόπιστων, ευπρεπών και ευχάριστων κέντρων διαμονής και υποστήριξης υπερηλίκων
- η οργάνωση του ΕΣΥ ώστε να συνεισφέρει άμεσα στην ανάπτυξη του ΑΕΠ (data management, κλινικές μελέτες, παραγωγή βιοτεχνολογίας και ψηφιακών ιατρικών εφαρμογών κλπ)
- η συνεργασία με τις Σχολές Επιστημών Υγείας και τις Σχολές Βιολογικών Επιστημών ώστε να υπάρχει συνέχεια της επαγγελματικής εξέλιξης των φοιτητών και φοιτητριών μέσα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.
Στρατηγική αναδιοργάνωση του ΕΣΥ. Εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου για δημόσια δωρεάν περίθαλψη με ορίζοντα 10ετίας και προσαρμοζόμενο στις προβλεπόμενες τεχνολογικές εξελίξεις (πχ artificial intelligence) και στις εξελίξεις της Ιατρικής επιστήμης.
- η διαμόρφωση του 10ετούς σχεδίου πρέπει να γίνει μέσω δημοκρατικής διαδικασίας διαβούλευσης των κοινωνικών φορέων (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, τοπική αυτοδιοίκηση, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, οικονομικοί παράγοντες, σύλλογοι ασθενών κλπ)
- η διαβούλευση πρέπει να καταλήξει στην δέσμευση των κομμάτων για την εφαρμογή του σχεδίου χωρίς ανατροπές μικροκομματικού χαρακτήρα ανεξάρτητα της εναλλαγής κυβερνήσεων στα πλαίσια της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας
Η πανστρατιά για να σωθούν ανθρώπινες ζωές, να ανοικοδομηθεί το ΕΣΥ και να αναπτυχθεί το Κοινωνικού Κράτος σηματοδοτεί το επίδικο της σημερινής σύγκρουσης και θέτει την βάση για την ενότητα και την συνεργασία των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων που ιστορικά πλειοψηφούν στην χώρα.
*Ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας είναι καθηγητής Αιματολογίας και Υποψήφιος Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ στην Α’ Εκλογική Περιφέρεια Θεσσαλονίκης