Στα μάτια των Ευρωπαίων η Λατινική Αμερική είναι μια από τις πιο γοητευτικές περιοχές του πλανήτη. Ο πολιτισμός της περιοχής, η κουλτούρα των ανθρώπων, η συναρπαστική μουσική, αλλά και τα έντονα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα -με πιο πρόσφατο της απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Ν. Μαδούρο από τις ΗΠΑ του Ντ. Τραμπ- συγκεντρώνουν πάντα το ενδιαφέρον των διεθνών μέσων ενημέρωσης, κάτι που δεν είναι τυχαίο.
Σε αυτό το πλαίσιο το νέο βιβλίο του Ελληνοπερουβιανού δημοσιογράφου Ιάσωνα Πιπίνη με τίτλο «Ιστορίες από τη λατινική Αμερική» και υπότιτλο «Από τον Πινοσέτ και τον Εσκομπάρ στις σύγχρονες δημοκρατίες» (εκδόσεις Κέδρος) έχει αυτονόητο ενδιαφέρον. Αποτελείται από ρεπορτάζ για ορισμένα από τα πιο καυτά κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα της περιοχής τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ από τις σελίδες του περνούν πρόσωπα που έχουν απασχολήσει έντονα την διεθνή επικαιρότητα, ενώ υπάρχουν και αναφορές στην ελληνική εμπλοκή, όπου υπάρχει. Πολύ περισσότερο που ο συγγραφέας από το 2019 είναι Ειδικός Σύμβουλος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την Λατινική Αμερική, ενώ το προλογίζει ο υπουργός Άμυνας και πρώην υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας. Διότι μπορεί η Λατινική Αμερική στο χάρτη να φαίνεται μακριά από την Ελλάδα, αλλά το ενδιαφέρον της χώρας μας για τις εξελίξεις είναι υπαρκτό. Ας μην ξεχνάμε ότι στον τοίχο του Πολυτεχνείου το 1973 υπήρχε το σύνθημα «κάτω η χούντα του Πινοσέτ», με αφορμή το πραξικόπημα κατά του Αλιέντε στη Χιλή. Στη συνέντευξη που παραχώρησε στη Voria.gr, ο Ιάσων Πιπίνης εξηγεί τους λόγους που η Λατινική Αμερική είναι τόσο γενικώς, όσο και ειδικώς μια περιοχή για την οποία καλό είναι να ενδιαφερόμαστε.
Κύριε Πιπίνη, ποιοί λόγοι σας οδήγησαν να γράψετε το βιβλίο «Ιστορίες από την Λατινική Αμερική» και ποιοι είναι οι στόχοι σας;
Το βιβλίο «Ιστορίες από τη Λατινική Αμερική» είναι το τέταρτο βιβλίο μου πολιτικής ιστορίας. Πρόκειται για ένα δημοσιογραφικό και πολιτικό οδοιπορικό, το οποίο καταγράφει σημαντικά γεγονότα και εξελίξεις από τη νεότερη πολιτική ιστορία της Λατινικής Αμερικής. Θέλησα να αποτυπώσω την εξέλιξη των γεγονότων στην περιοχή, τα οποία παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον και είναι εξαιρετικά επίκαιρα, όπως είναι η παρατεταμένη κρίση στη Βενεζουέλα με τον Νικολάς Μαδούρο, η διακίνηση κοκαΐνης, από την εποχή του Εσκομπάρ μέχρι σήμερα αλλά και η εγκληματικότητα και η πολιτική βία. Ένα σημαντικό κεφάλαιο επίσης αφορά την παρουσία του Ελληνισμού στην περιοχή. Επόμενος συγγραφικός στόχος είναι ένα βιβλίο, που ήδη ετοιμάζω, για την περίοδο των στρατιωτικών δικτατοριών στη Λατινική Αμερική τη δεκαετία του εβδομήντα.
Σε πολλούς ανθρώπους στην Ελλάδα και την Ευρώπη η Λατινική Αμερική ασκεί μια ιδιαίτερη γοητεία. Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό;
Η Λατινική Αμερική είναι μια γεωγραφική περιοχή που πάντα ασκούσε γοητεία, λόγω της κουλτούρας, της λογοτεχνίας, της μουσικής, της γλώσσας, της παράδοσης, της ιστορίας της, τόσο της προκολομβιανής περιόδου, όσο και της νεότερης, καθώς και λόγω των πολιτικών και κοινωνικών εξελίξεων που συντελούνται τις τελευταίες δεκαετίες. Παγκόσμια σύμβολα επανάστασης, προσωπικότητες που άσκησαν επιρροή στα πράγματα στην Ευρώπη, αλλά και γεγονότα που άφησαν έντονο αποτύπωμα και σε εμάς. Με τη Λατινική Αμερική μοιραζόμαστε κοινές αξίες και τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουμε πιο έντονα κοινές προκλήσεις.
Οι περισσότερες από τις ιστορίες του βιβλίου έχουν πολιτικό περιεχόμενο. Γιατί στη συγκεκριμένη περιοχή τα πολιτικά θέματα δείχνουν να έχουν μεγάλη βαρύτητα;
Οι εξελίξεις στη Λατινική Αμερική συχνά λειτουργούν ως προάγγελος διεθνών εξελίξεων. Η περίπτωση της σύλληψης του Μαδούρο στη Βενεζουέλα από τις ΗΠΑ είναι ένα παράδειγμα. Τα πολιτικά γεγονότα στην περιοχή διαχρονικά είχαν επιρροή και στην Ευρώπη. Θυμίζω ότι στον τοίχο του Πολυτεχνείου το 1973 υπήρχε το σύνθημα «κάτω η χούντα του Πινοσέτ», με αφορμή το πραξικόπημα κατά του Αλιέντε στη Χιλή. Η Λατινική Αμερική είναι ένα εργαστήριο πολιτικών διεργασιών. Σχεδόν πάντα όσα συμβαίνουν εκεί έχουν αντίκτυπο παγκόσμιο. Είναι γεγονότα που εμφανίζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον για μελέτη και ανάλυση. Οι οικονομικές κρίσεις, ο λαϊκισμός, οι ιδιαιτερότητες της πολιτικής ζωής, ο ρόλος του στρατού αποτυπώνουν το μαγικό ρεαλισμό της ιστορίας της περιοχής.
Επίσης, αναφέρεστε σε δικτατορίες και επαναστατικά κινήματα που είναι συχνό φαινόμενο σε όλες της χώρες της Νοτίου Αμερικής. Γιατί συμβαίνει αυτό;
Ο ρόλος του στρατού διαχρονικά ήταν καθοριστικός στις πολιτικές εξελίξεις στις περισσότερες λατινοαμερικάνικες χώρες. Όπως και η δράση των ένοπλων κινημάτων. Σήμερα ο στρατός περιορίζεται σε έναν ρυθμιστικό ρόλο πια, δεν είναι καθοριστικός, θα έλεγα ότι έχει τον λόγο του διαιτητή στα πολιτικά πράγματα. Πρόκειται για ιδιαιτερότητες της λατινοαμερικάνικης πραγματικότητας. Οι έντονες κοινωνικές ανισότητες, η φτώχεια και ο αποκλεισμός ορισμένων κοινωνικών ομάδων, όπως είναι οι ιθαγενείς, τις προηγούμενες δεκαετίες πυροδότησαν το ξέσπασμα των αντάρτικων κινημάτων, εμπνευσμένων μετέπειτα από την κουβανική επανάσταση και τη δράση του Τσε Γκεβάρα. Τα τελευταία χρόνια οι ένοπλες οργανώσεις, με τελευταίους του FARC στην Κολομβία, έχουν αφοπλιστεί και το ζήτημα έχει περιοριστεί δραματικά.
Είδαμε πρόσφατα την «σύλληψη» Μαδούρο από τις ΗΠΑ με βασικό πρόσχημα τα ναρκωτικά, που καλλιεργούνται συστηματικά σε πολλές χώρες της περιοχής. Γιατί;
Η διακίνηση ναρκωτικών αποτελεί ένα πρόβλημα που απασχολεί έντονα και την Ευρώπη. Θα έλεγα και την Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια και στη χώρα μας φθάνουν τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης καμουφλαρισμένες κυρίως μέσα σε κοντέινερ με μπανάνες. Η Βενεζουέλα πράγματι ήταν ένας βασικός κρίκος της παγκόσμιας αλυσίδας διακίνησης ναρκωτικών. Η διαφορά με άλλες λατινοαμερικάνικες χώρες, που επίσης παίζουν σημαντικό ρόλο στη διακίνηση, είναι ότι η Βενεζουέλα, ως φαίνεται, συμμετείχε έχοντας τη στήριξη του καθεστώτος Μαδούρο και φυσικά κορυφαίων στελεχών του στρατού. Αυτός είναι και ο λόγος που οι αμερικανικές Αρχές κατηγορούν τον Μαδούρο για τη συγκεκριμένη υπόθεση.
Το βιβλίο σας προλογίζει ο υπουργός Άμυνας -και πρώην υπουργός Εξωτερικών- Νίκος Δένδιας. Ποια είναι τα ενδιαφέροντα της χώρας μας στην Λατινική Αμερική;
Ο κ. Νίκος Δένδιας προλογίζει το βιβλίο μου και αναφέρεται κυρίως στην προσέγγιση της Ελλάδας με τη Λατινική Αμερική. Την περίοδο που ο κ. Δένδιας διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών η χώρα μας άνοιξε μια νέα πρεσβεία στον Παναμά, μπήκαμε σε τρεις περιφερειακούς οργανισμούς με το καθεστώς Παρατηρητή, ενώ ο ίδιος ο κ. Δένδιας πραγματοποίησε μια περιοδεία σε πέντε λατινοαμερικάνικες χώρες. Η πολιτική αυτή συνεχίζεται από την ελληνική κυβέρνηση. Η Ελλάδα έχει συμφέροντα στην περιοχή ενώ υπάρχουν και μεγάλες ελληνικές κοινότητες. Η Λατινική Αμερική αποτελεί ένα προνομιακό περιβάλλον για επενδύσεις και εξαγωγές, ενώ οι λατινοαμερικάνικες χώρες αποτελούν σημαντικούς συμμάχους μας. Μη ξεχνάμε ότι στις περισσότερες χώρες υπάρχουν έντονα φιλελληνικά αισθήματα, κάτι που γίνεται αντιληπτό και από τις ελληνικές ονομασίες, σε πλατείες, δρόμους, σταθμούς του μετρό. Αυτά τα στοιχεία η χώρα μας πιστεύω πρέπει να τα αξιοποιήσει γιατί έχουμε εθνικό όφελος από την αναβάθμιση των σχέσεων μας με τις χώρες αυτές. Από το 2019 που δεν ασκώ την ενεργό δημοσιογραφία, είμαι Ειδικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη για Θέματα Λατινικής Αμερικής. Ο πρωθυπουργός έχει πει ότι όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες επιθυμεί να επισκεφθεί τη Λατινική Αμερική.
Υπάρχουν κοινωνικές ομοιότητες ανάμεσα στη Λατινική Αμερική και τα Βαλκάνια που είναι η γειτονιά της Ελλάδας; Ποια χώρα της περιοχής που εξετάζει το βιβλίο σας έχει περισσότερες αναλογίες με τη δική μας;
Νομίζω ότι οι περισσότερες λατινοαμερικάνικες χώρες παρουσιάζουν κοινά στοιχεία με την Ελλάδα. Θυμίζω ότι οι περισσότερες χώρες είχαν τους αγώνες ανεξαρτησίας τους την ίδια περίοδο με την Ελληνική Επανάσταση. Στην ιστορία παρατηρούμε κοινές πορείες σε πολλά πράγματα. Στις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις. Η Λατινική Αμερική βρίσκεται πολύ πιο κοντά στην Ελλάδα από ότι ίσως κάποιοι πιστεύουν.
Εσείς κατάγεστε από την Ελλάδα και το Περού, δηλαδή από δύο διαφορετικές κουλτούρες. Πως αισθάνεστε εσείς ότι λειτουργεί αυτό το δίπολο στον εαυτό σας;
Η διπλή μου καταγωγή πάντα ήταν κάτι που το θεωρούσα συναρπαστικό. Η Ελλάδα και το Περού είναι δυο μεγάλοι πολιτισμοί. Από παιδί άκουγα ιστορίες στο σπίτι από τη μητέρα μου για το Περού, την ιστορία του, αλλά και ειδικότερα για τον θείο μας, τον αδερφό του παππού μου, ο οποίος ήταν πρόεδρος του Περού τη δεκαετία του εβδομήντα, ο Χουάν Βελάσκο Αλβαράδο. Αυτή ήταν η αφορμή για να μελετήσω στη συνέχεια την ιστορία της Λατινικής Αμερικής. Το μεταπτυχιακό μου είναι Λατινοαμερικάνικες Σπουδές στο πανεπιστήμιο Complutense της Ισπανίας ενώ το διδακτορικό μου στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών σχετίζεται επίσης με τη Λατινική Αμερική. Στόχος μου είναι με τα βιβλία που γράφω για τη Λατινική Αμερική να δώσω στο ελληνικό κοινό την πραγματική διάσταση της πραγματικότητας σε αυτήν την περιοχή μακριά από στερεότυπα και λανθασμένες αντιλήψεις. Το βιβλίο μου «Ιστορίες από τη Λατινική Αμερική», πιθανότατα το Μάιο, θα παρουσιαστεί και στη Θεσσαλονίκη, που διαχρονικά έχω παρατηρήσει ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός πολιτών που ενδιαφέρεται για τη Λατινική Αμερική, την ιστορία και την κουλτούρα της.
