του Νίκου Σδούγγου*
Υπάρχουν καλοκαίρια που απλώς περνούν. Κι υπάρχουν κι εκείνα που σε δομούν εξ αρχής. Σου αλλάζουν τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο, τους άλλους και τον εαυτό σου. Υπάρχουν μέρη που δεν είναι απλώς όμορφα. Είναι δικαίωμα στη χαρά. Είναι πατρίδα της ψυχής. Ένας τέτοιος τόπος είναι η κατασκήνωση της ΧΑΝ στον Άγιο Ιωάννη Πηλίου. Εκεί που το πράσινο των πλατανιών κατεβαίνει ως τη θάλασσα και ανακατεύεται με το φως, την αλμύρα και τις φωνές μας. Αν έχεις περάσει έστω ένα απόγευμα στην κατασκήνωση ακόμα και ως επισκέπτης, το ξέρεις ήδη.
Φέτος, δεν είναι απλώς μια επέτειος. Είναι μια επιστροφή. Φέτος, η κατασκήνωση γιορτάζει 100+1 χρόνια ζωής. Το «+1» δεν είναι αριθμητικό υπόλοιπο. Είναι σύμβολο αντοχής και επιστροφής. Γιατί πέρυσι, το Πήλιο μάτωσε. Η κακοκαιρία Daniel σάρωσε τα πάντα: υποδομές, μονοπάτια, σκηνές, μνήμες. Μα δεν κατάφερε να σβήσει το πνεύμα. Το καλοκαίρι του 2024 αναβλήθηκε. Σταθήκαμε για λίγο σιωπηλοί, αποσβολωμένοι. Όμως δεν το βάλαμε κάτω. Σηκώσαμε τα μανίκια, μαζέψαμε τα ξύλα, τις πέτρες, τα μονοπάτια, τα κομμάτια μας, τις ψυχές μας. Το 2025, είμαστε ξανά εκεί. Όχι γιατί “έπρεπε”, αλλά γιατί δεν γίνεται αλλιώς. Η ΧΑΝ δεν είναι οι υποδομές της. Δεν είναι τα ντουβάρια, τα κλειστά γυμναστήρια, οι πισίνες. Δεν είναι ούτε καν το ιστορικό και εμβληματικό κτίριο στη Θεσσαλονίκη με την ομώνυμη πλατεία. Είναι οι σχέσεις. Οι αναμνήσεις. Οι τραγουδισμένες προσευχές το σούρουπο. Οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι που είτε στο μπάσκετ, είτε στις κατασκηνώσεις, είτε στην κοινωνική προσφορά, άφησαν το αποτύπωμά τους στο διάβα του χρόνου.
Περισσότερα από 30.000 παιδιά πέρασαν τις πύλες αυτής της κατασκήνωσης, από το 1924 μέχρι σήμερα. Δεκάδες προσωπικότητες των τεχνών, των γραμμάτων, του επιχειρείν, της πολιτικής, του αθλητισμού, έχουν περάσει από τις σκηνές της κατασκήνωσης στον Άη Γιάννη. Εκεί που το πλατανόφυλλο γίνεται σκιά και το κύμα γλυκιά μελωδία. Εκεί που μαθαίνεις να προσφέρεις, να συνυπάρχεις, να τραγουδάς δυνατά στην Πυρά, στο Θέατρο, χωρίς να ντρέπεσαι. Που οι αρχηγοί και το προσωπικό της κατασκήνωσης δεν είναι εξουσία, αλλά εμπιστοσύνη. Που η προσοχή στην έπαρση της σημαίας δεν είναι υποκριτικά τυπική αλλά συγκίνηση και σεβασμός.
Η κατασκήνωση της ΧΑΝ δεν είναι ένα τουριστικό προϊόν για παιδιά. Είναι σχολή ζωής. Είναι η πρώτη επίσημη κατασκήνωση που λειτούργησε στην Ελλάδα, το μακρινό 1924. Από τότε μέχρι σήμερα, πέρασε πόλεμο, Κατοχή, κρίσεις, καταιγίδες. Ανέστειλε την λειτουργία της σε δύσκολες εποχές, όμως κάθε φορά, γύριζε δυνατότερη. Γιατί έχει κάτι που δεν μετριέται σε χρήματα ή τετραγωνικά: έχει ανθρώπους. Ανθρώπους που την αγάπησαν, την υπηρέτησαν, μεγάλωσαν μέσα της.
Ο Κυριαζής (Ζήζος) Χαρατσάρης πρωτοπόρος, μετέπειτα σκηνοθέτης του Κρατικού Θεάτρου και κατσκηνωτής τη δεκαετία του ‘30 στα πλαίσια της βραδυνής ψυχαγωγίας ανέβαζε αρχαίες τραγωδίες και οι ντόπιοι κατέβαιναν από τα γύρω χωριά με μουλάρια για να τις παρακολουθήσουν. Ο Αίσων Χαρατσάρης έφτιαχνε περούκες από σπάγγο. Αυτή είναι η ψυχή της κατασκήνωσης της ΧΑΝ, η βραδινή ψυχαγωγία.
Εγκαταστάσεις ίσως μπορείς να βρεις και αλλού και κάποιες φορές αρκετά καλύτερες, αθλητικές δραστηριότητες σε ποικιλία και σε υπερσύγχρονα γήπεδα σίγουρα μπορείς να βρεις και αλλού και σαφώς πολύ καλύτερα. Αυτό που σίγουρα δε μπορείς να βρεις πουθενά αλλού, είναι οι άνθρωποι, που με στόφα επαγγελματία, μεράκι ερασιτέχνη και θέληση εθελοντή μετακινούν βουνά. Και κατάφεραν εδώ και έναν αιώνα να κάνουν την πρώτη ιστορικά κατασκήνωση της χώρας την καλύτερη κατασκήνωση στο βάθος του χρόνου.
Κι έτσι, φέτος, το καλοκαίρι θα είμαστε και πάλι εκεί. Θα είναι μια επιστροφή. Θα είναι ένα ευχαριστώ. Θα είναι μια υπόσχεση: να διατηρήσουμε ζωντανό αυτό που δεν φτιάχτηκε με πέτρα, αλλά με καρδιά. Να μεταλαμπαδεύσουμε το πνεύμα στους νεότερους. Το πνεύμα των ημερών ενός παρελθόντος τόσο θρυλικού που το μαχητικό παρόν και το ένδοξο μέλλον θα κοιτούν με περισυλλογή, σεβασμό και συγκίνηση.
Χρόνια πολλά, λοιπόν, κατασκήνωση. 100+1 ευχαριστώ για όλα όσα μας έδωσες. Και για όλα όσα, ξέρουμε, ότι έχεις ακόμα να δώσεις.
ΥΓ: Οι παραπάνω γραμμές είναι αφιερωμένες στη μνήμη του Κώστα Αλεξιάδη
*Ο Νίκος Σδούγγος είναι πολιτικός επιστήμονας και παλιός κατασκηνωτής της ΧΑΝ στο Πήλιο