Της Ειρήνης Τσαρούχα*
Πριν ακόμη προλάβει να κατεβάσει αυλαία η 89η ΔΕΘ, η κυβέρνηση έσπευσε να στείλει στη Βουλή, το νέο της ευφυολόγημα για την αλλαγή του διοικητικού σχήματος του εθνικού εκθεσιακού φορέα. Το είχε προαναγγείλει ο Πρωθυπουργός, είχαν διαβλέψει την κατεύθυνση κάποιοι από τους φορείς και το είχαν καταγγείλει στις συναντήσεις με τους πολιτικούς αρχηγούς, ωστόσο δεν θέλαμε να πιστέψουμε το μέγεθος της κυνικότητας και της απαξίωσης που επιφύλασσε ο κ. Μητσοτάκης στη «διαχρονική μητρόπολη των Βαλκανίων» (από την ομιλία του στις 26/8/2025).
Αποφάσισε λοιπόν η κυβέρνηση για μια ακόμη φορά να πρωτοτυπήσει και να αναθέσει τη διοίκηση της ΔΕΘ σε τεχνοκρατικό (;) σχήμα και να εξοστρακίσει από αυτό, τους φορείς της Θεσσαλονίκης. Κι επειδή, ήδη κάποιοι μπορεί να σπεύσουν να μιλήσουν για πιο «επαγγελματική» ή και «αποτελεσματική» διοίκηση ή ακόμη και να αποδώσουν τα όποια αρνητικά στοιχεία στη λειτουργία της ΔΕΘ, στη συμμετοχή των εκπροσώπων της πόλης να σημειωθεί ότι όλοι οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί εκθεσιακοί φορείς είναι κατά βάση δημόσιοι, με πλειοψηφία συμμετοχής των τοπικών δυνάμεων (αυτοδιοικητικών και παραγωγικών).
Στη Γερμανία, οι μεγάλες εκθέσεις είναι εταιρείες δημοσίου συμφέροντος, που ελέγχονται από τους κραταιούς αυτοδιοικητικούς φορείς με τη συμμετοχή και επιμελητηρίων ή άλλων παραγωγικών φορέων και φυσικά λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
Στη Messe Frankfurt το 60% κατέχει ο Δήμος Φρανκφούρτης και το 40% κρατίδιο Έσσης, στη Messe München συμμετέχουν το κρατίδιο της Βαυαρίας, ο Δήμος Μονάχου, το Επιμελητήριο Βιομηχανίας και Εμπορίου Μονάχου & Άνω Βαυαρίας, το Επιμελητήριο Τεχνιτών / Εμπορίου Μονάχου & Άνω Βαυαρίας και στην Koelnmesse ο Δήμος με 79,07 %, το κρατίδιο της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με 19,99 % και Βιοχανικό, Εμπορικό & Τεχνικό Επιμελητήριο και Περιφερειακοί Εμπορικοί & Βιοτεχνικοί Φορείς της περιοχής με 0,94 %.
Στην Ιταλία, η Fiera Milano είναι ανώνυμη εταιρεία εισηγμένη στο χρηματιστήριο, αλλά μέτοχοι παραμένουν ο Δήμος και το Εμπορικό Επιμελητήριο του Μιλάνου.
Στην Ισπανία, η Fira Barcelona είναι κοινοπρακτικό σχήμα με εταίρους τον Δήμο Βαρκελώνης, την Generalitat de Catalunya και το Εμπορικό Επιμελητήριο.
Στη Γαλλία, η Paris Expo Porte de Versailles (Viparis) το 50% είναι της Paris Île-de-France (η τοπική Περιφέρεια) και του Chambre de Commerce et d’Industrie (Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο) και το άλλο 50% της ιδιωτικής Unibail-Rodamco.
Στην Ολλανδία, το RAI Amsterdam είναι ανώνυμη εταιρεία με μετόχους τον Δήμο (25%) και τον Σύνδεσμο Ολλανδικών Βιομηχανιών (75%).
Παντού στην Ευρώπη, η τοπική αυτοδιοίκηση και τα επιμελητήρια/παραγωγικοί φορείς όχι μόνον έχουν θέση στα Διοικητικά Συμβούλια των εκθεσιακών φορέων, είτε ως μέτοχοι είτε μέσω θεσμικής εκπροσώπησης, αλλά αποτελούν τον κορμό του σώματός τους, προφανώς συνεπικουρούμενα από τεχνοκρατικά στελέχη.
Αυτό ακριβώς το παράδειγμα ακολούθησε και η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης. Η επιτυχία ή αποτυχία επιλογών είναι πρόδηλο ότι αφορά σε πολιτικές και όχι τη θεσμική σύνθεση της διοίκησης.
Η εκθεσιακή δραστηριότητα σχετίζεται άμεσα με το περιβάλλον όπου αναπτύσσεται και αυτό υπηρετούν τα διοικητικά σχήματα σε όλους τους μεγάλους εκθεσιακούς φορείς στην Ευρώπη.
Έτσι οι εκθεσιακοί οργανισμοί, όχι μόνο διασφαλίζουν μία στρατηγική σύνδεση με το οικονομικό και κοινωνικό οικοσύστημα της περιοχής, αλλά μέσω των τοπικών παραγόντων δικτυώνονται και με άλλους αντίστοιχους εθνικούς και διεθνείς φορείς. Επιπλέον, η θεσμική νομιμοποίηση και η σταθερή συνέργεια των εκπροσώπων της τοπικής κοινωνίας εγγυάται τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα του οργανισμού. Παράλληλα, είναι ένα θεσμικό σημείο συνάντησης για την ανάπτυξη στρατηγικών κατευθύνσεων με τη διασύνδεση της πόλης και της επιχειρηματικής κοινότητας.
Η εμπειρία ευρωπαϊκών αγορών δείχνει ότι η παρουσία της αυτοδιοίκησης και των παραγωγικών φορέων στη διοίκηση των εκθεσιακών οργανισμών είναι κανόνας και καταδεικνύει ότι αυτή η συμμετοχή είναι καθοριστική και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για κάθε εκθεσιακό φορέα.
Όσοι έχουμε επαφή με την υπόλοιπη Ευρώπη, διερωτώμαστε -κάθε φορά που βιώνουμε την διαφορετική καθημερινότητα των συν-ευρωπαίων πολιτών- γιατί στην Ελλάδα, δεν ενσωματώνουμε ή έστω απλά δεν αντιγράφουμε, λύσεις και πρακτικές που ακολουθούνται δεκαετίες τώρα σε άλλες χώρες, διευκολύνοντας τη ζωή και τη λειτουργία τους, σε όλα τα επίπεδα.
Γιατί όμως και όταν συμπορευόμαστε σε δρόμους που χρόνια τώρα αποτελούν κοινή αποτελεσματική επιλογή εμείς πρέπει να διαφοροποιηθούμε και να κινηθούμε σε αχαρτογράφητες επιλογές;
Και στην υπόθεση της νέας διοικητικής συγκρότησης της ΔΕΘ, η κυβέρνηση προχωράει σε ένα εφεύρημα, με περιτύλιγμα την «ενίσχυση του σκοπού» της, (όπως τιτλοφορεί τη σχετική διάταξη), με ένα μοντέλο όμως που απλά την εξυπηρετεί πολιτικά ή ακόμη χειρότερα υπηρετεί αλλότρια συμφέροντα.
Το βέβαιο είναι ότι, όπως αποδεικνύει η ευρωπαϊκή πρακτική, δεν προάγει το δημόσιο συμφέρον.
* Η Ειρήνη Τσαρούχα είναι δημοσιογράφος, γενική γραμματέας στο ΔΣ της ΕΣΗΕΜ-Θ