Ο πόνος στις αρθρώσεις, η δυσκαμψία και τα δερματικά προβλήματα, μπορεί να σχετίζονται με την ψωριασική αρθρίτιδα και την αξονική σπονδυλαρθρίτιδα. Το πλήρες ιατρικό ιστορικό ωστόσο, καθώς και μια σειρά εξετάσεων, οδηγούν σε μια ασφαλή διάγνωση και στη συνέχεια σε μια αποτελεσματική θεραπεία.
Ο Σύμβουλος Ρευματολόγος, στην Δ’ Παθολογική Κλινική του Νοσοκομείου Ιπποκράτειο, στο Τμήμα Ιατρικής του ΑΠΘ, Νικόλαος Ε. Κούγκας, εξηγεί πως οι σύγχρονες, βιολογικές θεραπείες έχουν βοηθήσει σημαντικά και επιτρέπουν πολλούς ασθενείς να ζήσουν χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή τους ζωή.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί ο κ. Κούγκας αναφέρεται στον ψυχολογικό παράγοντα, τονίζοντας πως όταν αυτές οι χρόνιες παθήσεις συνοδεύονται από άγχος, κατάθλιψη και άλλες ψυχικές καταστάσεις, τα σωματικά συμπτώματα, μπορεί να επιδεινωθούν.
Πώς διαγιγνώσκεται η ψωριασική αρθρίτιδα και η αξονική σπονδυλαρθρίτιδα;
Η διάγνωση της ψωριασικής αρθρίτιδας και της αξονικής σπονδυλαρθρίτιδας μπορεί να είναι περίπλοκη και απαιτεί μια συνδυασμένη προσέγγιση. Συνήθως, η διαδικασία ξεκινά με τη λήψη ενός λεπτομερούς ιατρικού ιστορικού και φυσική εξέταση από έναν ρευματολόγο. Ο γιατρός θα εξετάσει τα συμπτώματα του ασθενούς, όπως πόνο στις αρθρώσεις, δυσκαμψία και δερματικά προβλήματα. Στη συνέχεια, μπορεί να γίνουν εξετάσεις όπως ακτινογραφίες ή απεικονιστικές μέθοδοι (π.χ. MRI) για να αξιολογηθεί η κατάσταση των αρθρώσεων και της σπονδυλικής στήλης. Για την ψωριασική αρθρίτιδα, οι εξετάσεις αίματος για την παρουσία συγκεκριμένων αντισωμάτων, καθώς και η ανίχνευση της ψωρίασης στο δέρμα, μπορεί να είναι κρίσιμες. Για την αξονική σπονδυλαρθρίτιδα, το γονίδιο HLA-B27 μπορεί να εξεταστεί, αλλά η παρουσία αυτού του γονιδίου δεν είναι απόλυτο διαγνωστικό κριτήριο. Ο ρευματολόγος θα εξετάσει συνολικά τα συμπτώματα, τις εξετάσεις και το ιατρικό ιστορικό για να καταλήξει στη διάγνωση.
Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις και η πρόγνωση για τα άτομα με ψωριασική αρθρίτιδα και αξονική σπονδυλαρθρίτιδα;
Η πρόγνωση για άτομα με ψωριασική αρθρίτιδα και αξονική σπονδυλαρθρίτιδα ποικίλλει ανάλογα με πολλούς παράγοντες, όπως η πρώιμη διάγνωση, η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και η συμμόρφωση με τις ιατρικές οδηγίες. Στην ψωριασική αρθρίτιδα, οι ασθενείς μπορεί να αντιμετωπίσουν κοινές βλάβες, αλλά η έγκαιρη και σωστή θεραπεία μπορεί να περιορίσει τη σοβαρότητα και την πρόοδο της νόσου. Οι βιολογικές θεραπείες έχουν αλλάξει σημαντικά τη διαχείριση αυτής της κατάστασης, επιτρέποντας σε πολλούς ασθενείς να ζήσουν χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή τους ζωή.
Στην αξονική σπονδυλαρθρίτιδα, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις περιλαμβάνουν την πιθανότητα ανάπτυξης δυσκαμψίας και περιορισμένης κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης. Οι ασθενείς συχνά παρουσιάζουν αρκετές άλλες νόσους σε μεγαλύτερη συχνότητα από το γενικό πληθυσμό, όπως είναι η ραγοειδίτιδα και τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου, καθώς και η καρδιαγγειακή νόσος και η οστεοπόρωση. Οι συννοσηρότητες μπορεί να επηρεάζουν τη λειτουργικότητα των ασθενών, την ανταπόκριση στις θεραπείες και τη συνολική κατάσταση της υγείας τους, καθώς και να έχουν σοβαρή επίπτωση στην ποιότητα ζωής τους. Ωστόσο, με σωστή παρακολούθηση και θεραπεία, η πλειονότητα των ασθενών μπορεί να διατηρήσει καλή ποιότητα ζωής και να συνεχίσει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που απολαμβάνει. Η εκπαίδευση των ασθενών σχετικά με την κατάσταση τους και η ενεργή συμμετοχή στη θεραπεία τους είναι κλειδιά για την επιτυχία στη διαχείριση αυτών των χρόνιων καταστάσεων.
Πώς επηρεάζει η ψυχολογική υγεία την πορεία της ψωριασικής αρθρίτιδας και της αξονικής σπονδυλαρθρίτιδας;
Η ψυχολογική υγεία έχει σημαντικό ρόλο στην ποιότητα ζωής των ατόμων με ψωριασική αρθρίτιδα και αξονική σπονδυλαρθρίτιδα. Οι χρόνιες παθήσεις όπως αυτές, συχνά συνοδεύονται από άγχος, κατάθλιψη και άλλες ψυχικές καταστάσεις, οι οποίες μπορούν να επιδεινώσουν τα σωματικά συμπτώματα. Το άγχος μπορεί να προκαλέσει αύξηση της φλεγμονής και να επηρεάσει αρνητικά την αντοχή και την ικανότητα του ασθενούς να διαχειρίζεται τα συμπτώματα.
Είναι σημαντικό για τους ασθενείς να έχουν πρόσβαση σε ψυχολογική υποστήριξη, είτε μέσω θεραπείας είτε μέσω ομάδων υποστήριξης. Οι ασθενείς μπορούν να επωφεληθούν από τη συμμετοχή σε ομάδες που επικεντρώνονται σε χρόνιες παθήσεις, όπου μπορούν να μοιραστούν εμπειρίες και στρατηγικές αντιμετώπισης. Η συνεργασία με επαγγελματίες υγείας, όπως ψυχολόγους ή ψυχιάτρους, μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη μηχανισμών αντιμετώπισης και στη βελτίωση της συνολικής ευημερίας.
Ποιες είναι οι συνήθεις θεραπείες για την ψωριασική αρθρίτιδα και την αξονική σπονδυλαρθρίτιδα;
Η θεραπεία της ψωριασικής αρθρίτιδας περιλαμβάνει συνήθως αντιφλεγμονώδη φάρμακα, όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs), για τη μείωση του πόνου και της φλεγμονής. Αν οι ασθενείς δεν ανταποκριθούν, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ανοσοκατασταλτικά ή βιολογικές θεραπείες που στοχεύουν συγκεκριμένα μέρη της ανοσολογικής αντίδρασης που προκαλούν τη φλεγμονή.
Αντίστοιχα, η αξονική σπονδυλαρθρίτιδα μπορεί να αντιμετωπιστεί με NSAIDs για τη μείωση του πόνου και της δυσκαμψίας. Σε πιο προχωρημένα στάδια, οι γιατροί μπορεί να προτείνουν βιολογικές θεραπείες ή ανοσοκατασταλτικά, όπως το methotrexate, για τη μείωση της φλεγμονής και την πρόληψη της βλάβης στις αρθρώσεις. Εκτός από τη φαρμακευτική αγωγή, η φυσικοθεραπεία και η άσκηση είναι κρίσιμες για τη βελτίωση της κινητικότητας και της συνολικής ποιότητας ζωής των ασθενών. Οι φυσικοθεραπευτές μπορούν να προτείνουν προγράμματα άσκησης που περιλαμβάνουν ασκήσεις ευλυγισίας, ενδυνάμωσης και αερόβιας άσκησης.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς με ψωριασική αρθρίτιδα και αξονική σπονδυλαρθρίτιδα αναφορικά με τις νέες αυτές θεραπείες των βιολογικών παραγόντων;
Τα βιολογικά φάρμακα είναι ένας τύπος θεραπείας για ορισμένες μακροχρόνιες παθήσεις όπως η αξονική σπονδυλαρθρίτιδα, η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, η ψωριασική αρθρίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Αντίθετα με τα κλασικά φάρμακα, τα βιολογικά φάρμακα παράγονται από ζωντανούς οργανισμούς. Το υλικό από το οποίο παρασκευάζονται μπορεί να προέρχεται από πολλές πηγές, όπως ανθρώπους, ζώα και μικροοργανισμούς όπως τα βακτήρια ή οι ζυμομύκητες. Επειδή είναι πρωτεΐνες, τα φάρμακα αυτά δεν μπορούν να χορηγηθούν σε μορφή δισκίου. Αντ’ αυτού, χορηγούνται με ένεση κάτω από το δέρμα ή μέσα στο αίμα. Οι βιολογικές θεραπείες χορηγούνται μόνο σε άτομα που έχουν ήδη δοκιμάσει άλλες θεραπείες κατάλληλες για την κατάστασή τους και δεν έχουν ανταποκριθεί καλά σε αυτές. Τα βιολογικά φάρμακα συνδυάζουν υψηλή αποτελεσματικότητα στην αντιμετώπιση της νόσου και μπορούν να χρησιμοποιούνται για μεγάλα χρονικά διαστήματα με ασφάλεια.
Μια νέα προσθήκη στην κατηγορία των βιολογικών φαρμάκων είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί για να αναστέλλει επιλεκτικά και άμεσα τόσο την ιντερλευκίνη 17Α (IL-17A) όσο και την ιντερλευκίνη 17F (IL-17F), δύο βασικές κυτταροκίνες οι οποίες παίζουν κύριο ρόλο στις φλεγμονώδεις διεργασίες και εντοπίζονται στα κύτταρα του ανοσοποιητικού. Η επιλεκτική αναστολή της δράσης των συγκεκριμένων κυτταροκινών οδηγεί σε σημαντικά κλινικά αποτελέσματα που χαρακτηρίζονται από ταχύτητα, μακροχρόνια διάρκεια θεραπευτικού αποτελέσματος και ασφάλεια.
Ο Νικόλαος Κούγκας είναι σύμβουλος Ρευματολόγος, στην Δ’ Παθολογική Κλινική, του Ιπποκράτειου, στο Τμήμα Ιατρικής του Α.Π.Θ. Είναι διδάκτωρ Ιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με εξειδίκευση στην ποιότητα ζωής και την αποδοτικότητα του κόστους της βιολογικής θεραπείας στην Αξονική Σπονδυλοαρθρίτιδα. Κάτοχος τίτλου ειδικότητας στη Ρευματολογία (2016), με εκτενή κλινική εμπειρία στη διαχείριση ρευματικών και αυτοάνοσων νοσημάτων. Ενεργός στον τομέα της ιατρικής εκπαίδευσης, με 45 δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά με κριτές και 52 περιλήψεις που παρουσιάστηκαν σε διεθνή συνέδρια. Μέλος των EULAR, ASAS και GRAPPA, υπηρετεί επί του παρόντος στην Επιτροπή Συνεδρίων της EULAR.