Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί πάνω από τον γκρεμό της οικονομικής κατάρρευσης. Με το δημόσιο χρέος να αγγίζει τα 3,3 τρισεκατομμύρια ευρώ, ένα ιστορικό αρνητικό ρεκόρ, και το έλλειμμα να φτάνει το 5,8% του ΑΕΠ (χειρότερο ακόμα και από Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία), η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Φρανσουά Μπαϊρού προχωρά σε μια κίνηση υψηλού ρίσκου: ζητεί ψήφο εμπιστοσύνης στις 8 Σεπτεμβρίου, διαδικασία, όμως, που μπορεί να σημάνει το τέλος της.
Το σχέδιο περικοπών 44 δισεκατομμυρίων ευρώ στις δημόσιες δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων ευαίσθητων τομέων όπως η υγεία, έχει εξοργίσει την αντιπολίτευση και την κοινωνία, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Ερίκ Λομπάρ προειδοποιεί ανοιχτά για το ενδεχόμενο προσφυγής στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ένα σενάριο που αν επιβεβαιωθεί θα σημάνει κάτι πρωτοφανές για τη χώρα.
Ο ίδιος δηλώνει ότι το «υπολογισμένο ρίσκο» είναι απαραίτητο για να αντιμετωπιστεί το τεράστιο δημόσιο χρέος της χώρας. Ο 74χρονος κεντρώος πρωθυπουργός, στενός σύμμαχος του προέδρου της Γαλλίας Εμάνουελ Μακρόν, δήλωσε ότι «αντιμετωπίζουμε έναν άμεσο κίνδυνο, τον οποίο πρέπει να διαχειριστούμε. Διαφορετικά, δεν θα έχουμε μέλλον», καλώντας τους βουλευτές να αναγνωρίσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Είναι ζήτημα επιβίωσης του κράτους μας, τόνισε.
Ενιαίο μέτωπο κατά Μπαϊρού
Η απόφαση του Μπαϊρού μοιάζει με κίνηση υψηλού ρίσκου που μπορεί να οδηγήσει σε μία εξαιρετικά πιθανή ήττα, καθώς η αντιπολίτευση, από την άκρα δεξιά έως την άκρα αριστερά, έχει σχηματίσει ενιαίο μέτωπο. Τα κόμματα της Αριστεράς (Σοσιαλιστές, Ανυπότακτη Γαλλία, Κομμουνιστές) και οι Οικολόγοι έχουν ξεκαθαρίσει ότι θα καταψηφίσουν την κυβέρνηση. «Είναι αδιανόητο να του δώσουμε εμπιστοσύνη» τόνισε ο Ολιβιέ Φορ των Σοσιαλιστών. Ακόμα και η Εθνική Συσπείρωση του Ζορντάν Μπαρντελά και της Μαρίν Λεπέν, που στο παρελθόν τηρούσε στάση αναμονής, δηλώνει έτοιμη να ρίξει την κυβέρνηση και ζητά εκλογές.
Στο παρασκήνιο, οι διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι ο Μακρόν, αν ο Μπαϊρού χάσει την ψηφοφορία, είναι απίθανο να προκηρύξει νέες πρόωρες εκλογές, καθώς η προηγούμενη αιφνιδιαστική του κίνηση τον Ιούνιο του 2024 οδήγησε σε μια τριχοτομημένη Εθνοσυνέλευση χωρίς πλέον σταθερή πλειοψηφία. Πιθανότερο σενάριο θεωρείται ο διορισμός νέου πρωθυπουργού, αν και με τις μετοχές των γαλλικών τραπεζών να βυθίζονται και το κόστος δανεισμού να αυξάνεται η πολιτική αβεβαιότητα έχει προκαλέσει ήδη σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.
Παράλληλα, έχει ήδη οργανωθεί πανεθνικό κίνημα διαμαρτυρίας κατά των προτεινόμενων περικοπών στον προϋπολογισμό, το οποίο έχει συγκεντρώσει ισχυρή υποστήριξη στα κοινωνικά δίκτυα και θυμίζει έντονα το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» του 2018. Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ifop που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, το 63% των Γάλλων θέλει διάλυση της Βουλής και νέες εκλογές, αν και το 51% πιστεύει ότι ο Μακρόν δεν θα το κάνει.
Η ελληνική εμπειρία και το σενάριο του ΔΝΤ
«Είναι δεδομένο ότι τα ποσοστά της ακροδεξιάς θα εκραγούν προς τα πάνω με αυτήν τη δημοσιονομική πολιτική», επισημαίνει στη Voria.gr ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ, σχολιάζοντας την τρέχουσα κατάσταση. Όπως αναλύει, η Γαλλία βρίσκεται σε αυτήν τη δύσκολη θέση όχι τόσο λόγω υπερβολικής αύξησης του χρέους αλλά εξαιτίας της αδυναμίας ανάπτυξης του ΑΕΠ της. «Όταν η Γαλλία αποδέχεται την αύξηση των στρατιωτικών εξοπλιστικών δαπανών της, προς τέρψη της αμερικανικής πολεμικής βιομηχανίας, σε πολλαπλάσια δισεκατομμύρια από αυτά που θέλει να εξοικονομήσει από τις περικοπές, προφανώς υπάρχει ένα λογικό σφάλμα», προσθέτει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσφυγή της Γαλλίας σε πολιτικές λιτότητας, ακολουθώντας το μοντέλο που επιθυμεί η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και αγνοεί την έκθεση-ορόσημο για την ανταγωνιστικότητα του Μάριο Ντράγκι (πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας), μπορεί να οδηγήσει σε ένα σενάριο παρόμοιο με την ελληνική κρίση. «Θα γίνει αυτό που ονομάζουμε εσωτερική υποτίμηση, δηλαδή μείωση των εισοδημάτων και επιδείνωση του επίπεδου διαβίωσης των πολιτών της χώρας, που δεν οδήγησε σε μία εξυγίανση των δημοσιονομικών, αλλά μας κατηύθυνε σε μία μεγάλη κρίση, σε ύφεση της οικονομίας. Πολύ πιθανό να συμβεί και στη Γαλλία, αν επιμείνουν σε αυτή την πολιτική», τονίζει ο κ. Ζαρωτιάδης.
Η ελπίδα και ο κίνδυνος για την Ευρωζώνη
Η είσοδος στο ΔΝΤ είναι ένα ακραίο σενάριο, ωστόσο ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ερίκ Λομπάρ, προειδοποίησε ότι «είναι ένας κίνδυνος που βρίσκεται μπροστά μας».
Μια τέτοια εξέλιξη, κατά τον κ. Ζαρωτιάδη, θα σήμαινε «την απαρχή της βαθιάς αμφισβήτησης της Ευρωζώνης. Βάζεις ως ελεγκτή των δημοσιονομικών θεσμών μιας οικονομίας, που είναι από τους δύο βασικούς πυλώνες της Ευρωζώνης, το ΔΝΤ, το οποίο επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ». «Το σήμα που θα δοθεί στις διεθνείς αγορές για τη δυναμική και τη σταθερότητα του ευρώ θα είναι πάρα πολύ αρνητικό με αποτέλεσμα να ασκηθούν περαιτέρω πιέσεις στην αγορά», υπογραμμίζει.
Μάλιστα, όπως τονίζει ο καθηγητής Οικονομικών του ΑΠΘ, «έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι η Γαλλία ήταν η χώρα που οποία αντέδρασε πιο δυνατά κριτικάροντας σθεναρά, ο ίδιος ο κύριος Μπαϊρού, την πρόσφατη συμφωνία της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον προσδιορισμό των δασμών, η οποία βέβαια δεν αφορά μόνο τους δασμούς αλλά έχει και δύο άλλες πάρα πολύ σημαντικές πτυχές μεταξύ άλλων. Προβλέπει μία στροφή στην προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, συμφωνία που θα αγγίξει τα επόμενα χρόνια τα 700 δισ. ευρώ, ενώ θα προμηθευτούν από την ίδια χώρα εξοπλιστικά που αναμένεται να φτάσουν σε αξία τα 650 δισ. ευρώ. Αυτό δείχνει για μένα ότι μαζί με τη δημοσιονομική κρίση της Γαλλίας, η οποία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της προβληματικής ευρωπαϊκής οικονομίας, υπάρχει και ένα βαθύ ζήτημα πολιτικού προσανατολισμού στην Ένωση και όλα αυτά προκαλούν τριγμούς στην ισορροπία της Ευρωζώνης με δεδομένο ότι αναδεικνύουν διαφορετικές κατευθύνσεις της Γερμανίας και της Γαλλίας».
France may need a bailout by the International Monetary Fund, the economy minister has said, amid political chaos that is hampering hopes of reducing the country’s eye-watering debt ⬇️ https://t.co/WbXyttfUSe
— The Times and The Sunday Times (@thetimes) August 26, 2025
Αντίκτυπος για την Ελλάδα
Μια πιθανή κρίση στην Ευρωζώνη, που θα πυροδοτηθεί από την κατάσταση στη Γαλλία, θα έχει αντίκτυπο και στη χώρα μας. «Θα προκληθούν δυσκολίες και στην ελληνική κυβέρνηση να αναχρηματοδοτεί το δικό της χρέος», εξηγεί ο κ. Ζαρωτιάδης. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η Ελλάδα δεν θα επηρεαστεί περισσότερο από άλλες χώρες, καθώς η κρίση αυτή θα δοκιμάσει την ίδια τη συνοχή του κοινού νομίσματος.
Οι επόμενες ημέρες αναμένονται να είναι πέρα ως πέρα καθοριστικές για το μέλλον της κυβέρνησης Μπαϊρού, αλλά και για την πορεία της Ευρωζώνης και της Ευρώπης γενικότερα. Αν η κυβέρνηση πέσει, ο Μακρόν έχει τρεις δύσκολες επιλογές: νέος πρωθυπουργός, πρόωρες εκλογές (απίθανες μετά τις περυσινές που οδήγησαν σε τριχοτομημένη Βουλή) ή η ακραία λύση, η παραίτησή του. Η κρίση αυτή δεν είναι μόνο γαλλική: δοκιμάζει την Ευρωζώνη, με τη Γαλλία ως βασικό πυλώνα.