Ο Μεχμέτ, 48 χρόνων, διπλώνει το πάπλωμα που ζέσταινε τα μικρά κορμάκια των τριών παιδιών του, μέσα σε μία σκηνή που είχε στήσει. Το πάρκο του Μπαχτσελιεβλέρ, δυτικά της Κωνταντινούπολης, είναι γεμάτο τέτοιες σκηνές. Είναι σεισμόπληκτοι, παρ' ότι τα σπίτια τους δεν είχαν υποστεί καταστροφές. Η σεισμική δόνηση όμως των 6,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ στις 23 Απριλίου ξύπνησε πάλι τον φόβο για τον εφιάλτη. Όλοι άρχισαν ξανά να μιλούν για τον μεγάλο σεισμό, που προβλέπουν οι επιστήμονες. Χωρίς κανείς όμως να μπορεί να προσδιορίσει πού και πότε θα σημειωθεί. Πολλοί ήταν αυτοί οι οποίοι βγήκαν στους δρόμους και κάποιοι διανυκτέρευσαν για τις πρώτες νύχτες σε πάρκα, τζαμιά, γυμναστήρια και άλλες κοινωνικές δομές. Είναι δύσκολο να εμπιστευτούν τα σπίτια τους.
Η Ντιβάλ Γιόλου είναι ένας από τους ιστορικότερους δρόμους της Κωνσταντινούπολης. Εκεί που στην οθωμανική αυτοκρατορία κινούνταν οι βεζίρηδες και οι αξιωματούχοι, τώρα διέρχονται εκατομμύρια τουρίστες που επισκέπτονται την Αγιά Σοφιά και το Μπλε Τζαμί. Δύο από τα αρχαιότερα μεγάλα κτήρια της Πόλης, στα οποία γίνονται εδώ και δύο χρόνια εργασίες αντισεισμικής θωράκισής τους. Πολλοί Έλληνες τουρίστες, από την Κρήτη, την Έδεσσα, τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα, ήταν εκεί στον σεισμό των 6,2 Ρίχτερ. Ελάχιστοι όμως ανησύχησαν παρά τα τύμπανα κινδύνου που ηχούν από τους σεισμολόγους και άλλους επιστήμονες. Ευθέως όλοι λένε ότι η πόλη κινδυνεύει να καταστραφεί.
Η ανησυχία των επιστημόνων
Το Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης είναι χτισμένο στις παρυφές της πόλης, από την ευρωπαϊκή πλευρά. Εκείνες τις ημέρες οι επιστήμονες στο ινστιτούτο φυσικών καταστροφών εργάζονταν πυρετωδώς. Κυρίως μελετούν τις ενδεχόμενες καταστροφές που θα μπορούσε να προκαλέσει ένας μεγάλος σεισμός. Ο Ζουλφικάρ Τσαν είναι μηχανικός σεισμών, καθηγητής στο τεχνικό Πανεπιστήμιο. Μελετάει τις κινήσεις του εδάφους σε σχέση με την αντίδραση των κτηρίων. "Το 70% των κτηρίων στην Κωνσταντινούπολη είναι σε κίνδυνο σε περίπτωση μεγάλου σεισμού", λέει. Μετράει τα λόγια του σε σχέση με τη σύγκρουση συναδέλφων του, οι οποίοι έχουν επικεντρωθεί σε προβλέψεις και προγνώσεις για τον μεγάλο σεισμό. Όλοι θεωρούν δεδομένο ότι θα συμβεί. Διαφωνούν όμως για τον χρόνο. Ο κ. Τσαν μιλώντας τηλεφωνικά στη Voria.gr συμφωνεί ότι θα γίνει κάτι, θα είναι μεγάλο, όμως δεν επεκτείνεται στην προγνωσιολογία. Αντίθετα ο καθηγητής γεωφυσικής Οβγκούν Αχμέτ Ερτσάν είναι σε καθημερινή βάση στα πρωτοσέλιδα του τουρκικού Τύπου στις αντιπαραθέσεις των σεισμολόγων. Η άποψή του είναι πως ο μεγάλος σεισμός θα συμβεί, όμως αυτό θα γίνει μεταξύ 2045 και 2065, λέει. Απορεί για τη διεύθυνση της τελευταίας δόνησης και συμπληρώνει ότι χρειάζεται επιπλέον μελέτη το φαινόμενο.
"Υπάρχει σε εκείνο το τμήμα του ρήγματος της βόρειας Ανατολίας ένα σεισμικό κενό, αυτό σημαίνει ότι ένα τμήμα της ζώνης δεν έχει κινηθεί για πάρα πολλά χρόνια, ενώ τα γειτονικά του έχουν κινηθεί. Η διάσταση αυτού του τμήματος είναι αρκετά μεγάλη που αν και όταν ενεργοποιηθεί μπορεί να δώσει ισχυρισμό σεισμό που το μέγεθός του θα ξεπεράσει τους 7 βαθμούς". Ο καθηγητής γεωφυσικής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Μανώλης Σκορδίλης είναι από τους επιστήμονες που έχουν μελετήσει το φαινόμενο του ρήγματος της Ανατολίας και συμφωνεί με τους περισσότερους συναδέλφους του ότι θα γίνει στην περιοχή μεγάλος σεισμός. "Από τη διάσταση του σεισμικού κενού μπορούμε να βρούμε το μέγεθος και τον χώρο που μπορεί να εκδηλωθεί, δυστυχώς δεν μπορούμε να βρούμε με ακρίβεια το πότε", λέει στη Voria.gr. Επιβεβαιώνει τους συναδέλφους του σε όλον τον κόσμο ότι κανείς δεν γνωρίζει το χρονικό σημείο του σεισμού.
Οι χρονιές της αποκάλυψης
Η εφημερίδα Γενί Σαφάκ σε κυριακάτικο δημοσίευμά της κάνει μία εκτενή αναφορά στους μεγάλους σεισμούς που έχουν πλήξει την Κωνσταντινούπολη από τη βυζαντινή περίοδο, την οθωμανική, μέχρι και σήμερα. Ο καθηγητής Ζουλφικάρ Τσαν έχει πάνω από το γραφείο του τον χάρτη του ρήγματος της Ανατολίας. Δείχνει πως το κύριο κομμάτι του περνάει από την Κωνσταντινούπολη και διασχίζει όλη τη θάλασσα του Μαρμαρά. Όλοι στην Πόλη γνωρίζουν ότι οι σεισμοί είναι μέρος της Ιστορίας της. Δυστυχώς με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς. Το 1509, σύμφωνα με τη Γενί Σαφάκ, στις 22 Αυγούστου, οι καταστροφές από τον σεισμό ήταν ανυπολόγιστες και τα θύματα χιλιάδες. Οι κάτοικοι μιλούσαν για "μικρή Αποκάλυψη", έχουν καταγραφεί ζημιές σε δεκάδες τζαμιά και εκατοντάδες κτήρια, όπως και τσουνάμι που είχε συνέπεια να βυθιστούν πολλές συνοικίες. Οι μετασεισμοί συνεχίστηκαν για 40 ημέρες γράφει το δημοσίευμα, που αναφέρεται σε μια σειρά από μεγάλους σεισμούς, το 1346, το 1489, το 1556, το 1690, το 1719, το 1754, το 1766 και το 1894. Η Κωνσταντινούπολη είναι συνδεδεμένη με τους σεισμούς και τις καταστροφές.
Η συζήτηση για την έλευση του μεγάλου σεισμού άρχισε να γίνεται πιο έντονη μετά τις καταστροφικές δονήσεις της 6ης Φεβρουαρίου 2023 που ισοπέδωσαν την Αντιόχεια και το Καχραμάνμαρας αφήνοντας περισσότερους από 53.000 νεκρούς κάτω από τα ερείπια των πολυκατοικιών. Στην Κωνσταντινούπολη ο κρατικός μηχανισμός κινητοποιήθηκε και άρχισαν παρεμβάσεις σε μεγάλα κτήρια. Στην Αγιά Σοφιά ακόμη οι σκαλωσιές βρίσκονται γύρω από τον έναν μιναρέ, ο οποίος ενισχύθηκε πάλι, όπως συμβαίνει και στο Μπλε Τζαμί. Πλέον μιλούν όλοι για την ανάγκη εργασιών ενίσχυσης του τρούλου, ο οποίος αντιμετωπίζει σοβαρό κίνδυνο. "Ο χρόνος είναι με το μέρος μας αρκεί να γίνουν βήματα", τόνισε ο κ. Τσαν. Πιστεύει ότι τα κτήρια που χτίστηκαν στην Πόλη μετά το 2000 δεν αντιμετωπίζουν κίνδυνο. Εφόσον βέβαια οι κατασκευές είναι σωστές. Άλλωστε οι καταστροφές του 2023 έδειξαν ότι σε πολλά κτήρια δεν τηρήθηκε κανένας από τους όρους ασφαλούς δόμησης και καινούργιοι ουρανοξύστες κατέρρευσαν σαν χάρτινοι πύργοι, θάβοντας στα ερείπιά τους εκατοντάδες ψυχές.
Πίσω στο Μπαχτσελιεβλέρ ο 48χρονος Μεχμέτ δεν έχει αποφασίσει αν θα φύγει από το πάρκο για να επιστρέψει στο σπίτι του μαζί με την οικογένειά του. Μία δόνηση των 4,8 βαθών που ακολούθησε λίγες ημέρες μετά τον κύριο σεισμό ήταν αρκετή να τον κρατήσει μακριά από τα κτήρια. Περίμενε τον έλεγχο των υπηρεσιών, που εντόπισαν ρωγμές, χωρίς όμως να είναι απαγορευτικές για να μείνουν οι άνθρωποι. Όπως είπε μία γυναίκα που διανυκτέρευσε στη γειτονική σκηνή "οι σεισμοί δεν σκοτώνουν, τα κτήρια καταρρέουν". Ο Μεχμέτ κοιτάζει τον ουρανό, δείχνει προς τα εκεί και απαντάει "ο Αλλάχ είναι μεγάλος".