Η πανδημία του κορωνοϊού μπορεί να πέρασε, όμως οι επιπτώσεις της παραμένουν νωπές για χιλιάδες ασθενείς όλων των ηλικιών στην Ελλάδα, οι οποίοι υποφέρουν από το σύνδρομο Long Covid που υποβαθμίζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής τους.
Ωστόσο, οι ασθενείς παραμένουν «αόρατοι» για την Πολιτεία, καθώς το σύνδρομο δεν έχει αναγνωριστεί ως χρόνια ασθένεια, ενώ δεν υπάρχουν οι κατάλληλες δομές για την υποστήριξή τους. Την ίδια στιγμή διακινούνται ανακριβείς και ψευδείς πληροφορίες για το σύνδρομο, οι οποίες συνεχίζουν να εμποδίζουν τη διάγνωση, την πρόληψη, τη φροντίδα και την αποκατάσταση τους.
Αυτούς τους «μύθους» επιχειρεί να αποδομήσει η ευρωπαϊκή ενημερωτική καμπάνια «Long Covid Mythbusters» του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας – Περιφερειακού Γραφείου Ευρώπης (WHO/Europe), η οποία ξεκίνησε στις 30 Ιανουαρίου και θα ολοκληρωθεί στο τέλος Μαρτίου. Στον σχεδιασμό της καμπάνιας συμμετείχε εκ μέρους της Ελλάδας η Πανελλήνια Ένωση Ασθενών με Μετά-Covid Κατάσταση (Long Covid Greece), η οποία έχει ήδη διανείμει τα ενημερωτικά φυλλάδια στους ιατρικούς συλλόγους της χώρας, στο υπουργείο Υγείας και στον ΕΟΔΥ, μαζί με την απαίτηση των ασθενών για εθνικό σχεδιασμό που θα περιλαμβάνει καταγραφή, διεπιστημονική φροντίδα και θεσμική αναγνώρισή τους.
Πλήττει το 6% όσων νόσησαν
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 6 στα 100 άτομα που νόσησαν ανέπτυξαν post-Covid-19 νοσήματα. Ενώ ο ακριβής αριθμός των ατόμων που ζουν με Long Covid παραμένει αβέβαιος, εκτιμάται ότι περισσότερα από 36 εκατομμύρια άτομα σε όλη την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ ενδέχεται να την έχουν βιώσει κατά τα πρώτα 3 χρόνια της πανδημίας (2020–2022). Ωστόσο, όπως αναφέρει ο ΠΟΥ, με μειωμένα τεστ και άνιση επιτήρηση μετά το 2022, ο πραγματικός συνολικός αριθμός είναι πιθανώς υψηλότερος. Ο οργανισμός σημειώνει επίσης ότι ο ιός SARS-CoV-2, που προκαλεί την Covid-19, εξακολουθεί να κυκλοφορεί ευρέως και το σύνδρομο παραμένει μια σημαντική απειλή και μια συνεχής πρόκληση για την παγκόσμια δημόσια υγεία.
«Η πανδημία έφυγε, αλλά το Long Covid συνεχίζει να υφίσταται. Άλλωστε, υπάρχουν και τώρα καινούργια περιστατικά, απλώς δεν έχουν τη βαρύτητα που είχαν πριν. Όμως, η πιθανότητα να αναπτύξει κάποιος να αναπτύξει κάποιος Long Covid δεν εξαρτάται από τη βαρύτητα της νόσησης. Αυτά τα δύο είναι ανεξάρτητα, οπότε ως κίνδυνος συνεχίζει να υφίσταται και συνεχίζει να επηρεάζει άτομα όλων των ηλικιών. Και φυσικά οι επιπτώσεις είναι ακόμα σοβαρότερες στα νέα παιδιά, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής τους και την ικανότητά τους όχι μόνο να εργαστούν, αλλά και να σπουδάσουν», είπε στη Voria.gr η πρόεδρος της Long Covid Greece, Ελένη Ιασωνίδου.
Σε ό,τι αφορά τα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς, η πρόεδρος της ένωσης σημείωσε πως τα συμπτώματα είναι πολλά και μάλιστα σε όλο το φάσμα της ιατρικής, με προεξάρχοντα την κόπωση, τη δυσαυτονομία και τις γνωστικές διαταραχές.
«Δεν υπάρχει υποστήριξη»
Παρότι η Μετά-Covid Κατάσταση έχει αναγνωριστεί διεθνώς από το 2023 μέσω της ταξινόμησης ICD-10 U09 στην Ελλάδα παρατηρείται απουσία οργανωμένου μηχανισμού διάγνωσης και καταγραφής και σημαντική υποκαταγραφή των περιστατικών, γεγονός που οδηγεί σε υποεκτίμηση του πραγματικού φορτίου της νόσου, καθώς επίσης έλλειψη εξειδικευμένων δημόσιων υπηρεσιών και διεπιστημονικών δομών και αδυναμία σύνδεσης της διάγνωσης με εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα των ασθενών.
«Δεν υπάρχει τίποτα σε επίπεδο υποστήριξης. Η Μετά-Covid Κατάσταση δεν υπάρχει ούτε στην εκπαίδευση των γιατρών, ούτε υπάρχουν οργανωμένα ιατρεία που να δέχονται και να ασχολούνται με αυτούς τους ασθενείς. Στην Αθήνα υπάρχουν στον Ευαγγελισμό και στο Σωτηρία, αλλά μέχρι εκεί. Δηλαδή, ένας ασθενής από Θεσσαλονίκη, από Αλεξανδρούπολη, πρέπει να ταξιδέψει εκεί, για να πάρει μια διάγνωση. Δεν γίνονται έτσι τα πράγματα. Ούτε όλοι έχουν τη δυνατότητα να κατεβαίνουν στην Αθήνα. Και φυσικά δεν είναι συνδεδεμένη ούτε με εργασιακά δικαιώματα, ούτε με εκπαιδευτικά δικαιώματα, ούτε με τίποτα», τόνισε η κ. Ιασωνίδου.
Η πρόεδρος της ένωσης ανέφερε ότι από το 2021, όταν έγινε η πρώτη επαφή με το υπουργείο Υγείας, το μόνο αίτημα που εισακούστηκε ήταν να μπει ο κωδικός ICD-10 στην ΗΔΙΚΑ, χωρίς, πάντως, να διευκρινίζεται αν νοείται ως χρόνια νόσος. «Έκτοτε δεν έχει υπάρξει μια συνέχεια της επικοινωνίας, ένα follow-up ή οτιδήποτε, παρότι έχουμε στείλει επανειλημμένα επιστολές, ζητώντας να συζητήσουμε. Μάλιστα, τα ιατρεία τα οποία υπήρχαν έστω στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στην περίοδο της πανδημίας με υπουργική απόφαση σταμάτησαν να υφίστανται», πρόσθεσε.
Οι οχτώ μύθοι και αλήθειες
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η Long Covid παραμένει μια από τις πιο παρεξηγημένες πτυχές της πανδημίας, με μύθους και ψευδείς πληροφορίες να συνεχίζουν να κυκλοφορούν εντός και εκτός διαδικτύου. Η καμπάνια στοχεύει στην επιστημονικά τεκμηριωμένη αποδόμηση των πιο διαδεδομένων μύθων, στην ενίσχυση της ακεραιότητας της πληροφόρησης στον τομέα της υγείας και στη στήριξη τόσο των ασθενών όσο και των επαγγελματιών υγείας απέναντι στην παραπληροφόρηση και στο κοινωνικό στίγμα.
Χρησιμοποιώντας πληροφορίες βασισμένες σε τεκμήρια και πραγματικές ιστορίες ασθενών, ο ΠΟΥ Ευρώπης αποδομεί τους οχτώ πιο διαδεδομένους μύθους και συγκεκριμένα:
Μύθος 1: Το να είσαι νέος και γυμνασμένος, προστατεύει από το Long Covid – Αλήθεια: Το Long Covid μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε εκτεθεί στον ιό.
Μύθος 2: Το Long Covid επηρεάζει μόνο άτομα με υποκείμενες παθήσεις – Αλήθεια: Δεν χρειάζεται να έχεις νοσήσει σοβαρά ή να έχει υποκείμενα νοσήματα
Μύθος 3: Το Long Covid είναι να είσαι απλώς λιγάκι κουρασμένος – Αλήθεια: Είναι μία εξουθενωτική κατάσταση που επηρεάζει σωματικές και γνωστικές λειτουργίες
Μύθος 4: Το Long Covid είναι άλλη μια λέξη για τεμπελιά και μια δικαιολογία να σταματήσεις τη δουλειά – Αλήθεια: Το Long Covid μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε και να επηρεάσει τη δουλειά και την ποιότητα ζωής του
Μύθος 5: Τα συμπτώματα του Long Covid εμμένουν μόνο για μερικές βδομάδες – Αλήθεια: Το Long Covid μπορεί να συνεχιστεί για 2-3 μήνες ή και περισσότερο
Μύθος 6: Το Long Covid προκαλείται από στρες, άγχος ή από κακή ψυχική υγεία - Αλήθεια: Το Long Covid είναι κατάσταση υγείας
Μύθος 7: Τα εμβόλια της Covid-19 προκαλούν Long Covid - Αλήθεια: Τα εμβόλια μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου
Μύθος 8: Το Long Covid είναι παρελθόν - Αλήθεια: Το Long Covid δεν έχει φύγει - νέες μολύνσεις οδηγούν σε νέα περιστατικά
