Οι λαϊκές αγορές αποτελούν διαχρονικά καταφύγιο για τα χαμηλά εισοδήματα, ειδικά σε περιόδους κρίσης. Μπορεί για ορισμένους να είναι μια ψευδαίσθηση, όμως βάσει στοιχείων είναι μια πραγματικότητα, που τείνει εσχάτως να αποτελέσει ανάμνηση.
Τα ζητήματα των λαϊκών αγορών είναι πολλά. Άλλα διαχρονικά, άλλα συγκυριακά. Εκείνο που παραμένει σταθερό στις λαϊκές αγορές είναι οι χαμηλές τιμές σε βασικά είδη διατροφής.
Το τελευταίο διάστημα και οι ίδιοι οι παραγωγοί, επαγγελματίες και πωλητές στις λαϊκές της Θεσσαλονίκης παραδέχονται ότι αυτό το θεμέλιο των λαϊκών άρχισε πια να κλονίζεται. Οι τιμές έχουν πάρει την ανιούσα, σε βαθμό μάλιστα που πολλά προϊόντα να πωλούνται ακριβότερα από τον κύριο ανταγωνιστή των λαϊκών, τα σούπερ μάρκετ.
Έχουν απορροφήσει πολλές κρίσεις στο επάγγελμά τους όσοι δραστηριοποιούνται στις λαϊκές αγορές τις τελευταίες δυο δεκαετίες, ειδικά μέσα στις δυο μεγαλύτερες κρίσεις που βιώσαμε στη χώρα, την οικονομική και την υγειονομική. Σε βαθμό που σήμερα, με τη συνεχιζόμενη επί πολλά χρόνια πλέον κρίση ακρίβειας να δηλώνουν αδυναμία απορρόφησης του επιπλέον κόστους το οποίο προκύπτει κάθε φορά από διαφορετική αιτία.
Είτε από την ενεργειακή κρίση, είτε από τις αυξήσεις στο κόστος παραγωγής, είτε από τους πολέμους, τις κλιματικές συνθήκες κτλ. Μιλώντας με τους ανθρώπους των λαϊκών αγορών η εικόνα που μου περιέγραψαν σχετικά με το επάγγελμά τους είναι εξαιρετικά ανησυχητική.
Για λίγους πια είναι βιώσιμο το επάγγελμα. Δεν βγαίνουν λένε, οπότε η αύξηση των τιμών πώλησης των προϊόντων είναι μονόδρομος επιβίωσης. Σαφώς και κάτι τέτοιο δύσκολα πείθει τον καταναλωτή, ο οποίος βλέπει τιμές κατά περίπτωση ακόμα και διπλάσιες σε σχέση με το όχι και τόσο μακρινό παρελθόν.
Εκείνο που μπορεί να πείσει όμως είναι οι κενοί πάγκοι στις λαϊκές. Όχι μόνο στις λαϊκές της Θεσσαλονίκης. Το φαινόμενο είναι πανελλαδικό. Κόσμος φεύγει από το επάγγελμα επειδή δεν βγαίνει οικονομικά. Δεν έχει έσοδα λόγω του περιορισμού της κατανάλωσης και η κατανάλωση μειώθηκε αφενός λόγω των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η πελατεία των λαϊκών (δεν είναι οι προύχοντες...), αφετέρου λόγω των υψηλών τιμών στα προϊόντα.
Για να μην είμαστε ανακόλουθοι με την επικαιρότητα να επισημάνω πως την έκρηξη τιμών στη διάρκεια των προηγούμενων τριών εβδομάδων, ίσως και μήνα, ακολούθησε ήδη μια σχετική αποκλιμάκωση. Τη μεταπασχαλινή εβδομάδα οι τιμές στις λαϊκές της Θεσσαλονίκης υποχώρησαν και η τάση φαίνεται να είναι τέτοια. Πλην όμως έχουμε δυο παραμέτρους, που δεν προοιωνίζονται με σιγουριά ένα πιο βατό (οικονομικά) μέλλον στις λαϊκές. Πρώτον, η σπορά των προϊόντων που θα βγουν στους πάγκους τους επόμενους μήνες έγινε με τιμές κρίσης και δεύτερον έχει παγιωθεί πλέον η τάση να καλλιεργούνται λιγότερα χωράφια και η παραγωγή περιορίζεται (κυρίως και πάλι για οικονομικούς λόγους).
Ένας φαύλος κύκλος, που ήδη έχει τραγικά αποτελέσματα. Κι όταν γράφω τραγικά το εννοώ.
Θα δώσω μόνο ένα ενδεικτικό στοιχείο. Από 3.500 ενεργούς δραστηριοποιούμενους στις λαϊκές αγορές της Θεσσαλονίκης με άδεια, έχουν αποχωρήσει περίπου 600 τα τελευταία χρόνια. Κάθε μέρα καταγράφονται αποχωρήσεις από επαγγελματίες και παραγωγούς που έχουν άδειες, επειδή εγκαταλείπουν το επάγγελμα. Και το εγκαταλείπουν επειδή δεν βγαίνουν. Αυτοί δημιουργούν τα κενά στους πάγκους των λαϊκών. Προτιμούν, μου λένε, να γίνουν υπάλληλοι, οδηγοί και μισθωτοί παρά να ζουν με την αγωνία των εσόδων, που τις περισσότερες φορές δεν αρκούν για να καλύψουν τις υποχρεώσεις, με αποτέλεσμα να έχουν φορτωθεί πολλοί και με χρέη...
Την άλλη εβδομάδα έρχεται ένας ακόμα νέος νόμος για τις λαϊκές αγορές. Με τη διόρθωση μιας σημαντικής στρέβλωσης (όχι μιας, πολλών περισσότερων, αλλά μένω στη μία) που είχε δημιουργήσει προηγούμενος νόμος, ο οποίος είχε στερήσει τη δυνατότητα από παραγωγούς να μπαίνουν στις λαϊκές, ζητώντας διάφορες προϋποθέσεις που αποδείχτηκε δύσκολο να τις τηρήσουν όλοι.
Πλέον, πιο ελεύθερα θα μπορούν να πωλούν τα προϊόντα τους οι παραγωγοί στις λαϊκές κι έτσι οι εκπρόσωποι του κλάδου περιμένουν την είσοδο νέων παραγωγών και τη δημιουργία συνθηκών καλύτερου ανταγωνισμού, που θα επιτρέψει και βελτίωση των τιμών προς όφελος του τελικού καταναλωτή.
Η προσοχή της Πολιτείας πρέπει να στραφεί στις λαϊκές αγορές, διότι επαναλαμβάνω αποτελούν εκ των πραγμάτων ανάχωμα στην κάθε κρίση που βιώνουν τα νοικοκυριά. Δεν είναι το σαλονιού οι λαϊκές, ούτε θα γίνουν ποτέ. Είναι του πεζοδρομίου και με την ευκαιρία να δώσω και τα εύσημα σε όσους συνεχίζουν σε αυτόν τον χώρο και με αυτές τις δυσκολίες να στηρίζουν τους πιο ευάλωτους συμπολίτες μας. Να κάνουν δηλαδή την κοινωνική πολιτική που λείπει από τη συντεταγμένη Πολιτεία. Και γι' αυτό που αναφέρω έχω ουκ ολίγα παραδείγματα διαχρονικά, στα οποία η ανθρωπιά μπαίνει πάνω από την τσέπη και τα χέρια ανθρώπων με άδειες τσέπες γεμίζουν με σακούλες αγάπης και αλληλεγγύης από τη λαϊκή της γειτονιάς. Δεν είναι περιπτωσιολογία, είναι άγραφος κανόνας, που έγινε θεσμός και ο οποίος αξίζει τον σεβασμό όλων μας και τη στήριξη όσων έχουν οποιουδήποτε τύπου εξουσία στα χέρια τους.
Τις λαϊκές και τα μάτια σας, διότι αποτελούν το αποκούμπι για πολλούς συμπολίτες μας, οι οποίοι δοκιμάζονται. Διαχρονικά και περιστασιακά. Και δυστυχώς έτσι όπως πάμε θα γίνουν περισσότεροι. Αυτοί που δοκιμάζονται...
