Σε κόμβο τεχνολογικής καινοτομίας και πολιτικού προβληματισμού μετατρέπεται η Θεσσαλονίκη αυτές τις μέρες καθώς φιλοξενεί τη Συνάντηση Στρογγυλής Τραπέζης των Επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Δικτύου Κοινοβουλευτικής Αποτίμησης Τεχνολογίας (EPTA). Στο Κέντρο Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων του ΑΠΘ, 20 εκπρόσωποι από ευρωπαϊκες χώρες καθώς και από ΗΠΑ και Ιαπωνία συναντήθηκαν για να χαρτογραφήσουν το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσα στους κορυφαίους θεσμούς της Δημοκρατίας.
Η εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες
Στο επίκεντρο της συνάντησης βρέθηκε η πρακτική αξιοποίηση της ΤΝ στο κοινοβουλευτικό έργο καθώς παρουσιάστηκαν εφαρμογές που χρησιμοποιούνται ήδη σε καθημερινές λειτουργίες, όπως στη σύνοψη, στη μετάφραση, στην μεταγραφή, στην αναζήτηση βιβλιογραφίας και στην υποστήριξη στη σύνταξη και ανάλυση εκθέσεων.Αρκετά κοινοβουλευτικά ιδρύματα όπως σημειώθηκε στη συνάντηση προχωρούν σε πιο σύνθετες χρήσεις, όπως ανάπτυξη σεναρίων πολιτικής, ανάλυση δημόσιας διαβούλευσης, παρακολούθηση μέσων ενημέρωσης και επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων, με την γενική εικόνα δείχνει ότι η χρήση της ΤΝ εδραιώνεται σταδιακά κυρίως ως υποστηρικτικό εργαλείο.
Κανόνες, διαφάνεια και όρια
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κανονιστικό πλαίσιο που συνοδεύει την ενσωμάτωση της ΤΝ. Θέματα όπως η αξιοπιστία, η διαφάνεια, η προστασία δεδομένων, η κυβερνοασφάλεια και η ανθρώπινη εποπτεία είναι στο επίκεντρο των συζητήσεων. Παρότι αρκετά ιδρύματα έχουν ήδη θεσπίσει κανόνες ή κατευθυντήριες γραμμές η εφαρμογή τους σε πολλά σημεία φαίνεται πως παραμένει άνιση. Η διαφάνεια, ειδικότερα εξακολουθεί να αποτελεί ανοιχτό ζήτημα, καθώς δεν υπάρχει ενιαία προσέγγιση για το πότε και πώς δηλώνεται η χρήση ΤΝ στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
Οι χώρες που πρωτοπορούν
Ορισμένες χώρες αναδεικνύονται σε πιο ώριμα παραδείγματα αξιοποίησης της ΤΝ. Πιο συγκεκριμένα η Σουηδία έχει ενσωματώσει την αποτίμηση τεχνολογίας ακόμη και στην επεξεργασία νομοσχεδίων, ενώ η Πολωνία ξεχωρίζει για το πιο ολοκληρωμένο μοντέλο διακυβέρνησης, με σαφείς περιορισμούς στη χρήση δεδομένων με αυστηρή ευθύνη του δημιουργού. Το Λουξεμβούργο από την άλλη εφαρμόζει Χάρτη Τεχνητής Νοημοσύνης με οργανωμένη εποπτεία και εκπαίδευση προσωπικού, ενώ η ισπανική Oficina C έχει υιοθετήσει οδηγό υπεύθυνης χρήσης που προβλέπει αξιολόγηση κινδύνου, προστασία απορρήτου και υποχρεωτική ανθρώπινη εποπτεία.
Ευκαιρίες και κίνδυνοι
Κατά την συνάντηση επικεφαλής αναδείχθηκαν τόσο τα οφέλη όσο και οι προκλήσεις της ΤΝ. Από τη μία πλευρά, η τεχνολογία μπορεί να επιταχύνει την ανάλυση πολιτικών, να βελτιώσει την τεκμηρίωση και να ενισχύσει τη λήψη αποφάσεων. Από την άλλη, επισημανθηκαν ανησυχίες για ανακρίβειες, αλγοριθμικές προκαταλήψεις αλλά και ζητήματα απορρητου.
Κοινή θέση αποτέλεσε ότι η ΤΝ δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, απαιτώντας συνεχή έλεγχο και επαλήθευση από ανθρώπινη επίβλεψη.
Η ελληνική παρουσία και τα επόμενα βήματα
Η Βουλή των Ελλήνων συμμετέχει ενεργά στον ευρωπαϊκό διάλογο, επενδύοντας σε εφαρμογές που ενισχύουν την έρευνα, την τεκμηρίωση και τη θεσμικά ασφαλή χρήση της ΤΝ στο κοινοβουλευτικό έργο, με πρωτοποριακή υπογραφή μνημονίου συνεργασίας.
Η διοργάνωση τελεί υπό την Ελληνική Προεδρία του Δικτύου για το 2026, την οποία ασκεί η Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Έρευνας και Τεχνολογίας της Βουλή των Ελλήνων, με πρόεδρο τον βουλευτή Α΄ Θεσσαλονίκης Στράτο Σιμόπουλο.
Όπως σημείωσε ο κ. Σιμόπουλος η συγκεκριμενη συνάντηση είναι ουσιαστική όχι μόνο για τους τεχνοκράτες των ευρωπαϊκών κοινοβουλίων αλλά «αφορά και τους πολίτες διοτι μέσα από τα εργαλεία ΤΝ θα έχουν πρόσβαση όχι μόνο στο περιεχόμενο των ίδιων των συνεδριάσεων της βουλής αλλά θα μπορούν να συγκρίνουν πολιτικές καθώς και να παίρνουν αποφάσεις που αφορούν το μέλλον. Ετσι με αυτόν τον τρόπο θα εμβαθύνεται η Δημοκρατία».
Η συνάντηση της Θεσσαλονίκης ανέδειξε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κοινοβουλίων και επιστημονικών φορέων, σε μια περίοδο όπου η τεχνολογία επηρεάζει άμεσα τη δημοκρατική λειτουργία.
