Κτήμα της κοινωνίας και της επιχειρηματικότητας πρέπει να γίνει η Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε κάθε επιχειρηματίας, ανεξαρτήτως μεγέθους, να βρει τα εργαλεία για να καινοτομήσει, όπως επισημαίνει στη συνέντευξή του στην έντυπη Voria ο υφυπουργός Ανάπτυξης αρμόδιος για την Καινοτομία και την Έρευνα, Σταύρος Καλαφάτης.
«Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν θα αλλάξει ο τρόπος που επιχειρούμε, αλλά αν θα είμαστε οι αρχιτέκτονες ή τα θύματα αυτού του μετασχηματισμού. Έχουμε ευθύνη να απαντήσουμε με τόλμη και όραμα», τονίζει ο κ. Καλαφάτης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, στην Ελλάδα περισσότερες από 400.000 επιχειρήσεις αξιοποιούν ήδη λύσεις AI, ενώ η χώρα μας καταγράφει αύξηση 55% σε ένα έτος, τη δεύτερη υψηλότερη στην Ευρώπη. Επίσης, βάσει των ίδιων στοιχείων, το 89% των επιχειρήσεων που υιοθέτησαν την ΤΝ αναφέρει αύξηση εσόδων κατά μέσο όρο 18%.
Επίσης, ο κ. Καλαφάτης αναφέρεται στο Εθνικό Σχέδιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, τονίζοντας πως η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες με συνεκτική στρατηγική εναρμονισμένη με τον ευρωπαϊκό κανονισμό AI Act.
«Δεν μένουμε στην ικανοποίηση, αλλά έχουμε ακόμη δρόμο και εργαζόμαστε εντατικά με το οικοσύστημα καινοτομίας», σημειώνει ο υφυπουργός υπογραμμίζοντας πως ειδικά η Βόρεια Ελλάδα πρωταγωνιστεί πλέον στην πράξη και η Θεσσαλονίκη, με επίκεντρο το νέο ερευνητικό κέντρο AI Nucleus του ΕΚΕΤΑ 2.0, εξελίσσεται σε τεχνολογική πρωτεύουσα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Κύριε Υπουργέ, τελικά η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι απειλή ή ευκαιρία για τις σύγχρονες οικονομίες, τις δουλειές και τελικά τις ζωές μας; Διότι η επικρατούσα άποψη λέει ότι η ΤΝ δεν είναι ακόμα μία τεχνολογική επανάσταση όπως οι προηγούμενες, αλλά μία εντελώς μοναδική συνθήκη που θα φέρει κατακλυσμιαίες συνέπειες σε όλες τις πτυχές της καθημερινότητάς μας.
Βρισκόμαστε σε ένα από τα πλέον καθοριστικά σταυροδρόμια της ανθρώπινης ιστορίας και, αυτή τη φορά, δεν πρόκειται για υπερβολή. Δεν μιλάμε απλώς για μια νέα τεχνολογία, αλλά για μια νέα κουλτούρα και έναν νέο τρόπο σκέψης. Πρόκειται για έναν εκθετικό μετασχηματισμό που επιταχύνεται με ρυθμούς που υπερβαίνουν την ανθρώπινη εμπειρία από προηγούμενες βιομηχανικές επαναστάσεις. Όπως εκτίμησε πρόσφατα ο Demis Hassabis, συνιδρυτής και Διευθύνων Σύμβουλος της Google DeepMind, σε συζήτηση στο Ηρώδειο με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, η εμβέλεια της ΤΝ θα είναι 10 φορές μεγαλύτερη και ταχύτερη από τη βιομηχανική επανάσταση.
Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, η συμβολή της Τεχνητής Νοημοσύνης στο παγκόσμιο ΑΕΠ αναμένεται να ξεπεράσει τα 15 τρισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν θα αλλάξει ο τρόπος που επιχειρούμε, αλλά αν θα είμαστε οι αρχιτέκτονες ή τα θύματα αυτού του μετασχηματισμού. Έχουμε ευθύνη να απαντήσουμε με τόλμη και όραμα. Η ΤΝ είναι ήδη παρούσα παντού: από τις αναζητήσεις στο διαδίκτυο και την υγεία, μέχρι την εκπαίδευση και τις δημόσιες υπηρεσίες. Γιατί κ. Θεοδωρακίδη, η διείσδυσή της είναι αθόρυβη αλλά καθολική. Είναι ενθαρρυντικό ότι οι νέοι μας αποτελούν το πιο ισχυρό κεφάλαιο, καθώς η Ελλάδα σύμφωνα με τη Eurostat βρίσκεται στην πρώτη θέση στην Ε.Ε. στη χρήση εργαλείων ΤΝ από νέους, με ποσοστό 83,5%.
Υπηρετώντας το χαρτοφυλάκιο του Υπουργείου Ανάπτυξης για την έρευνα και την καινοτομία είναι αυτονόητο πως θα διαπιστώνετε ότι εξ ορισμού αυτές τέμνονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πώς κρίνετε ότι ανταποκρίνονται οι ελληνικές επιχειρήσεις στην πρόκληση του ΑΙ;
Στόχος μας είναι η νέα αυτή τεχνολογία να γίνει κτήμα της κοινωνίας και της επιχειρηματικότητας, ώστε κάθε επιχειρηματίας, ανεξαρτήτως μεγέθους, να βρει τα εργαλεία για να καινοτομήσει. Τα δεδομένα δείχνουν μια εντυπωσιακή δυναμική: οι εταιρείες που ενσωματώνουν την ΤΝ βλέπουν τετραπλάσια αύξηση παραγωγικότητας σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους. Στην Ελλάδα, περισσότερες από 400.000 επιχειρήσεις αξιοποιούν ήδη λύσεις AI, με το 34% να τη χρησιμοποιεί συστηματικά. Καταγράφουμε αύξηση 55% σε ένα έτος, τη δεύτερη υψηλότερη στην Ευρώπη.
Συγκεκριμένα παραδείγματα όπως η Pi tech, που αναπτύσσει εφαρμογές AR/VR για τη βιομηχανία και η ΜΙΚ3 Α.Ε. στα logistics, δείχνουν τον δρόμο. Startups στο fintech και το e-commerce εφαρμόζουν AI για εξατομίκευση της εμπειρίας του πελάτη, ενώ μεγάλες επιχειρήσεις τροφίμων και λιανικής τη χρησιμοποιούν για διαχείριση αποθεμάτων. Επίσης, logistics εταιρείες στη Βόρεια Ελλάδα μειώνουν τα κόστη μεταφορών μέσω AI. Το αποτέλεσμα είναι, ότι το 89% των επιχειρήσεων που υιοθέτησαν AI αναφέρει αύξηση εσόδων κατά μέσο όρο 18%. Παρά την ικανοποίηση, έχουμε ακόμη δρόμο και εργαζόμαστε εντατικά με το οικοσύστημα καινοτομίας.
Ποιο είναι το κλειδί που καλούνται να χρησιμοποιήσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις για να βάλουν την Τεχνητή Νοημοσύνη στο επίκεντρο της αναπτυξιακής τους προσπάθειας; Μήπως αυτό είναι πολύ δύσκολο να γίνει ειδικά από τις μικρές επιχειρήσεις, στο σημερινό δύσκολο και πολύ ανταγωνιστικό διεθνοποιημένο περιβάλλον;
Θεωρώ πως δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για ευκαιρίες χωρίς να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις, όπως για παράδειγμα το χάσμα δεξιοτήτων. Η λέξη κλειδί επομένως είναι η εξειδίκευση. Το 75% των εργοδοτών στην Ευρώπη δυσκολεύεται να καλύψει θέσεις εργασίας σχετικές με την ΤΝ, ενώ στην Ελλάδα το 41% των εργαζομένων αναγνωρίζει την ανάγκη για περαιτέρω ανάπτυξη γνώσεων.
Αυτό το εμπόδιο το μετατρέπουμε σε ευκαιρία μέσω του Εθνικού Σχεδίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες με συνεκτική στρατηγική εναρμονισμένη με τον ευρωπαϊκό κανονισμό AI Act. Επενδύουμε στην εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα, από το δημοτικό μέχρι τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Πολύτιμες είναι οι συνεργασίες μας με κολοσσούς όπως η OpenAI, η Google και η Mistral AI. Μέσω του «Greek AI Startup Accelerator» της OpenAI, νεοφυείς επιχειρήσεις αποκτούν δωρεάν πρόσβαση σε κορυφαία μοντέλα για την ανάπτυξη AI-native λύσεων. Επίσης, τρέχουμε πιλοτικά προγράμματα εισαγωγής της ΤΝ στα σχολεία και τη δημόσια διοίκηση.
Με ποιες ενέργειες η ελληνική κυβέρνηση στηρίζει ή σκοπεύει να στηρίξει την ενσωμάτωση της ΤΝ ως αναπτυξιακό εργαλείο στις ελληνικές επιχειρήσεις;
Λειτουργούμε με βάση τα αποτελέσματα. Το 2025 η Ελλάδα πέτυχε τον υψηλότερο ρυθμό αύξησης επενδύσεων Venture Capital στην Ευρώπη (+722%), με την ΤΝ να ηγείται. Αυτό είναι προϊόν πολιτικής σε τρία επίπεδα:
• Σε θεσμικό επίπεδο: Μέσω του Elevate Greece στηρίξαμε 1.044 startups με 8.500 εργαζομένους υψηλής εξειδίκευσης.
• Σε χρηματοδοτικό επίπεδο: Μέσω του EquiFund επενδύθηκαν πάνω από 500 εκατ. ευρώ και μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας 362 εκατ. ευρώ. Ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος ενσωματώνει ειδικά καθεστώτα για "Σύγχρονες Τεχνολογίες" και "Ψηφιακό Μετασχηματισμό".
• Σε μεταρρυθμιστικό επίπεδο: Θεσπίσαμε υπερέκπτωση δαπανών R&D έως 315%, δίνοντας κίνητρα 50% στους Επενδυτικούς Αγγέλους. Παράλληλα, η νέα Golden Visa για startups προσελκύει διεθνή κεφάλαια.
Επιπλέον, μέσω της Ενιαίας Δράσης Κρατικών Ενισχύσεων «Ερευνώ - Καινοτομώ» της τρέχουσας Προγραμματικής Περιόδου (2021-2027), της εξειδίκευσης του Ειδικού Στόχου 1.4 του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης με δράσεις Δημόσιας Δαπάνης 140 εκατ. ευρώ, μέσω του Ε.Π. «Ανταγωνιστικότητα» (ΕΣΠΑ 2021-2027), με τα προγράμματα «Ορίζων Ευρώπη» και «Ψηφιακή Ευρώπη», που προβλέπουν επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη στηρίζουμε τις επιχειρήσεις στην ψηφιακή μετάβαση και την καινοτομία. Η χώρα μας θα φιλοξενήσει το AI Factory «AI Pharos» στο Λαύριο (προϋπολογισμού 30 εκατ. ευρώ) και τον υπερ-υπολογιστή «Δαίδαλο» (60 εκατ. ευρώ), ενώ προετοιμάζουμε ήδη και δεύτερο εργοστάσιο ΤΝ στην Κοζάνη. Παρακολουθούμε επίσης στενά τη θεσμοθέτηση του «EU Inc.» για τη διευκόλυνση των τεχνολογικών εταιρειών.
Η συγκλίνουσα άποψη πολλών λέει πως η Βόρεια Ελλάδα έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα στους δρόμους της νέας εποχής. Το όχημά της μπορεί να υποστηριχτεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη σε αυτό το ράλι της ανάπτυξης που όλοι προσδοκούμε;
Η Βόρεια Ελλάδα πρωταγωνιστεί πλέον στην πράξη. Με επίκεντρο το νέο ερευνητικό κέντρο AI Nucleus του ΕΚΕΤΑ 2.0, το οποίο εγκαινίασα πρόσφατα, η Θεσσαλονίκη εξελίσσεται σε τεχνολογική πρωτεύουσα της ΝΑ Ευρώπης. Η πόλη μεταμορφώνεται σε διεθνή κόμβο καινοτομίας και δεν είναι τυχαίο ότι παγκόσμιοι κολοσσοί την επιλέγουν για τα κέντρα τους. Με τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά και Ερευνητικά της Ιδρύματα και το εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, η πόλη δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από τα μεγάλα τεχνολογικά κέντρα της Ευρώπης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη επίσκεψη του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο ΙΜΕΤ/ΕΚΕΤΑ. Εκεί ενημερώθηκε για το σύστημα ΤΝ που προβλέπει την κίνηση με ακρίβεια 93% και μειώνει την κυκλοφορία κατά 10-15%. Πρόκειται για μια υποδειγματική σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που βελτιώνει την καθημερινότητα 600.000 πολιτών ετησίως. Όπως υπογράμμισε ο Πρωθυπουργός, η έρευνα στην Ελλάδα παράγει πλέον πρακτικά αποτελέσματα, με επόμενο στόχο την εφαρμογή του συστήματος και στην Αθήνα. Η Βόρεια Ελλάδα δεν αναζητά πλέον τον ρόλο της. Τον βρήκε, δίνοντας βιώσιμες λύσεις στα πραγματικά προβλήματα των πολιτών.
Το θέμα δημοσιεύτηκε στην ειδική έκδοση της Voria για την Τεχνητή Νοημοσύνη - Δείτε την έντυπη Voria εδώ
