*Tου Αθανασίου Μόλαρη
Οι αριθμοί των τροχαίων ατυχημάτων στην Ελλάδα δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμό. Η χώρα μας βρίσκεται στην 3η θέση στην ΕΕ ως προς τους νεκρούς από τροχαία ανά εκατομμύριο κατοίκους. Κάθε χρόνο χάνεται στους ελληνικούς δρόμους ένα ολόκληρο χωριό και, αν σε αυτό προσμετρήσουμε και τους τραυματίες, που σε πολλές περιπτώσεις, φέρουν βαριές και ανεπανόρθωτες βλάβες, αντιλαμβανόμαστε τη σοβαρότητα των επιπτώσεων στους ίδιους τους οδηγούς, στις οικογένειές τους αλλά και σε ολόκληρο το σύστημα.
Σε αυτό το πλαίσιο και με στόχο τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων ο νομοθέτης, με τις τροποποιήσεις που επέφερε ήδη στον Ποινικό Κώδικα αλλά και στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας με ισχύ από τις 13 Σεπτεμβρίου 2025, επιχειρεί να θέσει μια νέα πραγματικότητα στην οδηγική συμπεριφορά όλων μας. Αυστηροποίηση των ποινών, υψηλότερα χρηματικά πρόστιμα και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα αφαίρεσης της άδειας οδήγησης για τους παραβάτες, ιδίως αυτούς που διαπιστωθεί ότι είναι υπότροποι και επαναλαμβάνουν κάποια παράβαση, είναι μερικές μόνο από τις παρεμβάσεις του Νομοθέτη.
Ατύχημα ή έγκλημα;
Η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών, η χρήση της Λωρίδας Έκτακτης Ανάγκης (ΛΕΑ), η διεξαγωγή αυτοσχέδιων αγώνων σε δημόσιες οδούς, αλλά και η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη συνιστούν επικίνδυνη οδήγηση κατά τη διάταξη του άρθρου 290 Α του Ποινικού Κώδικα. Πρόκειται για συμπεριφορές που αναμφίβολα, είτε από πρόθεση είτε από βαριά αμέλεια, θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα τρίτων ή την ασφάλεια σημαντικών εννόμων αγαθών, όπως αυτό της περιουσίας. Η τελευταία μάλιστα περίπτωση της παραβίασης ερυθρού σηματοδότη αποτελεί μία από τις πιο συχνές και ταυτόχρονα επικίνδυνες παραβάσεις και για το λόγο αυτό από την 1η Μαΐου 2024 προστέθηκε αυτοτελώς στο προαναφερόμενο άρθρο ως μία περίπτωση επικίνδυνης οδήγησης. Έτσι, η παραβίαση ερυθρού φωτεινού σηματοδότη δεν αποτελεί πλέον απλώς τροχαία παράβαση, αλλά –υπό συγκεκριμένες συνθήκες– ποινικό αδίκημα, με όλες τις συνακόλουθες συνέπειες.
Από πλημμέλημα, κακούργημα
Και ενώ η επικίνδυνη οδήγηση διώκεται ως πλημμέλημα με ανώτατη απειλούμενη ποινή τα 5 έτη φυλάκισης, μετατρέπεται σε κακούργημα αν από αυτήν προκλήθηκε βαριά σωματική βλάβη ή σημαντική βλάβη σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις ή αν επήλθε θάνατος ενός ή μεγάλου αριθμού ανθρώπων οπότε μπορεί να επιβληθεί μέχρι και πρόσκαιρη ή ισόβια κάθειρξη, όπως συνέβη σε περιπτώσεις που απασχόλησαν τα τελευταία χρόνια την κοινή γνώμη κα τις Δικαστικές Αρχές.
Δείγμα υπευθυνότητας και στοιχείο ώριμης οδηγικής συμπεριφοράς αποτελεί ο τρόπος αντίδρασης του οδηγού σε περίπτωση πρόκλησης τροχαίου ατυχήματος, όπως προβλέπεται στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Βασικότερο όλων είναι ο οδηγός να παραμείνει στον τόπο του ατυχήματος, λαμβάνοντας όλα τα μέτρα κυκλοφοριακής ασφάλειας, να ανταλλάξει τα στοιχεία της ταυτότητάς του και κάθε χρήσιμη πληροφορία με τους λοιπούς εμπλακέντες και να ειδοποιήσει την πλησιέστερη Αστυνομική Αρχή. Αν συντρέχει τραυματισμός θα πρέπει άμεσα να κληθεί το ΕΚΑΒ και να μην υπάρξει οποιαδήποτε μεταβολή των στοιχείων στον τόπο του ατυχήματος, που θα μπορούσε να δυσχεράνει το έργο της Αστυνομίας. Σε περίπτωση μόνον υλικών ζημιών και όταν ο ζημιωθείς δεν είναι παρών, πρέπει ο υπαίτιος οδηγός μέσα σε 24 ώρες να τον ενημερώσει για όλες τις σχετικές πληροφορίες με τον πιο κατάλληλο τρόπο ή μέσω του πλησιέστερου Αστυνομικού Τμήματος.
Έκφραση ευθύνης
Όσο απαραίτητη κι αν είναι η αυστηροποίηση των ποινών, η πρόληψη παραμένει το πιο ισχυρό εργαλείο. Η οδήγηση δεν είναι μια απλή μηχανική πράξη — είναι έκφραση ατομικής και κοινωνικής ευθύνης. Κάθε φορά που πιάνουμε το τιμόνι, επιλέγουμε αν θα συμβάλουμε στην ασφάλεια όλων ή αν θα τη θέσουμε σε κίνδυνο — με τίμημα, ενδεχομένως, ακόμα και της ίδιας της ζωής μας.
*Ο Αθανάσιος Μόλαρης (athanasiosmolaris94@gmail.com) είναι Δικηγόρος Παρ’ Εφέταις και μέλος του «Ομίλου Νομικών Σ. Προβατά - Μ. Αθανασάκη»
