Την εξειδίκευση των ιατρών που αναλαμβάνουν τον ρόλο του πραγματογνώμονα, προκειμένου τα πορίσματα των ερευνών να συμβάλλουν στην αποκάλυψη της αλήθειας χωρίς να δημιουργούνται αμφιβολίες, προτείνει η αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιατροδικαστικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και προϊσταμένη της ιατροδικαστικής υπηρεσίας Θεσσαλονίκης Ελένη Ζαγγελίδου στη μεταδιδακτορική έρευνά της, που παρουσίασε χθες στο εργαστήριο κλινικής φαρμακολογίας της Ιατρικής σχολής του Α.Π.Θ.
Η κυρία Ζαγγελίδου έχοντας πολυετή πείρα σε ιατροδικαστικές εξετάσεις προτείνει την ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου για την αυστηροποίηση των κριτηρίων που θα ορίζουν τους πραγματογνώμονες και μεταξύ αυτών και την πιστοποίησή τους ύστερα από εκπαίδευση.
«Ο υφιστάμενος τρόπος ορισμού των πραγματογνωμόνων, τα επιστημονικά χαρακτηριστικά των εκθέσεων και γενικότερα το επίπεδο της γνώσης που παρουσιάζεται κάθε φορά υπολείπεται του επιπέδου των Ελλήνων γιατρών και δεν είναι λίγες οι φορές που τα επιστημονικά συμπεράσματα κρίνονται ανεπαρκώς τεκμηριωμένα ή ακόμη και λανθασμένα», παρατηρεί στα συμπεράσματά της η κυρία Ζαγγελίδου. Σημειώνει ότι πρέπει να εφαρμοστεί μία δέσμη μέτρων, προκειμένου η επιλογή των ιατρών – πραγματογνωμόνων να γίνεται με αυστηρά κριτήρια και προϋποθέσεις.
«Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ελληνικής δικαστικής πραγματικότητας αποτελεί ο κατ’ επάγγελμα ιατρός - «πραγματογνώμονας», που συμμετέχει στη διαδικασία κυρίως ως τεχνικός σύμβουλος, που αφορά σε γιατρό πολλές φορές με ανεπαρκή ιατρική εμπειρία», επισημαίνει στην έρευνά της η κυρία Ζαγγελίδου και τονίζει ότι σήμερα τα μοναδικά κριτήρια για την επιλογή του πραγματογνώμονα είναι τα τυπικά προσόντα του κάθε γιατρού, τα οποία χαρακτηρίζει «εξαιρετικά περιορισμένα, επιφανειακά, καλλωπιστικά».
«Όταν δεν προσδιορίζονται σαφή κι αυστηρά κριτήρια επιλογής, η επιστημονική κρίση του ιατρού πραγματογνώμονα κατατίθεται χωρίς σαφείς κανόνες, με αποτέλεσμα να μην οδηγεί πάντοτε σε ορθή δικανική κρίση. Το ζήτημα και οι βελτιώσεις του απασχολεί τις ιατρικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο για την αποφυγή της λεγόμενης «επιστήμης σκουπίδια (junk science)», αναφέρει η κυρία Ζαγγελίδου στην έρευνά της επισημαίνοντας πως στην Ευρώπη έχουν θεσπιστεί αυστηροί κανόνες. Υπογραμμίζει ότι στην Ελλάδα μπορεί ο κάθε γιατρός που συμμετέχει σε ένα εργαστήριο ή εντάσσεται στον κατάλογο των πραγματογνωμόνων των Εισαγγελιών να «αυτοπροσδιορίζεται πραγματογνώμονας», την ώρα που στην Ευρώπη έχουν λόγο τα αρμόδια όργανα, όπως είναι οι Ιατρικοί σύλλογοι και σχολές, αλλά και ειδικές επιτροπές πιστοποίησης.
Ο φορέας και οι επτά άξονες
Στην έρευνά της η κυρία Ζαγγελίδου αναφέρεται και στη σύνταξη των πορισμάτων από τους πραγματογνώμονες σημειώνοντας πως στη χώρα μας, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη, δεν υπάρχουν κανόνες – φόρμες για την κατάρτιση των εκθέσεων, με αποτέλεσμα ο κάθε γιατρός να ακολουθεί το δικό του μοτίβο εκθέσεων.
Η προϊσταμένη της Ιατροδικαστικής υπηρεσίας Θεσσαλονίκης στη μεταδιδακτορική της διατριβή καταλήγει σε επτά άξονες στους οποίους κατά την άποψή της πρέπει να κινηθεί ένα νομοθετικό πλαίσιο για να επιλέγονται ιατροί – πραγματογνώμονες. Συγκεκριμένα προτείνει να οριστεί ανώτατο όριο ηλικίας του πραγματογνώμονα, όπως και ελάχιστο όριο επαγγελματικής εμπειρίας. Θεωρεί ότι πρέπει να θεσπιστεί ειδική εκπαίδευση και οι γιατροί που την παρακολουθούν να πιστοποιούνται ως πραγματογνώμονες. Να γίνεται έλεγχος της νόμιμης άδειας άσκησης ιατρικής ειδικότητας και να επιβεβαιώνεται η γνώση ων σύγχρονων ιατρικών κανόνων και η ορθή χρήση της ιατρικής βιβλιογραφίας. Ειδικά σε αυτό έχει παρατηρηθεί από τους πραγματογνώμονες που συμμετέχουν σε δικαστικές διαδικασίες να ερμηνεύουν κατά το δοκούν τη βιβλιογραφία. Οι δύο τελευταίοι άξονες που περιλαμβάνονται στις προτάσεις της κυρίας Ζαγγελίδου είναι ο περιορισμός της επιστημονικής άποψης στο υπό κρίση επιστημονικό πεδίο και η καλλιέργεια αντίληψης των επιθυμητών επαγγελματικών συμπεριφορών, διαθέσεων και συνηθειών όπως ανεξαρτησία, αμεροληψία, υποχρέωση εμπιστευτικότητας κι εφαρμογή ορθών διαδικασιών.
Στο πλαίσιο των προτάσεων για την αλλαγή του νομικού καθεστώτος για τους ιατρούς – πραγματογνώμονες η αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιατροδικαστικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αναφέρει ότι πρέπει να δημιουργηθεί ειδικός φορέας εκπαίδευσης και πιστοποίησης των πραγματογνωμόνων για τον έλεγχο των τυπικών προσόντων αλλά και την εκπαίδευση σε νομικά ζητήματα που απαιτούνται για την ιατρική πραγματογνωμοσύνη. «Ο φορέας αυτός θα μπορούσε να συσταθεί από τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο σε συνεργασία με την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας και την Εθνική Σχολή Δικαστών», προτείνει στην έρευνά της. Προτείνει, επίσης, και τη βελτίωση των αμοιβών των πραγματογνωμόνων όπως και την εξομοίωση των ποσών που καταβάλλονται σε ιδιώτες και δημόσιους πραγματογνώμονες.