Το κουτί της Πανδώρας άνοιξε διάπλατα με τους βομβαρδισμούς του Ισραήλ σε μια σειρά από στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις σε όλο το Ιράν, μια κλιμάκωση που μπορεί να αναδιαμορφώσει το στρατηγικό τοπίο της Μέσης Ανατολής.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί χαρακτήρισε τα πλήγματα κήρυξη πολέμου, καλώντας τα Ηνωμένα Έθνη να «αντιμετωπίσουν άμεσα το ζήτημα αυτό».
Αυτό έρχεται μετά την επιβεβαίωση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν «για μέρες», ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι «επόμενες ήδη προγραμματισμένες επιθέσεις θα είναι ακόμη πιο βίαιες».
Σε απάντηση, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, υποσχέθηκε «αυστηρή τιμωρία». Έτσι, με το Ισραήλ και το Ιράν σε πολεμική κατάσταση, πώς συγκρίνονται οι στρατοί τους;
Ο παγκόσμιος δείκτης ισχύος πυρός GFP βαθμολογεί τη δύναμη και τις δυνατότητες κάθε στρατού στον κόσμο.
Μέχρι πρόσφατα, το Ιράν ήταν ψηλότερα από το Ισραήλ στον δείκτη, πέφτοντας στο νούμερο 16, ενώ το Ισραήλ ανέβηκε στο 15, από τις 145 χώρες που αξιολογούνται από τον δείκτη.
Ανθρώπινο δυναμικό και δαπάνες - Ποσότητα εναντίον ποιότητας
Στα χαρτιά, το Ιράν φαίνεται να πλεονεκτεί αριθμητικά, με 90 εκατομμύρια ανθρώπους και μια έκταση 1,6 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων σε σύγκριση με τα 9 εκατομμύρια ανθρώπους και τα 22.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα του Ισραήλ. Στρατιωτικά, ωστόσο, αυτοί οι αριθμοί σημαίνουν ελάχιστα.
Σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού, το Ιράν υπερέχει αριθμητικά. Διαθέτει 610.000 ενεργό προσωπικό, έναντι 170.000 του Ισραήλ. Επιπλέον, οι ιρανικές παραστρατιωτικές δυνάμεις (κυρίως οι Φρουροί της Επανάστασης και η Basij) ανέρχονται σε 220.000, έναντι 8.000 του Ισραήλ.
Ωστόσο, η εικόνα αντιστρέφεται εντελώς στις αμυντικές δαπάνες. Το Ισραήλ, με προϋπολογισμό 46.5 δισ. δολάρια το 2024 (8.8% του ΑΕΠ του), δαπανά σχεδόν έξι φορές περισσότερα από το Ιράν, του οποίου ο προϋπολογισμός στα εξοπλιστικά ανέρχεται σε 7.9 δισ. δολάρια, με σημαντικό μέρος του οποίου να κατευθύνεται στους Φρουρούς της Επανάστασης. Αυτή η οικονομική ανισορροπία επιτρέπει στο Ισραήλ να επενδύει σε εξαιρετικά προηγμένη τεχνολογία και εκπαίδευση, αντισταθμίζοντας την αριθμητική διαφορά.
Η ασφάλεια των ανώτατων διοικητών του αποτελεί ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα από το Ιράν: Ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης στρατηγό Χοσεΐν Σαλαμί και ο στρατηγό Μοχάμαντ Μπαγκερί, αρχηγός του επιτελείου των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, βρίσκονται μεταξύ εκείνων που σκοτώθηκαν στα χτυπήματα της Παρασκευής στην Τεχεράνη. Σκοτώθηκαν επίσης κορυφαίοι πυρηνικοί επιστήμονες. Άλλοι ανώτεροι διοικητές έχουν σκοτωθεί σε πρόσφατα πλήγματα σε όλη την περιοχή.
Χερσαίες δυνάμεις: Τεχνολογική εξοικείωση έναντι αριθμητικής υπεροχής
Στις χερσαίες δυνάμεις, το Ισραήλ διαθέτει άρματα μάχης Merkava, γνωστά για την τεχνολογία τους, καθώς και συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων MLRS με εμβέλεια έως 300 χιλιόμετρα, που φημίζονται για την ακρίβειά τους. Η αεράμυνα του Ισραήλ είναι πολυεπίπεδη και παγκοσμίως κορυφαία, με συστήματα όπως ο Iron Dome, το David's Sling και τα Arrow 2/3, συμπληρωμένα από το Iron Beam.
Αντιθέτως, το Ιράν βασίζεται σε μεγαλύτερο αριθμό παλαιότερων αρμάτων μάχης και σε χιλιάδες μονάδες MLRS, εστιάζοντας στην ποσότητα και τη δυνατότητα κορεσμού στόχων. Η αεράμυνά του περιλαμβάνει ρωσικά συστήματα S-300 και εγχώριας παραγωγής, αλλά υπέστη ζημιές από ισραηλινά πλήγματα.
Αεροπορική Κυριαρχία και Ασύμμετρη Απειλή
Στον αέρα, το Ισραήλ απολαμβάνει απόλυτη κυριαρχία. Διαθέτει πάνω από 200 σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη (F-35, F-16, F-15), τα οποία του δίνουν τη δυνατότητα να πλήξει στόχους σε μεγάλο βάθος και να διασφαλίσει την αεροπορική υπεροχή. Ο στόλος των επιθετικών ελικοπτέρων Apache και τα προηγμένα drones Heron συμπληρώνουν την αεροπορική του δύναμη.
Το Ιράν διαθέτει σχεδόν τα ίδια νούμερα στα αεροσκάφη αλλά είναι παλαιά, αγορασμένα κυρίως στις δεκαετίες του '70 και του '90, και μόλις 13 επιθετικά ελικόπτερα. Το κύριο αεροπορικό του πλεονέκτημα έγκειται στη μαζική παραγωγή drones, όπως τα Shahed, τα οποία χρησιμοποιεί ως ασύμμετρο όπλο, ικανό να προβάλει ισχύ και να απειλεί από απόσταση, ακόμα και ως εξαγωγέας προς άλλες χώρες.
Το Ιράν διαθέτει ένα πολύ ισχυρό πυραυλικό οπλοστάσιο. Από πυραύλους κατά πλοίων και πυραύλους cruise μέχρι βαλλιστικούς πυραύλους με βεληνεκές περίπου 1.200 μιλίων, τα όπλα αυτά μπορούν εύκολα να πλήξουν το Ισραήλ, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών.
Ναυτικές Δυνάμεις και Πυρηνική Διάσταση
Στη θάλασσα, το Ισραήλ διαθέτει δεκάδες συνολικά μέσα, με έμφαση σε 6 προηγμένα υποβρύχια κλάσης Dolphin στρατηγικής σημασίας για την πυρηνική αποτροπή, καθώς και σύγχρονες κορβέτες. Το Ιράν, με εκατοντάδες συνολικά μέσα, βασίζεται σε μεγαλύτερο αριθμό, κυρίως μικρών και παράκτιων υποβρυχίων και σε πληθώρα ταχύπλοων σκαφών, σχεδιασμένων για ασύμμετρες απειλές στον Κόλπο.
Η πιο κρίσιμη πτυχή της αντιπαράθεσης είναι η πυρηνική. Το Ισραήλ είναι κοινό μυστικό πως κατέχει περίπου 90 πυρηνικές κεφαλές και διατηρεί μια πολιτική πυρηνικής ασάφειας, χωρίς να επιβεβαιώνει ή να διαψεύδει την ύπαρξή τους.
Ο πλανήτης σε κίνδυνο: Ο χάρτης των πυρηνικών όπλων - Ποιοι τα έχουν, τι μπορούν να κάνουν
Το Ιράν, επίσημα, επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι για ειρηνικούς σκοπούς, ωστόσο εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα έως και 60%, έχοντας πλέον απόθεμα ικανό για την παραγωγή πολλαπλών βομβών, αν ληφθεί η πολιτική απόφαση για κάτι τέτοιο. Αλλά το Ιράν θα χρειαζόταν ακόμη περισσότερο χρόνο για να αναπτύξει έναν πύραυλο ή άλλα μέσα οπλοποίησης. Ωστόσο, το Ισραήλ δεν φαίνεται διατεθειμένο να πάρει αυτό το ρίσκο, έχοντας ήδη πλήξει εγκαταστάσεις κατασκευής πυρηνικού υλικού και βαλλιστικών πυραύλων.
Το μέλλον της σύγκρουσης
Η αμυντική βιομηχανία του Ισραήλ είναι κορυφαία, με εξαγωγές ρεκόρ 14.7 δισ. δολαρίων το 2024 και στενή συνεργασία με ΗΠΑ και Ευρώπη. Αντίθετα, το Ιράν, περιορισμένο από τις κυρώσεις, έχει αναπτύξει μια εγχώρια βιομηχανία εστιασμένη σε drones και βαλλιστικούς πυραύλους, βασιζόμενη συχνά σε reverse engineering (αναβάθμιση του παρόντος εξοπλισμού) και αντιμετωπίζοντας περιορισμούς στην πρόσβαση σε προηγμένα εξαρτήματα.
Το Ισραήλ έχει ήδη περιορίσει την ικανότητα του Ιράν να αντεπιτεθεί, έχοντας αποδεκατίσει τους Ιρανούς συμμάχους του Άξονα της Αντίστασης (Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι κλπ) και βομβαρδίσει σε μεγάλο βαθμό τα συστήματα αεράμυνας του Ιράν.
Αξιοποιήθηκαν πληροφορίες από SIPRI και GFP