Στενά, κατεστραμμένα και απροσπέλαστα για άτομα με κινητικά προβλήματα είναι τα πεζοδρόμια του δήμου Καλαμαριάς. Την ίδια στιγμή, τόσο στο κέντρο όσο και στις γειτονιές της πόλης οι δρόμοι έχουν περιορισμένο πλάτος και ελάχιστους χώρους στάσης και στάθμευσης, καθιστώντας δύσκολη την πρόσβαση στις περιοχές όπου αναπτύσσεται εμπορική δραστηριότητα.
Το θέμα συζητήθηκε στην τελευταία συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου με πρωτοβουλία του επικεφαλής της παράταξης της αντιπολίτευσης «Καλαμαριά Πρώτη Ξανά», Άρη Τεμεκενίδη, ενόψει και της έγκρισης του τεχνικού προγράμματος του δήμου για το 2026.
Ο κ. Τεμεκενίδης παρουσίασε με μελανά χρώματα την κατάσταση που επικρατεί αναφέροντας χαρακτηριστικά:
• Στο ιστορικό κέντρο της Καλαμαριάς, προφανώς και λόγω της «προσφυγικής» ρυμοτομίας, που σχεδιάστηκε πριν από περίπου έναν αιώνα, οι δρόμοι στους βασικούς άξονες είναι στενοί, τα πεζοδρόμια ανύπαρκτα και η πρόσβαση με αμαξίδιο ή με καρότσι είναι σχεδόν απαγορευτική.
• Στην Κηφισιά και στο Βότση, η άναρχη δόμηση έχει οδηγήσει στην ίδια ακριβώς εικόνα. Ο κεντρικός οδικός άξονας της Εθνικής Αντιστάσεως έχει κυρίως οξύ πρόβλημα με τα διπλοπαρκαρισμένα.
• Στον βασικό κορμό της Νέας Κρήνης, εκ των πραγμάτων έχουν δημιουργηθεί τουλάχιστον τρία κέντρα μικρής εμπορικής δραστηριότητας, γύρω από την πλατεία Ύδρας και πέριξ του «Πέτρινου» δημοτικού σχολείου, αλλά και στη συμβολή των οδών Χανίων - Κουντουριώτου - Καποδιστρίου. Ουδέποτε σχεδιάστηκε και δεν προβλέφθηκε από τις παλαιότερες αλλά και την τελευταία παρέμβαση ανάπλασης, από τη μία η κατασκευή πεζοδρομίων με σύγχρονες προδιαγραφές και από την άλλη δεν εξασφαλίστηκε και η στοιχειώδης στάση και στάθμευση, προς εξυπηρέτηση των κατοίκων και των καταστημάτων.
• Γύρω από την πλατεία Σκρα, από την παραλιακή Πλαστήρα μέχρι και τον «Αριστοτέλη», ίδια εικόνα: πεζοδρόμια με πλάτος λιγότερο από μισό μέτρο, άναρχη… διάταξη για στάθμευση, σε μια περιοχή, που συνδυάζει την πυκνή δόμηση και τις κατοικίες, με τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων εστίασης, σχολεία, αθλητικούς χώρους, αλλά και πυκνή δραστηριότητα από πλευράς δήμου (Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, αίθουσα συνεδριάσεων Δημοτικού Συμβουλίου, Σχολή χορού…).
«Είναι προφανές πως αυτή η εικόνα πρέπει να αλλάξει», είπε ο κ. Τεμεκενίδης, τονίζοντας, πως η ασφαλής κίνηση των πεζών είναι ακόμα πιο επίκαιρη ενόψει της παράδοσης της επέκτασης του μετρό στην Καλαμαριά. «Όταν έχεις ένα μέσο σταθερής τροχιάς, πρέπει να δώσεις τη δυνατότητα στους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τα πόδια τους, γιατί η στάση μπορεί να είναι 500, 600 μέτρα ή και ένα χιλιόμετρο από τα σπίτια τους. Άρα θα πρέπει ο καθένας μας με στοιχειώδη ασφάλεια να μπορεί να προσεγγίσει», είπε χαρακτηριστικά.
Ο επικεφαλής της παράταξης «Καλαμαριά Πρώτη Ξανά» ανέφερε ότι δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις για άμεση επίλυση της κατάστασης και πρότεινε να δεσμευτεί στο νέο τεχνικό πρόγραμμα ένα εύλογο χρηματικό ποσό, για να συνταχθούν μια ή περισσότερες μελέτες για έργα, που θα χρηματοδοτηθούν, είτε από ιδίους πόρους είτε από ευρωπαϊκά κονδύλια. Επίσης, ζήτησε να γίνει μία χαρτογράφηση των ελεύθερων οικοπέδων που μπορεί να νοικιάσει ο δήμος για να δημιουργήσει θέσεις στάθμευσης.
Απρόσκοπτη διαδρομή μόλις στο 1% των πεζοδρομίων
Πολύ σημαντικό χαρακτήρισε το πρόβλημα η δήμαρχος Καλαμαριάς, Χρύσα Αράπογλου, κάνοντας λόγο για κακοποίηση των πόλεων και έκπτωση της ποιότητας του δημόσιου χώρου από τη μεταπολεμική περίοδο. Ανέφερε ενδεικτικά ότι η Καλαμαριά έχει 180, πράγμα που σημαίνει ότι διαθέτει 360 χιλιόμετρα πεζοδρόμια, που στο 70% δεν είναι σωστά. «Πλήρως προσβάσιμη διαδρομή υπάρχει στο 1%, στο 19% δεν υπάρχει καμία υποδομή προσβασιμότητας και στο 80% υπάρχουν υποδομές, αλλά χρήζουν βελτίωσης, δηλαδή έχουμε μερικώς προσβάσιμη διαδρομή. Για παράδειγμα στην Πλαστήρα ανεβαίνει ράμπα, αλλά δεν κατεβαίνει. Ή στην Πόντου η ράμπα είναι πολύ ψηλή», σημείωσε.
Η δήμαρχος ανέφερε ότι στόχος είναι να σχεδιαστούν διαδρομές πλήρως προσβάσιμες σε μεγάλους δρόμους, όπως στην παραλιακή, στην Πασαλίδη και στην Αιγαίου. Τόνισε, όμως, ότι είναι πολύ δύσκολη η ισορροπία ανάμεσα στα ελεύθερα πεζοδρόμια και στις ανάγκες για στάθμευση. «Όσο κάνουμε αναπλάσεις θα χάνονται θέσεις στάθμευσης. Το θέμα είναι να έχουμε επαρκή μέσα μεταφοράς, ποιοτικά μέσα μεταφοράς, για να λες στον άλλον ότι δεν χρειάζεσαι το αυτοκίνητο», επισήμανε και υπογράμμισε πως «το μεγάλο στοίχημα είναι να εξασφαλίσουμε ασφαλείς διαδρομές προς τους σταθμούς του μετρό».
Η δύσκολη εξίσωση
Τις δυσκολίες αντιμετώπισης του προβλήματος παρέθεσε η αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών και Δόμησης, Ελπίδα Καλπίδου. Όπως είπε, η νομοθεσία του 2022 είναι δεσμευτική σε κάθε ανάπλαση σε ό,τι αφορά τα πλάτη των πεζοδρομίων. «Δεν υπάρχει δυνατότητα να γίνει ανάπλαση σε μία οδό και να μην υπάρχει ικανό πλάτος 1,5 μέτρου με όδευση τυφλών και με όλο τον εξοπλισμό που απαιτείται. Αυτό στην πράξη, μαζί με ένα περιθώριο 20-30 εκατοστών για αρχιτεκτονικές προεξοχές στα κτήρια, φτάνει περίπου τα 2,05 μ. Το θέμα με τους δικούς μας δρόμους είναι ότι ακόμα και στα σημεία όπου έχουμε επαρκή πλάτη πεζοδρομίων, έχουμε τα δέντρα στο μέσο. Οπότε φτάνουμε στο σημείο να έχουμε πολύ φαρδιά πεζοδρόμια με απόφαση να διατηρηθούν τα δέντρα στις θέσεις που είναι. Επίσης, σε πλάτη οδών κάτω των έξι μέτρων είναι υποχρεωτική η δημιουργία πεζοδρόμων», ανέφερε, σημειώνοντας πως ιδανική λύση είναι να μεταφερθούν οι δενδροδόχοι, όπως και η σήμανση, σε προεξοχές στο οδόστρωμα, ενδιάμεσα από θέσεις στάθμευσης.
Σε ό,τι αφορά τους δρόμους επισήμανε πως το μεγαλύτερο πρόβλημα ειδικά στα τοπικά κέντρα και στις γειτονιές είναι ότι τα πλάτη των δρόμων δεν ξεπερνούν τα επτά μέτρα, άρα δεν υπάρχει δυνατότητα να υπάρχουν και επαρκή πεζοδρόμια και θέσεις πάρκινγκ. «Άρα ή δεν θα γίνει ανάπλαση ή θα γίνει και δεν θα υπάρχει στάθμευση. Θα πρέπει να καταλάβουμε ότι ο χώρος είναι περιορισμένος, τα πλάτη των οδών συγκεκριμένα και ότι θα πρέπει να δούμε τι θέλουμε ως προτεραιότητα, τον πεζό ή το αυτοκίνητο, γιατί και τα δύο στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χωράνε», τόνισε.
Σε ό,τι αφορά την αξιοποίηση των κενών οικοπέδων ανέφερε πως αυτά είναι ελάχιστα, ωστόσο με το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) μπορούν να αλλάξουν χρήση κάποια ακίνητα που είναι δεσμευμένα για άλλες κοινωφελείς χρήσεις. Ειδικά σε Κηφισιά και Βότση, όπου έχει γίνει μία καταγραφή των χώρων, είπε πως θα διερευνηθεί η δυνατότητα μίσθωσης, αν και σε κάποιες περιπτώσεις είναι άγνωστο το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Τέλος, επισήμανε πως κάποιοι ελεύθεροι χώροι χρησιμοποιούνται ατύπως για στάθμευση και γι’ αυτούς θα γίνει αυτοψία, ώστε να διαπιστωθεί πόσα από τα αυτοκίνητα είναι παρατημένα.
Τα τρία σχέδια του δήμου
Όπως ανέφερε η κ. Αράπογλου, ο σχεδιασμός του δήμου για το 2026 περιλαμβάνει τρία μέτρα για τη σταδιακή αντιμετώπιση του προβλήματος. Το πρώτο αφορά τη διενέργεια κυκλοφοριακής μελέτης, ώστε να επικαιροποιηθούν τα δεδομένα της τελευταίας μελέτης του 2010, ενόψει και του μετρό.
Δεύτερον, στο πλαίσιο του ΤΠΣ θα γίνει άμεσα μία συστηματική καταγραφή όλων των ελεύθερων χώρων. Και τρίτον, σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο θα εκπονηθεί μία πρότυπη μελέτη, ώστε να διερευνηθούν και να προταθούν συγκεκριμένα βελτιωτικά μέτρα. Η μελέτη θα εστιάσει σε συγκεκριμένη γειτονιά του δήμου, με την κ. Αράπογλου να προτείνει ως καταλληλότερη την επέκταση του Αγίου Ιωάννη.
Παράλληλα, βέβαια, θα γίνουν και παρεμβάσεις σε πεζοδρόμια που βρίσκονται σε πολύ κακή κατάσταση.