Προβληματικές είναι μετακινήσεις για οδηγούς και πεζούς στον δήμο Καλαμαριάς, ενώ ασφυκτική είναι η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί σε ό,τι αφορά τη στάθμευση.
Οι αστικές συγκοινωνίες δεν καλύπτουν επαρκώς τους κατοίκους, οι οποίοι κατεξοχήν επιλέγουν να χρησιμοποιούν το ΙΧ τους, ενώ το ίδιο ισχύει και για τους επισκέπτες του δήμου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να παρατηρείται κυκλοφοριακό έμφραγμα κυρίως σε κεντρικούς οδικούς άξονες, με την κατάσταση να επιδεινώνεται από την έλλειψη πάρκινγκ. Δύσκολα είναι τα πράγματα και για όσους προτιμούν να μετακινούνται με τα πόδια, καθώς σε πολλά σημεία τα πεζοδρόμια είναι ανεπαρκή.
Αυτό προκύπτει από τα στοιχεία που συλλέχθηκαν κατά τη σύνταξη του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ), το οποίο βρίσκεται στην τελική του φάση. Σύμφωνα με την έρευνα, περίπου 7 στις 10 μετακινήσεις των κατοίκων γίνονται με ιδιωτικό αυτοκίνητο. Το 21% προτιμούν να κινηθούν πεζοί, ενώ πολύ μικρό μερίδιο, μόλις 9%, έχουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς και το ποδήλατο (3%). Μάλιστα ο αριθμός των επισκεπτών που φτάνουν στην Καλαμαριά με το ΙΧ τους είναι ακόμα μεγαλύτερος και φτάνει σε ποσοστό το 80%.
Περί τις 40.000 είναι τα αυτοκίνητα που έχουν οι περίπου 90.000 κάτοικοι του δήμου, για τα μισά όμως από αυτά τα νοικοκυριά δεν διαθέτουν ιδιωτική θέση στάθμευσης. Αυτό, σύμφωνα με τη μελέτη, σημαίνει ότι πρακτικά περίπου 100 χιλιόμετρα του οδικού δικτύου είναι δεσμευμένα από τα σταθμευμένα αυτοκίνητα μόνο των κατοίκων. Επίσης, υπολογίστηκε ότι οι θέσεις στάθμευσης παρά την οδό αλλάζουν κάτοχο έπειτα από 4 με 5 ώρες, κάτι που θεωρείται προβληματικό ειδικά σε δρόμους με εμπορική δραστηριότητα, όπως η Πασαλίδη και η Αιγαίου.
Σε ό,τι αφορά τα πεζοδρόμια, διαπιστώθηκε ότι στο μεγαλύτερο ποσοστό τους η στάθμη εξυπηρέτησης από είναι από την κατηγορία Δ και κάτω, δηλαδή στην τέταρτη από τις έξι θέσεις της σχετικής κλίμακας. Σε ακόμα χειρότερη κατάσταση, στη στάθμη Ε, βρίσκεται το κέντρο της Καλαμαριάς, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν το σύνολο της κοινωνικής και εμπορικής δραστηριότητας, με εξαίρεση την οδό Μεταμορφώσεως, στην οποία η πρόσφατη ανάπλαση έδωσε καλή βαθμολογία.
Στη μελέτη εντοπίστηκαν τα επικίνδυνα σημεία του οδικού δικτύου και οι κόμβοι όπου έχουν καταγραφεί τροχαία ατυχήματα, με ιδιαίτερα προβληματικές να αναδεικνύονται οι διασταυρώσεις των οδών Σοφούλη – Καθ. Ρωσσίδου, Πλαστήρα - Πασαλίδη, Κοραή - Καρατάσου, Βρυούλων - Σμύρνης, Ισιόδου - Χανίων, Αργοναυτών - Μητρ Κυδωνιών και ο κόμβος του περιφερειακού.
Οι προτάσεις του ΣΒΑΚ
Το τελικό σενάριο που έχει τεθεί σε διαβούλευση επιλέχθηκε με βάση τους περιορισμούς που σχετίζονται με τους οικονομικούς πόρους, αλλά και τη γεωμετρία του κοινόχρηστους χώρου, προβλέπει μικρής και μεγαλύτερης κλίμακας παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο, στα πεζοδρόμια και στους κοινόχρηστους χώρους, αλλά και προτάσεις για την ανάπτυξη των μέσων μαζικής μεταφοράς και τη χρήση του ποδηλάτου.
Το ΣΒΑΚ προτείνει διανοίξεις οδών που προβλέπονται στο ΓΠΣ και είναι μελετητικά ώριμες, όπως αυτή της οδού Πόντου, αλλά και άλλων δρόμων όπως η Ερυθρού Σταυρού και οι οδοί Λαοδικίας και Ζηργάνου στην περιοχή της Κηφισιάς, έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν οι ασυνέχειες του οδικού δικτύου.
Προτείνεται επίσης ανασχεδιασμός των επικίνδυνων κόμβων και αναπροσαρμογή του κύκλου σηματοδότησης σε κόμβους με πολύ χαμηλή στάθμη εξυπηρέτησης, ενώ εκπονούνται προμελέτες για κυκλικούς κόμβους στις διασταυρώσεις Κουντουριώτη - Χανίων, Βρυούλων – Καραμανλή, Κερασούντος – Μητρ. Καλλίδου, Πόντου - Μητρ. Κυδωνιών.
Η μελέτη περιλαμβάνει και μονοδρομήσεις, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν αυτή της Αιγαίου που προτείνεται να έχει φορά προς την Εθνικής Αντιστάσεως με διαχωρισμένο ποδηλατόδρομο και των οδών Πλαστήρα και Κοραή στη Νέα Κρήνη, με την πρώτη να έχει φορά προς τη Μίκρα και τη δεύτερη προς την οδό Χηλής.
Σε ό,τι αφορά τους χώρους στάθμευσης η υφιστάμενη κατάσταση δεν επιτρέπει εκτεταμένο σχεδιασμό, με τους μελετητές να προτείνουν την επαναλειτουργία του υπόγειου πάρκινγκ στην οδό Μουρουζηδών με προτεραιότητα στους κατοίκους αλλά και για επισκέπτες, τη δημιουργία πάρκινγκ στη διασταύρωση των οδών Καρατάσου με Αρδαμυτίου, όπου υπάρχει κενός δημοτικός χώρος και την αξιοποίηση του μεγάλου χώρου στάθμευσης στη Μίκρα, όπου θα λειτουργήσει ο τερματικός σταθμός του μετρό. Παράλληλα, σχεδιάζονται αναβαθμισμένοι σταθμοί park & ride γύρω από τους κεντρικούς σταθμούς δημόσιων μεταφορών με φωτοβολταϊκά πάνελ για παραγωγή ενέργειας για τη φόρτιση οχημάτων.
Στο ΣΒΑΚ προτείνεται εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων, το οποίο διαμορφώθηκε με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό για την περιοχή ανάπλασης της Κηφισιάς, για την οδό Χηλής και τον άξονα Αργοναυτών – Παπακυρίτση – Θερμαϊκού - Πάτμου - Κύπρου, όπου προβλέπεται ποδηλατόδρομος μικτής κυκλοφορίας που θα συνδέει το παραλιακό μέτωπο της Σοφούλη με την περιοχή της Κηφισιάς. Μέσω συγκεκριμένης διαδρομής προτείνεται η δημιουργία δικτύου που θα συνδέει τη Σοφούλη με το κέντρο αλλά και την παραλιακή οδό Πλαστήρα, με προοπτική να φτάνει μέχρι το αθλητικό κέντρο της Μίκρας. Στόχος είναι να υπάρχει διεπαφή με το αντίστοιχο δίκτυο των όμορων δήμων Θεσσαλονίκης και Πυλαίας – Χορτιάτη.
Κυρίαρχο ζήτημα είναι η αναβάθμιση των αστικών συγκοινωνιών, έτσι ώστε να μειωθεί η χρήση του ΙΧ. Στόχος είναι να συνδεθούν όλες οι γειτονιές με τους σταθμούς του μετρό και να δημιουργηθούν νέες γραμμές που θα το τροφοδοτούν. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται η πρόταση για δρομολόγηση τεσσάρων τοπικών γραμμών που θα εκτελούν κυκλικές διαδρομές για τη σύνδεση όλων των περιοχών με τα σημεία που εξυπηρετούνται από το μετρό, π.χ. από την Κηφισιά στον σταθμό Νομαρχία. Επίσης, προβλέπεται η δημιουργία ενός διατροπικού σταθμού μεταφορών μητροπολιτικής εμβέλειας στη Μίκρα και κοινόχρηστα συστήματα μετακινήσεων.
Στο σχέδιο περιλαμβάνονται επίσης παρεμβάσεις για την αναβάθμιση των υποδομών των πεζών, δημιουργία περιοχών ήπιας κυκλοφορίας και σχολικών δακτυλίων, σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης για την καλύτερη εναλλαγή των θέσεων σε εμπορικούς άξονες, θέσπιση ωραρίου και θέσεων φορτοεκφόρτωσης και ειδικές πολεοδομικές μελέτες για τα εμβληματικά έργα του δήμου, την αξιοποίηση της Μαρίνας Καλαμαριάς και του πρώην στρατοπέδου Κόδρα.
Όλα τα έργα, τα οποία είναι ιεραρχημένα για υλοποίηση σε βάθος 5ετίας ή 10ετίας, αναμένεται να μειώσουν κατά περίπου 14% τη χρήση του ΙΧ μέχρι το 2032.