Το μόλις 13 ημερών βρέφος που κατέληξε στο Βενιζέλειο Νοσοκομείο Ηρακλείου το βράδυ της Κυριακής νοσούσε από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), όπως προέκυψε από τη νεκροψία που διενεργήθηκε.
Το νεογέννητο είχε μεταφερθεί στο νοσοκομείο του Ηρακλείου από τους γονείς του. Σύμφωνα με τοπικά μέσα, υπήρξε μεγάλη κινητοποίηση από τους γιατρούς, οι οποίοι έκαναν ότι ήταν ανθρωπίνως δυνατό, όμως η κατάσταση του παιδιού ήταν μη αναστρέψιμη.
Όπως αναφέρει η παιδίατρος Όλγα Τζέτζη για τον RSV, σχεδόν όλα τα παιδιά θα μολυνθούν από τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό τουλάχιστον μια φορά πριν να κλείσουν τα δύο έτη της ζωής τους. Για τα περισσότερα υγιή παιδιά η RSV λοίμωξη έχει την κλινική εικόνα ενός απλού κρυολογήματος αλλά μερικά παιδιά μπορούν να νοσήσουν πολύ σοβαρά.
Τι είναι ο RSV
Είναι ένας από τους πολλούς ιούς που προκαλούν συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα (μύτη, φάρυγγας, πνεύμονες). Συνήθως εμφανίζεται τους τελευταίους φθινοπωρινούς έως και τους πρώτους μήνες της άνοιξης αλλά αυτό μπορεί να διαφέρει σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές. Με την κοινωνική αποστασιοποίηση και την χρήση της μάσκας λόγω της πανδημίας, εμφανίστηκαν λιγότερα περιστατικά RSV το 2020. Ωστόσο, με την χαλάρωση των μέτρων λόγω της άφιξης των Covid εμβολίων, παρατηρήθηκε την άνοιξη του 2021 αύξηση των RSV περιπτώσεων το ίδιο συνέβη και τους επόμενους χειμώνες. Την περίοδο που διανύουμε οι παιδίατροι αναφέρουν αυξημένα περιστατικά RSV λοίμωξης στα ιατρεία τους σε βρέφη και νήπια ιδιαίτερα το τελευταίο δεκαήμερο.
Ποια είναι τα RSV συμπτώματα στα μωρά
Συνήθως ο RSV προκαλεί συμπτώματα απλού κρυολογήματος δηλαδή πυρετό, βήχα ξηρό ή υγρό, ρινική συμφόρηση (μπούκωμα), ρινόρροια, φτέρνισμα και μειωμένη πρόσληψη τροφής. Σε αυτά μπορούν να προστεθούν αργότερα, στην πορεία της λοίμωξης, συμπτώματα βρογχιολίτιδας ή πνευμονίας τα οποία δηλώνουν λοίμωξη κατώτερου αναπνευστικού και είναι: ταχύπνοια, αναπέταση των ρινικών πτερυγίων , γογγυσμός, κοιλιακή αναπνοή και συρίττουσα αναπνοή. Αν οι γονείς παρατηρήσουν κάποιο απ’ αυτά τα συμπτώματα πρέπει να επικοινωνήσουν άμεσα με τον παιδίατρό τους ο οποίος θα εκτιμήσει κλινικά το παιδί.
Ποια βρέφη ή μεγαλύτερα παιδιά διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο απ΄ αυτή τη λοίμωξη;
• Αυτά που είναι 12 εβδομάδων ή πιο μικρά κατά την έναρξη της RSV περιόδου
• Τα πρόωρα ή χαμηλού βάρους γέννησης βρέφη (ειδικά αυτά που γεννιούνται πριν τις 29 εβδομάδες κύησης)
• Μωρά που έχουν συγγενείς καρδιοπάθειες
• Αυτά με ‘’αδύναμο΄΄ ανοσοποιητικό σύστημα λόγω νοσημάτων ή θεραπειών
• Επιπλέον παράγοντες κινδύνου για σοβαρή λοίμωξη από τον ιό RSVείναι το χαμηλό βάρος γέννησης, τα αδελφάκια στην οικογένεια που παρακολουθούν παιδικό σταθμό, το κάπνισμα της μητέρας στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το παθητικό κάπνισμα, ιστορικό αλλεργιών και εκζέματος, η απουσία θηλασμού και η φοίτηση σε βρεφονηπιακό σταθμό.
Πότε πρέπει να καλέσετε τον παιδίατρο σας
Τα συμπτώματα από την RSV λοίμωξη συνήθως χειροτερεύουν την 3η – 5η μέρα νόσησης. Ευτυχώς τα περισσότερα παιδιά αναρρώνουν εύκολα.
Καλέστε αμέσως τον παιδίατρο σας αν το βρέφος σας έχει
♦Συμπτώματα βρογχιολίτιδας
♦Συμπτώματα αφυδάτωσης (λιγότερη από 1 βρεγμένη πάνα μέσα σε 8 ώρες)
♦Δυσκολία στην αναπνοή
♦Κυανό χρώμα γύρω από τα χείλη ή στο δέρμα
♦Είναι πολύ υποτονικό
Μερικά παιδιά με RSV λοίμωξη εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο για εμφάνιση μικροβιακής λοίμωξης όπως ωτίτιδα. Καλέστε τον παιδίατρο σας αν το παιδί σας έχει
❖ Συμπτώματα που επιδεινώνονται ή δεν βελτιώνονται μετά από 7 μέρες
❖ Πυρετό και είναι μικρότερο από 3 μηνών
❖ Υψηλό πυρετό για παιδί οποιασδήποτε ηλικίας
❖ Δυσκολία στον ύπνο, πόνο στο στήθος ή ωτόρροια
Πώς γίνεται η διάγνωση της RSV λοίμωξης
Συνήθως από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Σε μερικές περιπτώσεις χρειάζεται να ληφθεί ρινικό επίχρισμα για την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Και φέτος οι παιδίατροι με την υποψία της RSV λοίμωξης μπορούν εφόσον τον κρίνουν απαραίτητο να πραγματοποίησουν rapid test που επιβεβαιώνουν την κατάσταση. Επίσης μπορεί να χρειαστεί ακτινογραφία θώρακα και μέτρηση κορεσμού του οξυγόνου (χρήση οξύμετρου). Αυτές όμως οι εξετάσεις συνήθως δεν είναι απαραίτητες επειδή τα πιο πολλά παιδιά αναρρώνουν χωρίς δυσκολία και επειδή δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για την RSV λοίμωξη.
Είναι ο RSV μεταδοτικός;
Ναι. Μεταδίδεται όπως ο ιός του κοινού κρυολογήματος από το ένα άτομο στο άλλο. Εισέρχεται στο σώμα από τη μύτη ή τα μάτια ή συνήθως από
• Άμεση επαφή μεταξύ δύο ατόμων με το σάλιο, τους βλεννογόνους ή τις ρινικές εκκρίσεις.
• Βρώμικα χέρια (ο RSV μπορεί σε αυτή την περίπτωση μπορεί να επιβιώσει για 30 λεπτά)
• Από μολυσμένες επιφάνειες ή αντικείμενα (ο RSVμπορεί να επιβιώσει μέχρι 6 ώρες σε επιφάνειες, παιχνίδια, πληκτρολόγια, πόμολα πόρτας κλπ)
Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σε 2 – 8 μέρες μετά την επαφή με RSV. Σύμφωνα με το CDC, οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί με RSV μεταδίδουν για 3- 8 μέρες. Ωστόσο μερικά βρέφη και άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα μπορούν να μεταδίδουν για μέχρι και 4 εβδομάδες – ακόμη και αν δεν έχουν συμπτώματα.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες μπορούν να εμφανίσουν RSV λοίμωξη πολλές φορές. Συχνά, ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις είναι λιγότερο σοβαρές από την πρώτη.
Τι μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε τα παιδιά σας να αισθανθούν καλύτερα:
• Καλός καθαρισμός της μύτης με φυσιολογικό ορό
• Διατήρηση υγρασίας στο περιβάλλον
• Υγρά και χορήγηση μικρών και συχνών γευμάτων
• Παρακεταμόλη και ιβουπροφαίνη (> 6 μηνών) βοηθάνε στη χαμηλή πυρετική κίνηση
Χρειάζονται τα μωρά με RSV νοσηλεία;
Μόνο το 1-2% των βρεφών κάτω των 6 μηνών με RSVλοίμωξη θα χρειαστούν νοσηλεία. Αυτά τα μωρά μπορεί να χρειαστούν χορήγηση οξυγόνου ή/και ενδοφλέβια ενυδάτωση. Τα πιο πολλά απ΄ αυτά παίρνουν εξιτήριο μετά από 2 ή 3 μέρες. Σπάνια ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία σε μονάδα εντατικής φροντίδας.
Πώς μπορείτε να προστατεύσετε τα παιδιά σας από τον RSV;
Με καλό πλύσιμο των χεριών!!
Άλλοι τρόποι που βοηθάνε στην πρόληψη
• Κάνετε στο παιδί σας όλα τα προβλεπόμενα από το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, εμβόλια και εμβολιάστε την οικογένεια ετησίως για τη γρίπη.
• Περιορίστε την έκθεση του παιδιού σας σε χώρους με συνωστισμό και κρατήστε τα στο σπίτι μέχρι την πλήρηανάρρωσή τους.
• Θηλάστε το βρέφος σας μιας και το μητρικό γάλα είναι ‘’ασπίδα΄΄ για την πρόληψη των λοιμώξεων
• Απολυμαίνετε τακτικά τα αντικείμενα και τις επιφάνειες στο σπίτι σας και αποφεύγετε να εκθέτετε το παιδί σας στον καπνό τσιγάρου.
Τα εμβόλια
Οι τελευταίες εξελίξεις στην πρόληψη της RSV λοίμωξης αποδεικνύουν ότι η πρόληψη μέσω του εμβολιασμού ξεκινά από την εμβρυική ζωή. Να σημειωθεί ότι εμβόλιο για ενήλικες άνω των 60 ετών είναι ήδη στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών των ενηλίκων της χώρας μας ενώ αναμένεται η ενσωμάτωση στο Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού των έγκυων της χώρας μας του εμβολίου που χορηγείται ήδη στις έγκυες στην Αμερική και στο Ηνωμένο Βασίλειο στις τελευταίες εβδομάδες της κύησης με στόχο της προστασία του βρέφους που θα γεννηθεί λόγω της μεταφοράς αντισωμάτων μέσω του πλακούντα. Επίσης, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες χορηγούνται στα βρέφη μονοκλωνικά αντισώματα μακράς δράσης (nirsevimab) για τα βρέφη και ειδικά αυτά τα οποία είναι υψηλού κινδύνου για RSV λοίμωξη (ως παθητική ανοσοποίηση του βρέφους έναντι RSV). Στην Ελλάδα χορηγείται σε ειδικές ομάδες πρόωρων εδώ και χρόνια το palivizumab (μονοκλωνικά αντισώματα επίσης) και ελπίζουμε συντόμως να έχουμε και στη χώρα μας στα χέρια μας το nirsevimab για την προστασία έναντι της RSV λοίμωξης των βρεφών.