Ο Χρήστος Π. (τα πλήρη στοιχεία του βρίσκονται στη διάθεση της Voria.gr) είναι ψηφιακός δημιουργός, ο οποίος πριν λίγους μήνες έχασε τον πατέρα του. Την ημέρα της κηδείας σε ένα χωριό της Θεσσαλίας στο προφίλ του στο facebook ενημέρωνε ότι θα γινόταν ζωντανή μετάδοση την ώρα της εκφώνησης του επικήδειου. Παρ’ ότι ο ίδιος επαγγελματικά ασχολείται με το αντικείμενο, μάλλον ξαφνιάστηκε όταν του πρότειναν το livestreaming για την κηδεία του πατέρα του. Όμως γνώριζε ότι το τελευταίο διάστημα η τεχνολογία άρχισε να καλύπτει και θρησκευτικές τελετές και συμφώνησε.
«Ήμουν εξοικειωμένος επειδή είχα πληροφορηθεί ότι έκαναν τις συναθροίσεις τους με zoom οπότε δεν μου φάνηκε κάτι περίεργο. Με ξένισε λιγάκι, αλλά το δέχτηκα αμέσως. Ήταν και οικεία πρόσωπα αυτοί που μου το ζήτησαν», περιέγραψε μιλώντας στη Voria.gr. Είχε μιλήσει με τον φίλο του πατέρα του και από εκεί οι διοργανωτές της τελετής, καθώς ο θανών ήταν μάρτυρας του Ιεχωβά, του ζήτησαν να επιτρέψει τη ζωντανή μετάδοση, για να δοθεί η δυνατότητα σε πρόσωπα τα οποία λόγω βεβαρημένης κατάστασης της υγείας τους ή λόγω απόστασης δεν μπορούσαν να είναι παρόντα στην κηδεία. Έτσι την ώρα της ταφής στήθηκε ένας τρίποδας και μέσω ενός κινητού μεταδόθηκε η ομιλία. «Γενικά δεν το έχω ξαναδεί να γίνεται livestreaming σε κηδεία, ωστόσο έγινε με τον σωστό τρόπο, δεν κινηματογράφησαν τον θανόντα και γενικά επικεντρώθηκαν στην ομιλία, στον λόγο που βγήκε για τη ζωή του πατέρα μου και στα τελετουργικά που έχουν σαν θρησκεία», μετέφερε ικανοποιημένος ο 32χρονος που ζει στη Θεσσαλία.
Η τεχνολογία είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια διεισδύει και στον χώρο των θρησκευτικών τελετών. Κι αν για τους γάμους και τις βαφτίσεις μπορεί να είναι εύκολο, επειδή στα συγκεκριμένα μυστήρια οι τελετές είναι χαρμόσυνες, στις κηδείες όμως και στα μνημόσυνα τέτοιες κινήσεις έχουν μία δυσκολία. Στην Ελλάδα, καθώς ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και χρόνια μεταδίδονται ζωντανά οι κηδείες και οι επικήδειοι. Όπως μεταδίδονται τηλεοπτικά οι κηδείες δημοσίων προσώπων στην Ελλάδα, ειδικά κορυφαίων ιεραρχών. Την περίοδο του κορωνοϊού, το ταμπού προσπεράστηκε, καθώς οι περιορισμοί στην παρουσία συγγενών και φίλων στις κηδείες οδήγησαν στη λύση του livestreaming.
«Αυτό γινόταν συχνά την περίοδο του κορωνοϊού, που στην κηδεία επιτρεπόταν να παραστούν μέχρι εννέα άτομα. Δεν μπορούσαν να είναι συγγενείς, κάποιοι που ήταν στο εξωτερικό και λόγω μέτρων δεν είχαν τη δυνατότητα να έρθουν στην Ελλάδα. Κάποιες φορές γινόταν livestreaming. Τώρα γίνεται μόνο σε περιπτώσεις που το ζητάνε και αυτό σπανίζει». Ο Νέστωρ Νικολόπουλος είναι πρόεδρος του σωματείου λειτουργών γραφείων κηδειών Μακεδονίας και επιβεβαίωσε στη Voria.gr ότι πλέον αρκετά γραφεία τελετών έχουν περιλάβει στις έξτρα παροχές τη ζωντανή μετάδοση της κηδείας, το livestreaming. Παρατηρεί ότι κόκκινες γραμμές του παρελθόντος αρχίζουν να σβήνονται για να εξυπηρετηθούν καταστάσεις. «Βασικά ό,τι γίνεται στην Αμερική μετά από πέντε δέκα χρόνια έρχεται και εδώ, όπως και σε άλλα πράγματα. Εμείς τα περιμένουμε όπως έχει εξελιχθεί η κηδεία, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα. Για παράδειγμα πλέον οι νεκροί δεν μεταφέρονται στα σπίτια. Παλιά ήταν κόκκινη γραμμή αυτό, απαραίτητα η παράδοση έλεγε ότι έπρεπε η σορός να μείνει στο σπίτι του νεκρού. Με τα χρόνια προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα και όλα γίνονται στις αίθουσες των κοιμητηρίων», εξηγεί.
Εκκλησία: Γιατί όχι;
Σε αρκετά προφίλ μέσων κοινωνικής δικτύωσης, Έλληνες που ζουν σε χώρες του εξωτερικού, μεταδίδουν ζωντανά τη Θεία Λειτουργία του ιερού ναού στην ενορία τους. Πλέον το θεωρούν φυσιολογικό και έτσι εξυπηρετούν κάποιους που δεν μπορούν να είναι παρόντες στη θρησκευτική τελετή. «Είναι ένα θέμα που ξεκίνησε κατά βάση την περίοδο της πανδημίας, τότε είχαμε πολλές τελετές οι οποίες μεταδίδονται σε livestreaming κι αυτό εξυπηρέτησε πάρα πολύ τους ανθρώπους που στις κηδείες δεν είχαν τη δυνατότητα να αποχαιρετήσουν τους συγγενείς και τους φίλους τους λόγω περιορισμών. Έδινε μία παρηγοριά στους ανθρώπους που παρακολουθούσαν με αυτόν τον τρόπο την εξόδιο ακολουθία», αναφέρει μιλώντας στη Voria.gr o αρχιμανδρίτης Ευγένιος Καρατζάς, Πρωτοσύγκελος της Μητρόπολης Χαλκηδόνας. Η Εκκλησία είναι αλήθεια πως δεν έχει αντιδράσει αρνητικά σε τέτοιες κινήσεις. «Δεν το είδαν αρνητικά, όσες φορές έγινε ήταν επειδή απαιτούταν. Δεν μας είπε κανείς γιατί το κάνετε ή να δυσανασχετήσουν. Από την Εκκλησία δεν υπήρχε θέμα. Πάντα βέβαια με την προϋπόθεση ότι όλα γίνονται με σεβασμό στον χώρο για να μη γίνουν ακρότητες. Στηνόταν μία κάμερα, είχε ένα ανοιχτό πλάνο και έδειχνε τον κεκοιμημένο, τους συγγενείς και τον ιερέα και κάποιες φωτογραφίες με τον νεκρό. Αυτό», είπε ο κ. Νικολόπουλος.
Πίσω στη Θεσσαλία ο 39χρονος Χρήστος Π., ο οποίος επέτρεψε τη ζωντανή μετάδοση της κηδείας του πατέρα του, έδειχνε ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα αυτής της κίνησης. «Και άτομα από τη δικιά μου τη δουλειά, συνάδελφοι, οι οποίοι δεν μπόρεσαν να είναι στην κηδεία για διάφορους λόγους μπήκαν στο livestreaming και το είδαν. Τους φάνηκε λίγο… Εντάξει, όμως αντέδρασαν με θετικό τρόπο. Μπήκαν κυρίως για να δείξουν τη στήριξή τους προς το δικό μου πρόσωπο», σημείωσε. «Αν γίνεται με τον σωστό τρόπο, αν σέβεσαι τον θανόντα μπορεί αυτό να λειτουργήσει θετικά. Προσωπική μου άποψη είναι να μη φαίνεται στο πλάνο ο θανών, μπορεί να προκαλέσει αρνητικά συναισθήματα στους on line. Αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε θρησκεία, το βλέπουμε από την τηλεόραση πάρα πολλά χρόνια ότι καλύπτονται τηλεοπτικά οι κηδείες δημοσίων προσώπων, επομένως μπορεί να γίνει», κατέληξε.
«Επειδή ο χρόνος τρέχει και οι εξελίξεις μάς προλαβαίνουν, ασφαλώς και η τεχνολογία εισχωρεί στην Εκκλησία στην εκκλησιαστική ζωή, αφού Εκκλησία χωρίς ποίμνιο δεν νοείται. Άρα από τη στιγμή που στην Εκκλησία έχουμε ανθρώπους είναι λογικό να εισχωρήσει και η τεχνολογία». Ο αρχιμανδρίτης Ευγένιος Καρατζάς είναι από τους ιερωμένους οι οποίοι είναι ανοιχτοί στην τεχνολογία και στην πρόοδο. Και διευκρινίζει: «Η τεχνολογία όμως δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη φυσική μας παρουσία. Δεν μπορούμε να ζήσουμε εκτός Εκκλησίας. Δεν νοείται Εκκλησία χωρίς να συναθροιστούμε. Αυτό βέβαια, ότι προβάλλονται τελετές μέσω διαδικτύου, γίνεται για να εξυπηρετεί ανθρώπους που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες, ανθρώπους που δεν έχουν τη δυνατότητα να έχουν άμεση πρόσβαση, γι’ αυτούς είναι θεραπεία, γι’ αυτούς είναι μία παρηγοριά που μπορούν να παρακολουθήσουν έστω και με αυτόν τον τρόπο». Θέτει λογικά όρια. «Η Εκκλησία δεν απορρίπτει την τεχνολογία αλλά πάντοτε διατηρεί τις επιφυλάξεις της», κατέληξε.
