Με δειλά βήματα προχωρά η χορήγηση της φαρμακευτικής κάνναβης σε ασθενείς με οξύ και χρόνιο πόνο, ενάμιση μήνα μετά την ενεργοποίηση ειδικού κωδικού στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση.
Περισσότεροι από 100 ασθενείς έχουν λάβει τα σκευάσματα που έχουν εγκριθεί από τον ΕΟΦ, ωστόσο οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αφενός είναι πολύ νωρίς για να βγουν συμπεράσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητά της, αφετέρου πρέπει να γίνουν πολλά επιπλέον βήματα για τη σωστή συνταγογράφησή της.
Σήμερα η φαρμακευτική κάνναβη μπορεί να συνταγογραφείται από πέντε ιατρικές ειδικότητες, αναισθησιολόγους, νευρολόγους, παθολόγους με εξειδίκευση στην ογκολογία και τη λοιμωξιολογία και ρευματολόγους. Ενδείκνυται για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου, που σχετίζεται με καρκίνο ή παθήσεις του κεντρικού ή του περιφερικού νευρικού συστήματος, όπως νευροπαθητικός πόνος που προκαλείται από νευρική βλάβη, «μέλος φάντασμα», νευραλγία τριδύμου, μεθερπητική νευραλγία, οι οποίες όμως δεν ανταποκρίνονται στις συνήθεις θεραπείες. Άλλωστε, η ένδειξη που γράφει το εγκεκριμένο σκεύασμα ορίζει ότι χορηγείται αφού εξαντληθούν οι άλλες θεραπείες, κάτι που αναγράφεται και σε όλες τις κατευθυντήριες οδηγίες μεγάλων επιστημονικών εταιρειών, όπως η European Pain Federation - EFIC, η ευρωπαϊκή ομοσπονδία των εθνικών εταιρειών πόνου. Επιπλέον, η φαρμακευτική κάνναβη χρησιμοποιείται στην αντιμετώπιση της σπαστικότητας που σχετίζεται με σκλήρυνση κατά πλάκας ή με βλάβες του νωτιαίου μυελού.
Η φαρμακευτική κάνναβη διατίθεται σε μορφή ξηρών ανθέων φυτού κάνναβης προς εισπνοή και περιέχει τις δραστικές ουσίες Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (THC) και κανναβιδιόλη (CBD). Τα κανναβινοειδή ατμοποιούνται με τη χρήση του ατμοποιητή, συσκευή που επιτρέπει την εισπνοή ενώσεων κάνναβης χωρίς την καύση που σχετίζεται με το κάπνισμα. Το κόστος της θεραπείας βαρύνει αποκλειστικά τον ασθενή, αφού η προμήθεια τόσο του ατμοποιητή όσο και της φαρμακευτικής κάνναβης δεν αποζημιώνεται από τα ασφαλιστικά ταμεία.
«Είναι ακόμα νωρίς για συμπεράσματα όχι μόνο για την κάνναβη, αλλά και για οποιοδήποτε φάρμακο που λανσάρεται για πρώτη φορά. Είναι ένα καινούργιο προϊόν, το οποίο, μέχρι να ενσωματωθεί στην κλινική πρακτική, θέλει εκπαίδευση των γιατρών, εκπαίδευση του κοινού, αυτών που παίρνουν πολιτικές αποφάσεις, της κοινωνίας, ώστε να είναι η εφαρμογή κατάλληλη και ενδεδειγμένη», λέει στη Voria.gr η αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας - ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α., ομότιμη καθηγήτρια Αναισθησιολογίας και Αλγολογίας του ΕΚΠΑ, Ιωάννα Σιαφάκα, η οποία είναι μέλος της ειδικής επιστημονικής επιτροπής τελικού προϊόντος φαρμακευτικής κάνναβης του ΕΟΦ.
Αχαρτογράφητα νερά
Βασικό ζήτημα, σύμφωνα με την κ. Σιαφάκα, είναι η εκπαίδευση και η πιστοποίηση των γιατρών που συνταγογραφούν το σκεύασμα. «Δεν έχουμε διδαχθεί ούτε προπτυχιακά ούτε μεταπτυχιακά σε καμία σχολή Ιατρικής ως φάρμακο την κάνναβη. Και η σύγχυση αυτή περί της χρήσης της δεν υπάρχει μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε πολλές χώρες και ο λόγος είναι ότι ούτε στο εξωτερικό δεν έχει μπει στα μαθήματα της Φαρμακολογίας. Επιπλέον, ούτε όλοι οι συνάδελφοι έχουν διδαχθεί το μάθημα τι σημαίνει χρόνιος πόνος, ποιοι είναι οι μηχανισμοί, κάτι που θα έπρεπε να είναι προαπαιτούμενο σε όλα τα επαγγέλματα υγείας, ώστε όχι μόνο να έχουν τις βασικές γνώσεις, αλλά να μπορούν και να καθοδηγήσουν τον ασθενή. Χρειάζεται εκπαίδευση όλων των υγειονομικών, αυτών που θα πάρουν πιστοποίηση θα συνταγογραφήσουν, θα διαχειριστούν τα περιστατικά και θα έχουν το follow up», τονίζει.
Κρίσιμο ζήτημα, εξάλλου, είναι η δημιουργία μητρώου όχι μόνο των ασθενών, αλλά και των πιστοποιημένων γιατρών. Με τον τρόπο αυτό που υιοθετείται και στο εξωτερικό, εξηγεί η κ. Σιαφάκα, θα μπορεί να γίνεται σωστή παρακολούθηση των ασθενών και εξαγωγή συμπερασμάτων για τη χορήγησή της. «Εμείς έχουμε κάνει ως εταιρεία μητρώο του νευροπαθητικού πόνου και δημοσιεύσαμε και τα πρώτα αποτελέσματα. Συμμετείχαν επτά ιατρεία πόνου και από την περιφέρεια. Το πιο σοβαρό που καταγράψαμε είναι ότι αυτοί οι ασθενείς με τον πιο δύσκολο πόνο στον οποίο απευθύνεται και η κάνναβη, έχουν περάσει άλλες τρεις με τέσσερις ειδικότητες κι έχουν μέσο χρόνο για να έρθουν στο ιατρείο πόνου 2,5 χρόνια. Μπορούμε να το εμπλουτίσουμε και να βάλουμε μέσα και τη φαρμακευτική κάνναβη, θέλει όμως χρήματα», σημειώνει.
Εξίσου αναγκαία είναι και η υποστήριξη των ασθενών και με τη λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής, στην οποία θα απαντούν έμπειροι νοσηλευτές βάσει πρωτοκόλλου.
Ήδη, πάντως, έχουν γίνει κάποια βελτιωτικές κινήσεις για τους ασθενείς που ζουν στην επαρχία και πήραν συνταγή από αστικό νοσοκομείο. Συγκεκριμένα, αποφασίστηκε να μπορεί γενικό γιατρός να επαναλάβει τη συνταγή που έχει εκδοθεί από πιστοποιημένο ιατρείο για ένα εξάμηνο, ώστε ο ασθενής να μην χρειάζεται να μετακινείται σε άλλη πόλη.
Αξιοποίηση της εμπειρίας του εξωτερικού
Όπως επισημαίνει η κ. Σιαφάκα, το πιο μεγάλο μητρώο το δημιούργησε με χρηματοδότηση από το υπουργείο Υγείας ο Καναδάς, χώρα που έχει νομιμοποιήσει τη χρήση της φαρμακευτικής κάνναβης από το 2010. Μάλιστα, έχουν ήδη αποτελέσματα παρακολούθησης πέντε ετών, τα οποία συνηγορούν ότι η χορήγηση της φαρμακευτικής κάνναβης είναι ασφαλής.
Σύμφωνα με την ίδια, ίσως το πιο σωστό μοντέλο είναι αυτό της Γαλλίας, όπου σε επίπεδο υπουργείου υπάρχει πρωτόκολλο, στο οποίο έχουν βάλει συγκεκριμένα φαρμακεία κι έναν αριθμό συνταγογράφων γιατρών, για να μπορούν να συλλέγουν δεδομένα.
«Πρέπει να γίνουν βελτιώσεις. Να δούμε πώς ακριβώς έχουν οργανώσει το ζήτημα οι άλλες χώρες και το ίδιο να κάνουμε κι εμείς σε επίπεδο κεντρικό. Να ζητήσουμε τεχνογνωσία από άλλα κράτη για θέματα όπως πόσες ώρες πρέπει να εκπαιδεύσεις τους γιατρούς, ποιο είναι το εκπαιδευτικό πρόγραμμα, αν αυτός που πιστοποιείται περνά κάποιες εξετάσεις, πώς δίνεται η πιστοποίηση», τονίζει.
Επιστημονική εκδήλωση στο Παπαγεωργίου
Όλα αυτά τα ζητήματα θα συζητηθούν στην επιστημονική εκδήλωση με τίτλο «Κάνναβη & Επεμβατικές Τεχνικές στο Χρόνιο Πόνο - Ποιο θα είναι το επόμενο βήμα;», που θα πραγματοποιηθεί το Σαββατοκύριακο, στο αμφιθέατρο του νοσοκομείου Παπαγεωργίου. Την εκδήλωση διοργανώνει το Αναισθησιολογικό Τμήμα σε συνεργασία με το Ιατρείο Πόνου & Παρηγορικής Φροντίδας του νοσοκομείου, όπου στις αρχές Μαρτίου εκδόθηκε η πρώτη συνταγή για τη χορήγηση φαρμακευτικής κάνναβης σε ασθενή με χρόνιο νευροπαθητικό πόνο, ο οποίος δεν κατάφερε να ανακουφιστεί από τις συμβατικές θεραπείες.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Ελληνικής Εταιρείας Θεραπείας Πόνου και Παρηγορικής Φροντίδας ΠΑΡΗ.ΣΥ.Α., της Ελληνικής Εταιρείας Αλγολογίας, της Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας και της Εταιρείας Αναισθησιολογίας και Εντατικής Ιατρικής Βορείου Ελλάδος.