του Κωνσταντίνου Ιακώβου*
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά αυτές τις εβδομάδες μια νέα Φορολογική Οδηγία για τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης.
Μια Οδηγία που, εάν εφαρμοστεί όπως προτείνεται, θα σημάνει το τέλος για εκατοντάδες μικρές επιχειρήσεις και σημεία μικρής λιανικής στην Ελλάδα, θα εκτοξεύσει τις τιμές των προϊόντων και θα ανοίξει διάπλατα τον δρόμο στο παράνομο εμπόριο.
Η πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αυξήσει δραματικά τους ελάχιστους συντελεστές φορολόγησης σε όλα τα καπνικά προϊόντα – πλην των στριφτών τσιγάρων – δεν λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές, οικονομικές και δημοσιονομικές ιδιαιτερότητες των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου.
Για την Ελλάδα, οι προτεινόμενες αυξήσεις θα οδηγήσουν σε επιβάρυνση περίπου 2 ευρώ ανά πακέτο, είτε πρόκειται για τσιγάρα, είτε για θερμαινόμενα προϊόντα, είτε για σακουλάκια νικοτίνης.
Το αποτέλεσμα θα είναι διπλό - από τη μία, οι πολίτες θα επιβαρυνθούν υπέρμετρα σε μια ήδη δύσκολη οικονομική συγκυρία και από την άλλη, η αγορά θα πλημμυρίσει με φτηνά, παράνομα προϊόντα από γειτονικές χώρες.
Η Ελλάδα το έχει ζήσει αυτό.
Κάθε φορά που οι φόροι αυξάνονται χωρίς λογική, το παράνομο εμπόριο εκτινάσσεται και το κράτος χάνει πολύ περισσότερα έσοδα απ' όσα νομίζει ότι θα κερδίσει.
Οι μικρές επιχειρήσεις – τα περίπτερα, τα ψιλικατζίδικα, τα σημεία μικρής λιανικής – αποτελούν το πρώτο και το πιο ευάλωτο θύμα αυτής της πολιτικής.
Δεν πρόκειται απλώς για καταστήματα αλλά για οικογένειες που εργάζονται σκληρά, για επαγγελματίες που στήριξαν την κοινωνία στις δύσκολες μέρες της πανδημίας, για έναν ολόκληρο μικρομεσαίο κόσμο που αποτελεί σπονδυλική στήλη της ελληνικής οικονομίας.
Η προτεινόμενη Οδηγία τους αγνοεί πλήρως. Η ίδια η λογική της φορολογικής εξίσωσης μεταξύ παραδοσιακών και νέων προϊόντων καπνού είναι επίσης προβληματική. Τα καινοτόμα προϊόντα – θερμαινόμενα, ηλεκτρονικά, σακουλάκια νικοτίνης – είναι τεχνολογικά εξελιγμένα και, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, λιγότερο βλαβερά για την υγεία σε σχέση με το κάπνισμα.
Αντί, λοιπόν, να ενθαρρύνονται με ένα πιο ισορροπημένο φορολογικό πλαίσιο, τιμωρούνται εξίσου, χάνοντας τη θέση τους ως ενδιάμεση, λιγότερο επιβλαβής επιλογή. Αυτή δεν είναι πολιτική δημόσιας υγείας αλλά περισσότερο μοιάζει με οικονομικό παραλογισμό.
Η Ελλάδα και τα κράτη-μέλη πρέπει να έχουν την ελευθερία να χαράζουν τη δική τους φορολογική στρατηγική. Η υπερ-φορολόγηση δεν είναι λύση. Το είπε και ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κος Κυριάκος Πιερρακάκης στο πρόσφατο Eurogroup. Όταν αυξάνουμε υπέρμετρα τους φόρους στα καπνικά προϊόντα, αυξάνεται και το λαθρεμπόριο.
Και αυτό είναι μια πραγματικότητα που επιβεβαιώνεται διαχρονικά από τα στοιχεία των τελωνειακών αρχών και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αντί, λοιπόν, για τιμωρητικές αυξήσεις, χρειάζεται φορολογική σταθερότητα και ρεαλισμός.
Η Ένωση Καπνοπωλών Μακεδονίας προτείνει τη μείωση του ελάχιστου συντελεστή για τα τσιγάρα στα 155 ευρώ ανά χίλια τσιγάρα, και τη μείωση της φορολόγησης των θερμαινόμενων προϊόντων σε 110 ευρώ ανά κιλό και σε καμία περίπτωση να μην υπερβεί τη σημερινή εθνική νομοθεσία.
Παράλληλα, εισηγείται τη ρύθμιση των σακουλιών νικοτίνης σε λογικότερο φορολογικό πλαίσιο (ιδανικά στα 20-25 ευρώ το κιλό όπως στη Σουηδία) που δεν θα καταστρέψει μια κατηγορία προϊόντων που τώρα αναπτύσσεται.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να πορεύεται με οριζόντιες πολιτικές που αγνοούν τις πραγματικότητες των λαών της. Η φορολογική πολιτική δεν είναι μαθηματική εξίσωση, είναι εργαλείο κοινωνικής ισορροπίας. Ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου κάθε μικρή επιχείρηση είναι κρίκος σε μια αλυσίδα επιβίωσης για ολόκληρες οικογένειες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να δείξει σύνεση, όχι ιδεολογική τύφλωση.
Ο στόχος μας δεν είναι να αποφύγουμε τη συμβολή στα δημόσια έσοδα. Είναι να παραμείνουμε ζωντανοί ως κλάδος, να λειτουργούμε νόμιμα, να προσφέρουμε εργασία και να ενισχύουμε τις τοπικές κοινωνίες.
Αυτή η νέα Φορολογική Οδηγία, όπως είναι σήμερα, απειλεί να τα καταστρέψει όλα. Και αυτό δεν είναι πρόοδος· είναι οπισθοδρόμηση που δεν πρέπει να επιτρέψουμε.
*Ο Κωνσταντίνος Ιακώβου είναι πρόεδρος της Ένωσης Καπνοπωλών, Ψιλικών και Περιπτέρων Μακεδονίας και Δημοτικός Σύμβουλος του Δήμου Θεσσαλονίκης