Η πρόσφατη επαναλειτουργία της Μονή της Χώρας ως τόπος προσευχής της ισλαμικής θρησκείας (τζαμί), ήρθε απροσδόκητα, αν και είχε ήδη ανακοινωθεί από το έτος 2019. Η απογοήτευση των Ελλήνων πολιτών είναι ίδια με αυτή που αισθανθήκαμε όταν μετατράπηκε σε τζαμί η Αγιά Σοφιά, το σύμβολο του Oικουμενικού και Oρθόδοξου Eλληνισμού.
Πολλώ δε μάλλον επειδή η διενέργεια λειτουργιών και προσευχής μέσα σε αλλόθρησκα μνημεία δεν αποτελεί στοιχείο του δυτικού πολιτισμού. Εξάλλου, η Πόλη δεν φείδεται τζαμιών και η Μονή της Χώρας είναι μικρή σε έκταση και δεν μπορεί να καλύψει μεγάλες σε αριθμό ανάγκες μουσουλμάνων προσευχητών. Η αγωνία δε για τη διάσωση των σπουδαιότατων αυτών μνημείων είναι έκδηλη και μεταξύ των Ευρωπαίων και Αμερικανών πολιτών, αφού τα μνημεία αυτά αποτελούν μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομίας και φέρουν σπουδαίες εικονογραφήσεις και ψηφιδωτά στο διάκοσμο τους.
Το έτος 1945 ο Κεμάλ α Τατούρκ στην προσπάθεια εκμοντερνισμού της τουρκικής κοινωνίας, αποφάσισε να παγώσει τη λειτουργία των μνημείων αυτών ως χώρων προσευχής και τα μετέτρεψε σε μουσεία, ως χώρους δηλαδή που δεν θα τελείται η προσευχή και θα προέχει ο μνημειακός χαρακτήρας τους. Μάλιστα ειδικά στη Μονή της Χώρας έγιναν και σοβαρές εργασίες αποκατάστασης για να διαφυλαχθούν τα μοναδικά ψηφιδωτά της.
Σήμερα, με την ανάκληση του διατάγματος του 1945, η Μονή της Χώρας γίνεται εκ νέου χώρος προσευχής και παύει ο μουσειακός και μνημειακός χαρακτήρας της. Το μνημείο δηλαδή επανέρχεται στον αρχικό, λειτουργικό του προορισμό, δηλαδή στην εκκλησία - μόνο που εντός του λειτουργεί διαφορετική εκκλησία - το ισλάμ.
Θεωρώ ότι μετά την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να καταστήσει τη Μονή της Χώρας χώρο προσευχής και με δεδομένες τις σχετικά καλές σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις, θα μπορούσε να τεθεί ως ζήτημα και να επιτραπεί στην Ορθοδοξία η τέλεση λειτουργιών εντός της Μονής της Χώρας, σε εξαιρετικές ημερομηνίες, προκειμένου το μνημείο να ξαναβρεί τον αρχικό λειτουργικό του χαρακτήρα και προορισμό. Στην Πόλη λειτουργούν 60 ορθόδοξες εκκλησίες και η τέλεση των ορθοδόξων λειτουργιών είναι αποδεκτή και δεν απαγορεύεται από το τουρκικό κράτος.
Εξάλλου, τυχόν αποδοχή του αιτήματος θα προέβαλλε την Τουρκία ως προοδευτική χώρα και θα ικανοποιούσε την ορθόδοξη μειονότητα αλλά και τις προοδευτικότερες φωνές της Πόλης, θα απέδιδε ιστορική δικαιοσύνη στο μνημείο, ικανοποιώντας τις ιστορικές ανάγκες και εν τέλει θα ήταν προς το συμφέρον των ορθοδόξων χριστιανών που ζουν ή επισκέπτονται την Πόλη, χωρίς να ενοχλεί τους μουσουλμάνους.
* H Χριστίνα Σωτηράκογλου είναι δικηγόρος - ειδική δικαστική γραφολόγος και πολιτεύτρια της Νέας Δημοκρατίας στη Β Θεσσαλονίκης
