Σε μια μίνιμουμ συναίνεση επί μιας εθνικής γραμμής για την αντιμετώπιση του προσφυγικού/μεταναστευτικού ζητήματος κατέληξε το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μετά από έντονη συζήτηση και αψιμαχίες, που διήρκεσαν για πάνω από 8 ώρες.
Στο τρισέλιδο κείμενο συμπερασμάτων, που υπογράφουν ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι και ΑΝΕΛ (δεν υπογράφουν Ένωση Κεντρώων και ΚΚΕ), αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι οι χώρες που διαφοροποιούνται από τις αποφάσεις της ΕΕ θα βρίσκονται αντιμέτωπες με συνέπειες, ενώ καλείται η Ευρωπαϊκή Ένωση να συγκεκριμενοποιήσει ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτές.
Η συμφωνία κινείται σε τρεις άξονες: Αλληλεγγύη για τους πρόσφυγες, επαναπροώθηση των παράτυπων μεταναστών και ασφάλεια για τους κατοίκους νησιών και συνόρων.
Το ανακοινωθέν της Προεδρίας της Δημοκρατίας
«Τα γεγονότα που μεσολάβησαν, ύστερα από την Σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών της 28ης Νοεμβρίου 2015, όχι μόνον επιβεβαίωσαν αλλά και ενίσχυσαν καταλυτικώς την διαπίστωση πως το Προσφυγικό ζήτημα είναι κοινό –κατ’ ουσίαν υπαρξιακό- όλων των Κρατών-Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
I. Στο πλαίσιο τούτο η Ελλάδα:
Α. Με πνεύμα Ανθρωπισμού και Αλληλεγγύης έναντι των Προσφύγων αλλά και θωρακίζοντας την ασφάλεια του Ελληνικού Λαού, θα σεβασθεί στο ακέραιο τις υποχρεώσεις της, με τον τρόπο που αυτές καθορίζονται από τις αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Β. Φυλάσσει και τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπ’ αυτό το πνεύμα όχι μόνον συνεργάζεται με την Frontex, αλλά επιζητεί και επιδιώκει την δραστική ενίσχυσή της και την τελική ταχύτατη μετεξέλιξή της σ’ Ευρωπαϊκή Ακτοφυλακή, πάντοτε με σεβασμό της εθνικής της κυριαρχίας ως προς την διασφάλιση των συνόρων της. Και ύστερα από μια τέτοια κατάληξη δηλώνει πρόθυμη να φιλοξενήσει την έδρα της Ευρωπαϊκής Ακτοφυλακής. Περαιτέρω δε συνεργάζεται πλήρως στο πεδίο των συμπεφωνημένων αποστολών του ΝΑΤΟ και υπό τον αυτονόητο όρο ότι και η Τουρκία σέβεται τις δικές της αντίστοιχες υποχρεώσεις.
Γ. Ενισχύει τις ανοιχτές δομές προσωρινής φιλοξενίας Προσφύγων, παραλλήλως προς την ενίσχυση των προαναχωρησιακών κέντρων παράτυπων μεταναστών.
II. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει:
Α. Να επιβάλλει σ’ όλα, ανεξαιρέτως, τα Κράτη-Μέλη της τον πλήρη σεβασμό των υποχρεώσεών τους, ως προς τον δίκαιο και αναλογικό επιμερισμό των Προσφύγων, καθιστώντας σαφές ότι μονομερείς ενέργειες δεν είναι επιτρεπτές και ότι όσοι τις επιλέγουν θα έχουν τις ανάλογες συνέπειες. Στο πλαίσιο αυτό, οφείλει επίσης να καταστήσει σαφές προς όλα τα Κράτη-Μέλη ότι οι χώρες πρώτης γραμμής, και ειδικότερα η Ελλάδα, δεν μπορούν ν’ αναλάβουν όλο το βάρος της φιλοξενίας των Προσφύγων που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά μόνο το βάρος που τους αναλογεί με βάση τον πληθυσμό τους. Στο ίδιο πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να επιταχύνει την εφαρμογή των αποφάσεων για μετεγκατάσταση των Προσφύγων τόσο από την Ελλάδα όσο και από την Τουρκία.
Β. Να προωθήσει, το ταχύτερο δυνατόν, προγράμματα επιστροφών παράτυπων μεταναστών, ενεργοποιώντας υφιστάμενες Συμφωνίες Επανεισδοχής και συνάπτοντας νέες.
Γ. Να προωθήσει την συνεργασία με την Τουρκία, προκειμένου αυτή αφενός ν’ ανακόψει αμέσως τις ροές Προσφύγων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και, αφετέρου, ν’ αναλάβει, επίσης αμέσως, την ευθύνη δημιουργίας σταθερού και αξιόπιστου μηχανισμού μετακίνησης των προσφύγων από την Τουρκία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επισημαίνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να λάβει σοβαρώς υπόψη ότι η Τουρκία δεν έχει εκπληρώσει συγκεκριμένες υποχρεώσεις, τις οποίες ανέλαβε κατά την Σύνοδο Κορυφής της 29ης Νοεμβρίου 2015.
Δ. Να παράσχει, εγκαίρως, την απαιτούμενη συνδρομή προς την Χώρα μας, κυρίως ως προς την συνεχή οικονομική και υλικοτεχνική της ενίσχυση για την υπό όρους ανθρωπισμού περίθαλψη των Προσφύγων, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ελλάδα υφίσταται, περισσότερο από κάθε άλλο Κράτος-Μέλος, τις επιπτώσεις του Προσφυγικού.
Ε. Να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο ως προς τον τερματισμό του πολέμου στην Συρία –ο οποίος και αποτελεί την σημαντικότερη αιτία δημιουργίας και διαιώνισης του Προσφυγικού- προκειμένου να διευκολυνθεί έτσι και η κατά το δυνατόν ταχύτερη επιστροφή των Προσφύγων στις εστίες τους.
III. Η τρέχουσα συγκυρία αποδεικνύει την ανάγκη ν’ αναθεωρηθεί καταλλήλως η Συμφωνία Δουβλίνο ΙΙ, ακόμη κι αν η αναθεώρηση αυτή έχει αρχικώς μεταβατικό χαρακτήρα λόγω επείγοντος, έως ότου προετοιμασθεί πλήρως και ολοκληρωθεί οριστικώς».
Η Ανακοίνωση της Προεδρίας της Δημοκρατίας εκφράζει τον ελάχιστον κοινό τόπο συμφωνίας των Αρχηγών των Κομμάτων που την αποδέχονται. Τα Κόμματα της Αντιπολίτευσης εξέφρασαν, καθένα με τον δικό του τρόπο, τις επιφυλάξεις τους για τους μέχρι σήμερα χειρισμούς και την αποτελεσματικότητα της Κυβέρνησης, οι οποίες και καταγράφηκαν στα Πρακτικά.
Στην έκδοση της ανακοίνωσης αυτής δεν συμφώνησαν, για τους λόγους που εξέθεσαν και καταγράφηκαν στα Πρακτικά, ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, κ. Δημήτρης Κουτσούμπας και ο Πρόεδρος της Ένωσης Κεντρώων, κ. Βασίλειος Λεβέντης».
Οι δηλώσεις των πολιτικών αρχηγών
Για συμφωνία σε όλα καθώς έγιναν πλήρως αποδεκτές οι θέσεις και το σχέδιο της κυβέρνησης για το προσφυγικό κάνουν λόγο πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές που επικαλείται το ΑΜΠΕ.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η καθυστέρηση για την ολοκλήρωση του ανακοινωθέντος οφειλόταν σε επιμονή της επικεφαλής της Δημοκρατικής Συμπαράταξης και προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Φώφης Γεννηματά, να καταγραφεί επιφύλαξη της ότι όλα αυτά μπορούν να γίνουν μόνο με κυβέρνηση εθνικής συνεννόησης των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων. Στάση με την οποία, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, διαφώνησαν οι άλλοι πολιτικοί αρχηγοί, οι οποίοι δεν θα υπέγραφαν σε μια τέτοια περίπτωση.
Σημειώνεται πως πριν την ολοκλήρωση του συμβουλίου είχε αποχωρήσει από το Προεδρικό Μέγαρο ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, εκφράζοντας την πλήρη αντίθεση του Κομμουνιστικού Κόμματος επί του σχεδίου για την αντιμετώπιση του προσφυγικού.
Την επίτευξη μίας μίνιμουμ συναίνεσης επιβεβαίωσε, εξερχόμενος του Προεδρικού Μεγάρου, ο πρόεδρος της ΝΔ, Κυριάκος Μητσοτάκης.
«Η ΝΔ άσκησε δριμύτατη κριτική στην κυβέρνηση. Έστω και με καθυστέρηση η κυβέρνηση προσαρμόζει τη στρατηγική της στο ρεαλισμό. Διατηρώ τις έντονες επιφυλάξεις μου κατά πόσο ο Πρωθυπουργός μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών», είπε χαρακτηριστικά.
Μετά κόπων και βασάνων χαράχθηκε μια μίνιμουμ εθνική γραμμή στο προσφυγικό/μεταναστευτικό ζήτημα, δήλωσε ο επικεφαλής του Ποταμιού, Σταύρος Θεοδωράκης.
Η συμφωνία, σύμφωνα με τον κ. Θεοδωράκη, βασίζεται σε τρεις άξονες: Αλληλεγγύη για τους πρόσφυγες, επιστροφή των παράτυπων μεταναστών και ασφάλεια για κατοίκους νησιών και συνόρων.
«Επιμείναμε στην ανάγκη να υπάρξει υπουργός κοινής αποδοχής και σύστημα που θα διοικεί το χάος. Ο πρωθυπουργός το απέρριψε. Αισθανόμαστε, όμως, νικητές για το κοινό ανακοινωθέν. Η Ελλάδα δίνει σήμα ότι δεν μπορεί να φιλοξενήσει όλους τους μετανάστες του κόσμου. Τον κάλεσα να μην προκαλεί υπεραμυνόμενος της πολιτικής του το 2015», συνέχισε ο πρόεδρος του Ποταμιού.
Τέλος, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο να ασκήσει βέτο ο Αλέξης Τσίπρας στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής, ο επικεφαλής του Ποταμιού είπε: «Ο όρος που χρησιμοποιούμε στο ανακοινωθέν δεν είναι κυρώσεις και αντίποινα αλλά ότι οι χώρες θα έχουν συνέπειες και καλείται η ΕΕ να κάνει συγκεκριμένες αυτές τις συνέπειες. Ο Τσίπρας μας είπε πως το βέτο υπάρχει πάντα στο τραπέζι αλλά δεν θέλει να το χρησιμοποιήσει».
Στην ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης εθνικής ενότητας για την αντιμετώπιση του προσφυγικού/μεταναστευτικού και όλων των μεγάλων θεμάτων στάθηκε η πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Φώφη Γεννηματά.
«Ο Μάρτιος του 2016 δεν είναι Ιούλιος του 2015. Δεν δίνουμε λευκή επιταγή. Ζητήσαμε τη σύγκλιση του Συμβουλίου γιατί βλέπαμε ότι το προσφυγικό αποκτά τεράστιες διαστάσεις», είπε η κ. Γεννηματά και συμπλήρωσε: «Η Ευρώπη έχει μεγάλες ευθύνες για την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί. Η χώρα χρειάζεται συμμαχίες. Η κυβέρνηση έχασε πολύτιμο χρόνο και δεν μπορεί να διαχειριστεί αυτήν την κατάσταση. Γι αυτό χρειάζεται η κυβέρνηση εθνικής ενότητας».
Δριμεία επίθεση στους υπόλοιπους πολιτικούς αρχηγούς εξαπέλυσε, εξερχόμενος του Προεδρικού Μεγάρου, ο πρόεδρος της Ένωσης Κεντρώων, Βασίλης Λεβέντης.
«Ζητήσαμε να κινηθεί η συζήτηση γύρω από το μέλλον της χώρας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε το αίτημα για οικουμενική κυβέρνηση σε ψηφοφορία και όλοι είπαν να γίνει συζήτηση μόνο για το προσφυγικό. Είπαμε ότι δεν θα υπογράψουμε το κοινό ανακοινωθέν και θεωρούμε τη συζήτηση φιάσκο», υπογράμμισε, σε υψηλούς τόνους, ο κ. Λεβέντης.
«Στη Βουλή θα εξηγήσω ακριβώς τι έγινε μέσα. Είπαν ψέματα ότι είναι μόνο 28.000 οι πρόσφυγες, ενώ υπουργός είπε ότι είναι 150.000. Το πολιτικό σύστημα είναι κατώτερο των περιστάσεων. Είναι η ώρα του λαού να καταλάβει τι ψήφιζε τόσα χρόνια», συμπλήρωσε.
Για συμφωνία στα ελάχιστα έκανε λόγο ο πρόεδρος των ΑΝΕΛ, Πάνος Καμμένος, ο οποίος ήταν ο πρώτος εκ των πολιτικών αρχηγών που βγήκε από το Προεδρικό Μέγαρο.
«Ο πρωθυπουργός πηγαίνει στις Βρυξέλλες ζητώντας να εφαρμοστούν διεθνείς συμφωνίες, η συμφωνία με το ΝΑΤΟ, η συμφωνία για επιστροφή στην Τουρκία εκείνων που ξεκινούν απο τα παράλιά της, η δημιουργία ακτοφυλακής της ΕΕ και η μετατροπή της Frontex σε ευρωπαϊκή ακτοφυλακή. Με απόλυτο σεβασμό στις ανθρωπιστικές αρχές στις διεθνές συμβασεις να φτάσουμε σε μια ευρωπαϊκή λύση του προσφυγικού θέματος», σημείωσε ο κ. Καμμένος.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας ευχαρίστησε τους πολιτικούς αρχηγούς για τα εύσημα που έδωσαν σε ένοπλες δυνάμεις, λιμενικό και αστυνομία. «Τους συγχαίρω δημόσια που καταφέραν μεσα σε 13 μερες να ανταποκριθουν στις υποχρεώσεις της χώρας και ο πρωθυπουργός να παει έχοντας καλυψει τα απαιτούμενα», σημείωσε.
Τέλος, για τις διαφωνίες της Φώφης Γεννηματά τόνισε: «Η Γεννηματά ήθελε να μπουν προτάσεις για εθνική κυβέρνηση αλλά δεν μπήκαν».