Η κρίση στη Μέση Ανατολή μονοπώλησε -όπως ήταν αναμενόμενο- τη συζήτηση στην οποία συμμετείχαν ο πρωθυπουργός Κυριακός Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το βράδυ της Τετάρτης (22/4), με συντονιστή τον ανταποκριτή του CNN, Φρεντ Πλέιτγκεν.
«Καλώ όλους στην ΕΕ να είναι πραγματιστές, χρειαζόμαστε plan Β εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή επεκταθεί. Καμία χώρα δεν θα τα καταφέρει χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», είπε ο κ. Μητσοτάκης, προσθέτοντας πως «η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους», αναφερόμενος στις πιέσεις που δέχονται οι πολίτες και η οικονομική σταθερότητα.
«Θα υπάρξουν σημαντικές αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, ελλείψεις σε λιπάσματα και πολύ πιθανό μια εκτίναξη του πληθωρισμού και σημαντική μείωση των ρυθμών ανάπτυξης. Αυτό θα επηρεάσει όλες τις ευρωπαϊκές χώρες», ανέφερε σημειώνοντας ότι μπορεί η χώρα μας να τα πηγαίνει καλύτερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αυτή την περίοδο, αλλά δεν είμαστε άτρωτοι σε μια κρίση τέτοιου μεγέθους, ενώ τόνισε ότι η πρώτη προτεραιότητα είναι να επιτευχθεί μια μόνιμη κατάπαυση του πυρός και σημείωσε ότι έχουμε ηγετικό ρόλο στην παγκόσμια ναυτιλία.
Επιπλέον, ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης και ευθυγραμμίστηκε με την τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα ως προς την ανάγκη αποκλιμάκωσης. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοϊοας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», είπε χαρακτηριστικά.
Κάλεσε επίσης την Ευρώπη να οργανώσει την αντίδρασή της, ώστε να είναι προετοιμασμένη για μια δυσμενή εξέλιξη της κρίσης. «Πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροδιορίσουμε τη θέση μας ως προς την στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».
Αναφερόμενος στην άμυνα της Ευρώπης μίλησε για την ενεργοποίηση του 'Αρθρου 42, παράγραφος 7 των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, που είναι η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής και σημείωσε ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες υποστήριξαν την Κύπρο όταν δέχθηκε επίθεση με drone.
«Αυτό που θέλουμε να κάνουμε τώρα, και αυτό σίγουρα θα αποτελέσει μεγάλη προτεραιότητα, είναι να πούμε: εντάξει, αν αυτό συνέβαινε ξανά, πώς θα μπορούσαμε να το κάνουμε καλύτερα; Γιατί αυτό θα ήταν μια σαφής ένδειξη ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τη στρατηγική μας αυτονομία», υπογράμμισε, ενώ αναφέρθηκε στην οικοδόμηση στρατηγικών συνεργασιών με τις χώρες του Κόλπου.
«Το κάναμε διμερώς. Έχουμε στρατηγικές συνεργασίες με αυτές τις χώρες. Τις υποστηρίξαμε σε περιόδους μεγάλης δυσκολίας, επειδή θεωρούμε τις χώρες του Κόλπου πολύ σημαντικές όσον αφορά το περιφερειακό μας αποτύπωμα ως Ευρωπαϊκή Ένωση», σημείωσε.
Ο πρωθυπουργός συμπλήρωσε πως αυτός ο πόλεμος δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης και πως στο τέλος της ημέρας υπεύθυνα στη διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του είναι τα μέρη που εμπλέκονται ενεργά.
Για το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι «χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι “κακή”. Δείτε τη Γερμανία τώρα, έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036, είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης». Και συνέχισε: «Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις, πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης και να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογία παρά να την εισάγουμε από τις ΗΠΑ ή την Κορέα».
Στην συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας λέγοντας πως είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «'Εχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε. Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούτι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία από το να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στον πόλεμο στην Ουκρανία, δηλώνοντας την ικανοποίησή του για το δάνειο στήριξης, ενώ επανέλαβε ότι η ελληνική θέση έχει παραμείνει σταθερή από την πρώτη στιγμή της ρωσικής εισβολής. «Χαίρομαι που λύνουμε το θέμα με το δάνειο στην Ουκρανία. Εμείς έχουμε συνεισφέρει οικονομικά και στρατιωτικά. Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει την Ουκρανία, ακόμα και αν αυτή η πολιτική δεν ήταν πάντα δημοφιλής λόγω των ιστορικών δεσμών με τη Ρωσία. Εμείς όμως είμαστε πάντα χώρα που συντάσσεται με το διεθνές δίκαιο και δεν δέχεται την αλλαγή συνόρων δια της βίας. Και αν δείτε τη γεωγραφία, καταλαβαίνετε γιατί αυτή είναι μια θέση αρχής που υπερασπιζόμαστε με κάθε κόστος».
Στην ίδια ενότητα και αναφορικά με την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο ο πρωθυπουργός τόνισε: «Θέλουμε να διαμορφώσουμε ξανά εξάρτηση από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι; Δεν βλέπω διάθεση στην Ευρώπη να διαμορφώσουμε ξανά αυτή την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Επίσης οι ΗΠΑ θέλουν να μας πουλήσουν φυσικό αέριο. Εμείς στην Ελλάδα θα αναζητήσουμε το δικό μας φυσικό αέριο, με τις εξορύξεις της Exxon με ελληνικές εταιρείες. Πρέπει να ισορροπήσουμε την προστασία του περιβάλλοντος με το να προσθέσουμε παράγοντες που θα χρειαστούμε. Αν ανακαλύψουμε εμείς φυσικό αέριο, θα είναι καλό για την Ελλάδα και για την Ευρώπη».
Για τον Λίβανο είπε ότι πρέπει να στείλουμε ανθρωπιστική βοήθεια και να είμαστε πολύ ενεργοί όπως και για την ανοικοδόμηση της Γάζας με τελικό στόχο μια λύση δύο κρατών. Αναφέρθηκε και στην προστασία των χριστιανών στην ευρύτερη περιοχή και ειδικά στη Συρία, όπου υπάρχουν αναφορές διώξεων.
«Παραμένω υποστηρικτής της διατλαντικής συνεργασίας. Πρέπει να είμαστε πρακτικοί. Ο Λίβανος χρειάζεται βοήθεια. Αν νομίζουμε ότι μπορούμε να είμαστε γεωπολιτικός παίκτης απλώς κάνοντας δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, δεν θα φτάσουμε μακριά. Το ίδιο ισχύει για την Αίγυπτο και τη Λιβύη, όπου έχουμε ζωτικό συμφέρον σταθερότητας. Κάνουμε πρόοδο, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια μοναδική οντότητα: έχεις την Επιτροπή και 27 κράτη-μέλη. Αναπόφευκτα, κάποιες πρωτοβουλίες θα είναι «συνασπισμοί των προθύμων»», σημείωσε.
